Page 167 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 159 -
เรื อนจะเป็ นผู ้ ที่รับสิ ทธิในกองมรดกมากกว่าพี่น้องคนอื่น ที่ ดินของเจ้ามรดกเป็ นของลูกชายที่สื บ
สกุลให้เจ้ามรดกโดยไม่ แบ่งให้ทายาทอื่นเลยก็ ได้
3. การซื ้อขายแลกเปลี่ยน เป็ นทางที่จะได้มาซึ่ งที่ดินอีกหนทางหนึ่ ง อิ้วเมี่ยนที่มีฐานะทาง
การเงินมักจะมี การสะสมที่ดินไว้เป็ นพื้นที่ กว้าง เพราะการซื่อขายแลกเปลี่ยนที่ดินไม่ต้องมีการทํา
เป็ นหนังสือ เพี ยงแค่มีพยานรั บรองหรื อเป็ นที่รั บรู้รั บทราบของคนชุมชนก็เพียงพอแล้ว การได้มา
ซึ่ งที่ดิ นอาจได้มาจากการแลกกับสิ ่งหนึ่ งสิ ่ งใดก็ได้ เช่ นการปล่อยลูกสาวให้ไปแต่งงานกับชายที่มี
ที่ดิ นกว้าง โดยได้กําหนดให้เอาที่ดิ นมาเป็ นสิ นสอด หรือการไปเป็ นลูกเขยรับใช้พ่อตาแทนค่า
สิ นสอด ก็ อาจมีการตกลงถึงที่ดินที่ จะได้รั บหากอยู่รั บใช้ครบกําหนดเวลา ในหมู่บ้านผาลั้งมี
ครอบครัวหลายครอบครั วที่ไม่สามารถมีบุ ตรชายได้ มักจะมีการตกลงให้ลูกเขยคนหนึ่ งคนใดรับ
สิ ทธิในกองมรดกด้วย แต่มีข้อแม้ว่าลูกเขยคนนั้ นต้องปฏิบัติ หน้าที่เลี้ ยงดูและมีทายาทให้ช่ วยสืบ
สกุล หรื อตนเองยอมที่จะสืบสกุลให้กับพ่อตา
4. การรั บการยกให้จากเจ้ าของเดิม เมื่ อเจ้าของเดิ มมีเจตนาจะยกที่ดิ นแปลงใดให้แก่ ใคร
มักจะทําการตกลงกับคนในครอบครัวหรื อโดยเฉพาะกับทายาทที่ มีสิ ทธิ์ ดีกว่าคนอื่ น เมื่อมีการยก
ให้แล้วจะไม่สามารถเรี ยกคืนได้อี ก แต่การยกให้ต่างจากการให้ยืมใช้ตรงที่ การให้ยืมนั้นต้องมี
กําหนดเวลาที่ ชัดเจน ในสมัยก่อนการยืมใช้ที่ ดินไม่ต้องทําเป็ นหนังสือ ปั จจุบันได้เริ ่ มมี การทําเป็ น
หนังสือและหาพยานมารับรองมากขึ้ นตามลําดับ(บันทึ กการประชุมหมู่บ้านหมู่ ที่ 4. 9 มี นาคม 2551
ภาคผนวก ข้อที่ 1. ฉบับที่ 2)
จากช่วงก่อนที่มีการอพยพโยกย ้ายชุมชนบ่อยๆ การแสดงหลักการครอบครองใน
กรรมสิ ทธิ์ มักจะเป็ นสิ่งที่ไม่มีความจําเป็ นเนื่องจากการที่ โยกย ้ายไปย ังถิ่นที่อยู่ใหม่ มักจะไม่
สามารถกลับไปรั กษาการครอบครองที่ดินแปลงที่จากมานั้นได้ ในปัจจุ บันการก่อตั้ งชุมชนมักจะ
ตั้งอยู่อย่างถาวร ที่ดิ นทํากินจึงเป็ นสิ่งที่ ต้องมีการรักษาไว้ให้ลู กหลาน การหวงกันที่ดิ นได้นํามาซึ่ ง
การจัดบันทึกหรื อทําเป็ นหนั งสือมากขึ้ น แต่ ทว่าที่ดิ นบนพื้นที่หมู ่บ้านผาลั้ งนั้ นไม่มีเอกสารสิทธิ์
ใดๆ ไม่สามารถระบุตารางหรื อจุดได้ การกําหนดแนวเขตที่ดิ นจึงมักจะยึดเอาที่มีสันดอยหรือลํา
ห้วยหรื อร่องนํ้ าลึกเป็ นแนวแบ่งเขต ส่ วนที่หมู่บ้านห้วยชมภูนั้ นการแสดงกรรมสิทธิ์ ในที่ ดินนั้ น
นับแต่มีการจัดเก็บรายละเอียดการครอบครองที่ดินในพื้นที่ ป่ าสงวนแห่งชาติ ทําให้ที่ดิ นมีการจัด
แบ่งเป็ นเจ้าของที่ชัดเจน แต่เป็ นการได้จัดเก็บรายการเท่านั้ นย ังไม่ใช่ เอกสารสิทธิ์ ที่ ทางราชการออก
ให้แก่ ประการใด เพราะรัฐถือว่าพื้นที่ ภูเขาไม่สามารถออกเอกสารสิ ทธิ์ ให้ แก่ประชาชนได้
5. การปรับตัวของระบบจารีตประเพณี ในสังคมอิ้วเมี่ยน
จารี ตประเพณีเป็ นสิ่งที่ ไม่มีรูปร่ างเป็ นเรื่ องนามธรรมล้วน ตามแนวคิดของนักปราชญ์บาง
คนกล่าวว่า จารี ตเป็ นกฎเกณฑ์ที่มนุษย์ได้ใช้ประสบการณ์สั่งสมสร้ างมันขึ้ นมาจากอุดมการณ์ เพื่อ
ใช้เป็ นเครื่ องมือในการจัดระเบียบทางสังคม ดังนั้ นแม้ว่าจารี ตประเพณีไม่ มีรู ปร่ างก็จริ ง แต่มันก็ย ัง