- 158 -
ประกอบพิ
ธี
กรรมใหญ่
นั
้
นจะมี
อี
กระดั
บหนึ
่
ง นั
่
นคื
อ “gaaux ziepc nyeic dang” (กว๋
า เฒี
ยบ เหญ่
ย
กว่
า ตั
ง) แปลว่
า พิ
ธี
บวชใหญ่
12 ดวง ซึ
่
งพิ
ธี
นี
้
ถื
อเป็
นพิ
ธี
ใหญ่
ที่
สุ
ดแล้
ว ต่
อจากนั
้
นจะมี
พิ
ธี
อื่
นอี
ก
ขึ
้
นอยู
่
กั
บฐานะทางการเงิ
นของครอบครั
วและวุ
ฒิ
ปั
ญญาของผู
้
ที่
จะเข้
าสู ่
พิ
ธี
นั
้
นๆ เพราะการประกอบ
พิ
ธี
ที่
สู
งกว่
านี
้
เรี
ยกว่
า “Douc Sai Jaa Zeqv” (เต่
ว ไซ จา เฒ๊
ะ) แปลว่
า การเพิ ่
มบุ
ญบารมี
เนื่
องจาก
ชาวอิ
้
วเมี่
ยนเป็
นเผ่
าชนที่
หยิ
่
งในเกี
รยติ
ยศศั
กดิ
์
ศรี
มาก การประกอบพิ
ธี
กรรมที่
สื
บทอดมาจากลั
ทธิ
เต๋
า ได้
รั
บการแปลสภาพเป็
นเสมื
อนหนึ
่
งการอวดอ้
างความมั
่
งมี
ในสั
งคม ถ้
าผู
้
ชายคนใดที่
สามารถมี
ลํ
าดั
บขั
้
นของการบวชมากชั
้
นกว่
าคนอื่
นๆ
หมายความว่
าคนนั
้
นได้
เป็
นผู
้
ที่
มี
ระดั
บในทางสั
งคม
เหนื
อกว่
าพี่
น้
องคนอื่
นในลํ
าดั
บรุ ่
นเดี
ยวกั
น การที่
จะได้
รั
บเกี
ยรติ
จากสั
งคมที่
นั
บถื
อพิ
ธี
กรรมเช่
นนี
้
ชาวอิ
้
วเมี่
ยนต้
องเป็
นคนที่
ขย ั
นในการศึ
กษาและทํ
ามาหากิ
นจนมี
ฐานะที่
รํ
่
ารวย เพื่
อให้
เกิ
ดสภาพอั
น
พึ
่
งประสงค์
ดั
งกล่
าวในสมั
ยก่
อนที่
เป็
นสั
งคมเกษตรแบบพึ
่
งตนเอง กระบวนการผลิ
ตทุ
กอย่
างทั
้
งใน
ชุ
มชนต้
องพึ
่
งพาที่
ดิ
นที่
อุ
ดมสมบู
รณ์
หลั
กกรรมสิ
ทธิ
์
ที่
ชั
ดเจนที่
สุ
ดคื
อเรื่
องการได้
มาซึ
่
งที่
ดิ
นและ
การสู
ญเสี
ยไปซึ
่
งที่
ดิ
น
การได้
กรรมสิ
ทธิ
์
ในที่
ดิ
น(ตามความหมายจารี
ตประเพณี
อิ
้
วเมี่
ยน)
ตามจารี
ตประเพณี
อิ
้
วเมี่
ยนนั
้
น สามารถได้
มาหลายวิ
ธี
อาทิ
เช่
น การจั
บจองที่
ดิ
นไร้
เจ้
าของ
การรั
บมรดก การซื
้
อขายแลกเปลี่
ยน และการรั
บการยกให้
จากเจ้
าของเดิ
ม ทุ
กอย่
างไม่
ต้
องเป็
น
ทางการเพี
ยงแสดงออกทางวาจาหรื
อการทํ
าเครื่
องหมายเท่
านั
้
น(เหยาเลี่
ยม.2550)
1. การจั
บจองที่
ดิ
นไร้
เจ้
าของหรื
อที่
ดิ
นว่
างเปล่
า
เมื่
อมี
การอพยพไปบุ
กเบิ
กที่
ดิ
นทํ
ากิ
นแห่
ง
ใหม่
ผู
้
ที่
ไปจั
บจองก่
อนจะได้
รั
บสิ
ทธิ
ความเป็
นเจ้
าของบนที่
ดิ
นแปลงนั
้
นทั
นที
สิ
ทธิ
นี
้
จะได้
รั
บการ
รั
บรองจากชุ
มชนเมื่
อมี
การอพยพไปอยู
่
จริ
งและได้
เปิ
ดเป็
นพื
้
นที่
ทํ
ากิ
นจริ
งๆเท่
านั
้
น การได้
ทรั
พย์
ซึ
่
ง
เป็
นที่
ดิ
นโดยการจองนั
้
น ต้
องทํ
าการเปิ
ดพื
้
นที่
ทํ
ากิ
นภายในหนึ
่
งปี
นั
บแต่
มี
การจั
บจองที่
ดิ
นดั
งกล่
าว
ส่
วนที่
ดิ
นที่
ย ั
งไม่
มี
การเปิ
ดทํ
ากิ
นอย่
างมี
การจั
บจองใหม่
อี
กก็
ได้
แต่
ถ้
าหากเป็
นที่
ดิ
นที่
มี
การทํ
ากิ
นมา
ก่
อนแล้
ว
ถื
อว่
าเป็
นที่
ดิ
นอั
นมี
เจ้
าของไปจนกระทั
่
งมี
การละถิ
่
นฐานไปอยู
่
ที่
อื่
น
หรื
อมี
การโอน
กรรมสิ
ทธิ
์
ไปให้
บุ
คคลอื่
นตามขั
้
นตอน ถ้
าไม่
มี
การโอน ญาติ
ที่
สนิ
ทที่
สุ
ดย่
อมได้
รั
บสิ
ทธิ
์
ในที่
ดิ
น
ต่
อไป
2. การรั
บมรดก
เมื่
อมี
การตายเกิ
ดขึ
้
น ที่
ดิ
นและทรั
พย์
สิ
นของผู
้
ตายจะมี
การแบ่
งหรื
อไม่
ต้
องดู
ที่
ว่
าคู
่
สมรสอยู
่
ในฐานะที่
จะดู
แลปกป้
องทรั
พย์
กองมรดกต่
อไปหรื
อไม่
การตายของเจ้
ามรดก
ไม่
ทํ
าให้
กรรมสิ
ทธิ
์
เสี
ยไป แต่
ทายาทนั
้
นจะได้
รั
บสิ
ทธิ
์
ตามลํ
าดั
บ คื
อลู
กชายที่
ดู
แลและสื
บทอดผี
บรรพบุ
รุ
ษจะเป็
นผู
้
ได้
สิ
ทธิ
เท่
ากั
นทุ
กคน แต่
คนที่
ดู
แลพ่
อแม่
หรื
อเจ้
ามรดกจะได้
สิ
ทธิ
มากกว่
า ซึ
่
ง
บางครั
้
งจะไม่
แบ่
งให้
ทายาทคนอื่
นเลยก็
ย ั
งได้
ถ้
าทายาทคนอื่
นเคยได้
รั
บการแบ่
งให้
มาก่
อนแล้
ว แต่
ถ้
าทายาทคนอื่
นที่
ย ั
งไม่
ได้
ออกเรื
อนไปในขณะที่
พ่
อแม่
ย ั
งมี
ชี
วิ
ตอยู
่
ต้
องได้
การแบ่
งให้
ตามส่
วน ซึ
่
ง
พี่
ชายหรื
อบ้
านที่
เลี
้
ยงดู
โดยเจ้
ามรดก หากมี
ลู
กชายหลายคนย ั
งไม่
แต่
งงาน ลู
กชายจะได้
สิ
ทธิ
คนละ
เท่
ากั
น เว้
นแต่
ว่
าพี่
ชายคนโตที่
อยู
่
ในสภาพที่
สามารถดู
แลคนอื่
นได้
หรื
อที่
พ่
อแม่
ย ั
งกั
นไว้
ไม่
ให้
ออก