Page 126 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 118 -
ทํางานของรัฐนั้ น ให้มองว่าข้าราชการเป็ นเครื่ องมือของชาว มาเพื่อช่วยรั กษาป่ าให้ชาวบ้าน ไม่ใช่
มาเพื่อแย่งป่ าไปจากชาวบ้าน ขอให้ ชาวบ้านร่ วมมือกับป่ าไม้ร่วมกันดูและและใช้ประโยชน์ โดย
เชิญชวนให้ส่ งตัวแทนมาร่ วมกันวางกติกาแบบชาวบ้าน เอาภาษาที่ชาวบ้านเข้าใจได้ โดยมีหัวหน้า
อุทยานเป็ นพี่เลี้ ยง ชาวบ้านหลายคนสงสัยว่า มีกฎหมายรองรั บกติกานี้ หรื อไม่? เพราะหัวหน้า
อุทยานกล่ าวว่าชาวบ้านไม่มีอํานาจจัดการป่ า มีแต่ ข้าราชการองค์กรของรัฐเท่านั้ นที่ มีอํานาจจัดการ
ป่ า ป่ าทุกแห่ งอยู่ ภายใต้กฎหมายป่ าไม้ หัวหน้าอุทยานมีอํานาจจัดการป่ าในพื้นที่ หมู่บ้านผาลั้ง
ทั้งหมด ขอให้มาร่ วมมือกัน มาวางกติกาด้วยกัน ชาวบ้านส่ วนใหญ่มีท่าทีไม่ค่ อยไว้ใจต่อคําเชิ ญ
ชวนนั้ น
ส่ วนหนึ่ งยืนย ันที่ จะขอใช้กฎจารี ตประเพณี การจัดการทรัพยากรธรรมชาติต่ อไป แต่แกน
นําชุมชนดูเหมือนอยากจะใช้กฎหมายของรั ฐเป็ นบรรทัดฐานมากว่า กลุ ่มผู้ อาวุโสได้แต่ เป็ นห่ วง
เรื่ องชาวบ้านจะไปทะเลาะกันกับป่ าไม้ขอให้ทางอุทยานแห่งชาติ ปักปันแนวเขตให้ ชัดเจน เพื่อที่
ชาวบ้านจะได้ทราบแนวเขตป่ าไม้อยู่ตรงไหน ที่ไหนที่ ชาวบ้านจะดูแลเองได้ที่ไหนที่อุ ทยาน
แห่ งชาติมาดูแลให้ชาวบ้าน การประชุมมี การพูดคุยหลายประเด็นที่ เห็นได้ชัดว่าเป็ นการต่อสู ้ของ
กฎหมายปฏิฐานนิ ยมกับกฎหมายธรรมชาติ กฎหมายจารี ตดั้ งเดิม การดิ้นรนต่อสู้ดังกล่าวย ังไม่ถึง
จุดสรุ ปในการวิจัยนี้ ต้องรี บดําเนิ นการส่ งรายงานไปก่อน จึงได้ขอว่าจะนําบันทึ กการประชุมใน
บางครั้ งที่สําคัญไว้ท้ายรายงานเพื่อเป็ นการเฝ้ าสังเกตการเคลื่อนไหวเปลี่ยนทางวัฒนธรรมจารี ต
ประเพณี การจัดการทรั พยากรธรรมชาติโดยชุมชน จากอดีตที่ไม่ มีการบันทึกกติกาเป็ นลายลักษณ์
อักษร แต่ ปัจจุบันได้เลียนแบบกฎหมายแห่งชาติพยายามที่ จะบันทึ กจารี ตประเพณีด้วยตัวหนังสือ
ตามคําแนะนําของเจ้าหน้าที่ของรัฐ
หากเวลาผ่านไปอีกสักสิ บปี เราคงจะได้บทสรุ ปของการต่อสู้ดังกล่าวว่ากฎจารี ตสําแดงตัว
เป็ นกฎแห่งลายลักษณ์อักษรที่เหมือนมีโครงกระดูกจับต้องได้แล้วจะมีประสิ ทธิภาพยิ่งกว่ากฎจารี ต
ที่ไม่มีกระดูกแต่แฝงอยู่ในสายเลือดของคนในชุมชนหรื อไม่ นับเป็ นปรากฏการณ์ ที่น่าสนใจหาก
การนํากฎจารี ตมาเขียนเป็ นตัวหนังสือ เพราะทุกวันนี้ กฎหมายมีมากมายอยู่แล้ว แต่ขาดการบังคับ
ใช้ที่ เหมาะสม ส่ วนกฎจารี ตที่มีมาอย่างยาวนานนับเป็ นเวลาหลายพันปี กําลังจะดับสูญลงไป
ตามลําดับ ทว่าผู ้ คนอีกหลายแบบพร้ อมกับการสร้างมุมมองใหม่ๆว่ าความยุติธรรมกั บกฎหมายเป็ น
คนละเรื่ องกัน ความยุติธรรมไม่มีอยู่จริ ง แต่กฎหมายคือหลักแห่งความยุติธรรม ที่ถู กต้องโต้แย ้ง
ไม่ได้ เป็ นสิ่ งที่เป็ นจริ งได้หรื อไม่ที่กฎหมายลายลักษณ์อักษรคือความยุติธรรมแท้ ส่ วนความ
ยุติธรรมในอุดมคติคือความยุ ติธรรมของปลอม
7. จารีตประเพณี มีเป้ าหมายเพื่อรักษาเยี ยวยาสั งคมให้คงอยู่ร่ วมกันได้
เราต้องการความยุติธรรมไปทําไม? ความยุติ ธรรมคือ ความดีความถูกต้องที่ สอดคล้องกับ
ความเป็ นจริ งในสิ่ งนั้นๆ คุ ณธรรม จริ ยธรรม ศีลธรรม มนุ ษยธรรม ขนบธรรมเนี ยม มรรยาททาง