Page 142 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 134 -
วางกติกาชุมชนที่หมู่บ้านผาลั้ ง ผู้ วิจัยไม่ได้เข้าร่ วมการอบรมดังกล่าว และย ังไม่ทราบว่าที่ประชุมมี
การวางกติกาหรื อเงื่อนไขการดู แลและใช้ทรั พยากรธรรมชาติร่ วมกันอย่างไร ทางอุทยานแห่งชาติ มี
การทบทวนแนวเขตเพื่อร่วมกันปั กปันแนวเขตอย่างไรหรือไม่ ?
ข้อสั งเกตจากผู้ วิจัย การที่ เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2500 - 2540 สี่สิ บปี แรกแห่งการปกครอง
หมู่บ้านของผู ้ นํายุคเก่าคือยุคที่ผู ้ใหญ่บ้านอ่านหรื อเขียนภาษาไทยไม่ได้ (อาจมีผู ้ ช่ วยหรื อกรรมการ
หมู่บ้านบางคนที่พอจะสามารถอ่านได้บ้างคอยช่ วยเหลือสนับสนุนอยู ่) ชุมชนเขาได้เคยวางกติ กา
ชุ มชนมาก่อน ตั้งแต่ในช่ วงแรกๆของการก่อตั้งชุ มชน ในรู ปแบบของกติกาปากเปล่า เขาสามารถ
ควบคุมดูแลตามคําสัญญาได้และมีการปฏิบัติ ออกมาจริ งๆจังๆ ถึงการลงโทษผู ้ ฝ่ าฝื น การที่ กติกา
ปากเปล่ามี ความศักดิ์ สิ ทธิ์ เช่นนั้ นมันเกิ ดขึ้นมาได้อย่างไร เป็ นสิ่งน่ าสนใจอย่างยิ ่ง จึงได้ขอ
สัมภาษณ์ นายเลาแสง แซ่พร่ าน ว่าท่านได้ใช้อํานาจหรื อความสามารถอะไรในการนําประชาชนที่มี
ความเป็ นตัวของตัวเองสู งอย่างอิ้วเมี่ยนให้ ร่วมมือได้ ท่านบอกว่าเวลานั้ นอิ้ วเมี่ยนมีความน้อมเอียง
ไปในทางเชื่อฟั งผู้ มีอาวุโสสู งกว่าปั จจุบันนี้ และผู้ อาวุโสเองในสมัยนั้ นมีสง่าราศีกว่าสมัยนี้ ตรงที่
ทุกคนเรี ยนกฎแห่งความถูกต้องจากผู ้ หลักผู ้ ใหญ่ในชุมชน องค์ความรู ้ทุกอย่างลูกรับจากพ่อแม่ ปูย่า
ตายาย ฉะนั้ นหากเราทําให้คนที่มีอาวุโสเข้าใจเราและสนับสนุนเรา ประชาชนเขาก็สนับสนุนเรา
เช่นกัน(เลาแสง.2550) จากความเห็นที่ ท่านประธานที่ ปรึกษาให้ มานี้ เป็ นข้อยืนย ันถึงระบบ
มาตรฐานความประพฤติแบบเก่ าของชาวอิ้วเมี่ยน ที่ ให้ความเคารพเชื่อฟั งผู้ หลักผู้ ใหญ่ในวงศ์
ตระกูล แต่ปัจจุบันความเคารพเชื่อฟั งผู้ มีอาวุโสเช่นนี้ ไม่ว่าจะย ังมีอยู่ หรื อไม่ การที่มีบางคนเจตนา
จะฝ่ าฝื นกติกาปากเปล่าโดยอ้างกว่าไม่มีกติกาก็คงเป็ นการแสดงถึงจุดยืนใหม่ด้วยเช่ นกัน ดูเหมือน
เป็ นการยากที่จะควบคุมคนรุ่ นใหม่ ที่ยืนบนฐานคิ ดที่ว่ากติกาที่ไม่ กระดูกใช้บังคับไม่ได้ เหมือน
แนวคิ ดของสํานักความคิดปฏิฐานนิยมทางกฎหมาย ที่บอกว่า ศีลธรรม จารีตประเพณี ไม่ใช่
กฎหมายแท้ มีเพียงกฎหมายของรัฐาฐิ ปัตย์ที่เป็ นกฎหมายแท้
กฎแห่ งบรรพบุรุษที่ว่าด้วยสิทธิส่ วนรวมในชุมชนบ้านผาลั้ งกําลังถูกท้าทายจากกลุ ่ม
แนวคิ ดบริ โภคนิยม ปั จเจกชนนิยมที่ ว่า “....พวกเราทําเรื่ องอนุรั กษ์ฯ เป็ นสิ ่งที่ ดี แต่...คนที่เขาไม่เชื่อ
ฟั งเขาว่า ‘ที่ดินที่ ใกล้หมู่บ้านก็ห้ามทํากิน ที่ดิ นห่ างหมู่บ้านก็ถูกป่ าไม้(อุทยานแห่งชาติ )ห้ามทํากิน
ดู หมู่บ้านปางขอน,ห้วยแม่เลี่ยม เขาย ังปลู กมาถึงหน้าบ้านเลย’ เราก็ไม่รู ้จะตอบเขาอย่างไร”(ตอน
ชิ ง. 2551) ในที่ประชุมประชาคมหมู ่ ที่ 4 ประธานสภาที่ ปรึกษาอาวุโสบ้านผาลั้งกล่าวถึ งว่า สิ ่งที่
เคยร่ วมแรงร่ วมใจกันมา ขอให้รั กกันช่วยเหลือกันต่อไป ผืนป่ าที่เราเห็นกันอยู่ที่หมู่บ้านผาลั้ งนี้ มัน
ต้องใช้เวลารักษากว่าที่มันโตมาอย่ างที่พวกเราเห็น อย่าเข้าใจว่ามันเกิ ดขึ้นเองโตขึ้ นเอง(จํานงค์.
2551) สิ ่ งที่ผู ้ วิจัยสัมผัสได้ถึงอารมณ์ ความรู ้สึ กของคนที่เขาอยากได้ที่ดิ นของส่วนรวมเป็ นของ
ส่ วนตัว เขามักจะอ้างว่าทางอุทยานแห่งชาติ ตั้ งใจจะมาแย่งผืนป่ าไปจากชุมชน เรายอมรั บชุมชนมี
สิ ทธิชุ มชนอยู่ แต่ชุ มชน(ผู ้ นํา)อ่ อนแอดูแลป่ าไว้ไม่ได้ เขาอยากเอาไว้เป็ นของตนเอง เขาดูแลได้
ดี กว่าชุมชน พื้นที่แหล่งต้นนํ้ าเป็ นพื้ นที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะที่ จะปลูกกาแฟพันธุ์ดี ได้ และมี