Page 119 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 111 -
ปกครองของราชอาณาจักรที่แบ่งการปกครองออกเป็ นแว่นแคว้นสมัยนั้ น นิยมให้มีการแบ่ง
ออกเป็ นหัวเมืองประเทศราช ในพื้นที่ ภาคเหนือหัวเมืองที่มีความใกล้ชิดกับชาวอิ้วเมี่ ยนกลุ ่มแรกๆ
เป็ นพิเศษขึ้ นคือหัวเมืองเชียงใหม่และหัวเมืองน่ าน ขณะนั้ นเชียงรายย ังไม่มีเจ้าเมืองที่มีบทบาทต่อ
ชาวอิ้วเมี่ยนมากนัก ในเมืองน่ านในสมัยของเจ้าอนันตวรฤทธิ เดช(ปี พ.ศ.2396-2436) ได้ตั้ งหลักการ
ปกครองเป็ นเสมือนกฎหมายหัวเมืองประเทศราชที่ชื่ อ “อาณาจักรหลักคํา” เพื่อรักษาความสงบ
เรี ยบร้อยภายในเมืองน่ าน(ประชุมพงศาวดาร(น่าน).2539:58) กฎหมาย(ตามความมุ ่งหมายของ
เครื่ องมืออํานวยความยุติ ธรรม)ดังกล่าวได้มีการบังคับใช้มาจนถึงปี พ.ศ. 2451 เจ้าเมืองน่ านใน
ขณะนั้ นจึงได้เลิกใช้และหันมาใช้กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.127 ที่บัญญัติ ขึ้ นโดยทางกรุงสยาม
แทน อย่างในประเทศลาวสมัยที่ ชาวอิ้วเมี่ ยนก็นิยมจัดการข้อพิพาทโดยใช้กฎเกณฑ์ของตนเอง เว้น
แต่กรณี มีข้อยุ่งยากหรือเกี่ยวกับเผ่าอื่นที่อยู่ด้วยกันจึงจะใช้กฎหมายหลักของประเทศ
(kandre.1967:617-618) อิ้วเมี่ยนมีความเคารพเชื่อฟังอํานาจอธิปไตยขององค์รั ฐาธิปั ตย์ในยุคแรกๆ
เป็ นอย่างมากนี้ เอง จึงกลายชนชาติที่สามารถอยู่ร่วมกับผู้ ปกครองได้อย่างสงบสุ ขตลอดมา
ชาวอิ้วเมี่ยนในยุคต่อๆมาก็ได้รั บการศึกษาตามระบบการศึกษาของรัฐไทยมากขึ้ นมากขึ้ น
ตามลําดับ การปรับเปลี่ยนทางทัศนคติที่ มีต่ อกฎแห่ งจารีตประเพณี ของท้องถิ ่นก็ย ังคงเห็นคุณค่า
ของกฎเกณฑ์บางอย่างอยู่ การแสดงออกถึงการยอมรั บสิทธิอํานาจขององค์พระมหากษัตริ ย์ไทยก็มี
ให้เห็ นอย่างต่อเนื่อง สมาชิกสภาอาวุโสบ้านผาลั้ ง กล่ าวว่า ‘…ชุมชนหนึ่ งก็เปรี ยบเสมื อน
ครอบครัวๆหนึ่งที่ มีพ่อแม่ลูก ช่วยกันทํางานเพื่อที่จะได้มีอาศัยและปั จจัยต่างๆในการเลี้ยงดู
ครอบครัว เมื่อเป็ นเรื่ องที่ลู กในบ้านทะเลาะกันเอง พ่อแม่ไม่จําต้องเอาลูกไปหาคนบ้านอื่นมาตีมา
สอนลูกของตนเอง แต่ทว่าลูกของเราไปตีลู กของบ้านอื่นเราจะเรี ยกให้ลูกเขามาหาเราแล้วบอกว่า
เราสั ่งสอนลูกแล้วได้ตี ลงโทษแล้วเขาจะเชื่อไหม?..’(ฒ้อยฮิน.2550) ตามทรรศนะคติและมุมมอง
ดังกล่าว ชาวอิ้วเมี่ยนมี เป็ นกลางในการเลือกใช้กฎเกณฑ์ทางสังคมสูง และเชื่อมั่นในศักดิ์ ศรี ความ
เป็ นมนุษย์ของกลุ่มชาติพันธุ์ว่าทุกคนเท่าเทียมกัน ศักดิ์ ศรี ความเป็ นมนุ ษย์นั้ นไม่ได้ขึ้นอยู ่กับความ
ที่มีคนหมู่มาก หรื อมีการศึกษาสู ง แต่อยู่ที่การเกิ ดมาเป็ นมนุ ษย์ เลือกเนื้อของมนุษย์ต่ างจากเลือก
เนื้ อของสัตว์
ดังนั้ นชาวอิ้วเมี่ยนเชื่อในเรื่ องวิญญาณของคนตายแล้วเขาย่อมเชื่อในจิตวิญญาณแห่ ง
กฎหมายเช่ นกัน ในจักรวาลนี้ ใช้กฎหมายอย่างเดี ยวกันคือกฎแห่ งพระเจ้าที่ปรากฏในสามัญสํานึก
ผิดชอบชั ่ วดี ซึ่ งมีอยู่กับมนุ ษย์ผู ้ มีจิตใจบริสุ ทธิ์ ทุกคน ขึ้ นอยู่กับว่าใครจะมี ความตระหนักมากน้อย
เพียงใด กระบวนการยุติธรรมนั้ นแต่ละชุ มชนอาศัยวิญญาณแห่ งความยุติธรรมในการสร้างขึ้ นมา
ซึ่ งจะไปมีความถูกต้องสอดคล้องเที่ยงตรงต่อความเป็ นจริงอย่างที่ควรจะเป็ นในท้องถิ ่น และ
โดยเฉพาะเหมาะสมกับคนในท้องถิ ่นนั้ นๆ จึงไม่ มีความจําเป็ นที่จะต้องให้มีกระบวนการยุติ ธรรม
ระบบเดี ยวแบบครอบจักรวาล เหมือนที่ศาลไทยที่ ตั้งขึ้ นตามแนวคิดของชาติ ตะวันตกนิ ยมเชื่อถื อ
กันว่าระบบกระบวนการยุติ ธรรมต้องมีระบบเดียว ไม่ ระบบกล่าวหาก็ระไต่ สวน แต่เผอิญมันไม่เข้า