Page 118 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 110 -
การจัดการปัญหาและไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทในเบื้องต้นจึงอยู่ที่การตัดสินใจร่วมกันของบุคคล
ภายในครอบครัว จากระดับครอบก็ไปสู ่ระดับวงศ์ตระกูล จากนั้ นก็ไปสู่ ระดับกลุ ่มแซ่(เผ่าย่อย) เมื่อ
ไม่สามารถแก่ไขได้แล้ว ก็ นําไปสู่ ระดับผู้นําชุมชน(ที่มีความเป็ นกลาง)ร่ วมกันพิจารณา ซึ่ งขั้ น
ตอนนี้ ต้องมีการเสียค่าใช้จ่ายแน่นอนสําหรับผู ้ ที่มีความผิด เว้นแต่สามารถแข็งขืนยืนย ันว่าตนไม่
ยอมรับผิดไม่ว่าผิดหรื อไม่ก็ ตาม ถ้ายอมรับผิดตามที่ กล่าวหามาอย่าน้อยต้องมีการเสี ยค่าป่ วยการ
และค่าชดใช้ไถ่โทษอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่หากแข็งขื นไม่ยอมรับการไกล่เกลี่ยของชุ มชน ขั้ นตอน
ที่ต่ อจากการพิจารณาของชุมชนแล้วไม่สามรถยุติปัญหาความขัดแย ้งได้ดังนี้ ก็จะนําไปสู่ การ
พิจารณาของผู ้ นําชุมชนอื่น หรื อเจ้าหน้าที่ทางการของบ้านเมื องต่อไป ถือเป็ นความอัปยศของ
ชุมชนด้วยที่ ปล่อยให้คนดื้ อด้านสามารถหลุ ดพ้นจากความผิดที่ได้กระทําจริ งๆ ส่ วนมากคู่กรณีที่
เจอคนที่มีอุ ปนิสัยเช่ นนี้ ผู ้ นําชุมชนจะเสนอให้ผู ้ เสี ยหายจะถอนตัวอย่าไปสนใจเอาเรื่ องอีกต่อไป แต่
ความชั ่วช้าของบุคคลเช่ นนี้ จะมีการกล่ าวขวัญอย่างแพร่หลายในชุ มชน เพราะเหตุ ที่เขาเองได้ตั้ งใจ
ที่จะตัดญาติขาดมิตรกับคนอื่นในชุมชน เวลาที่ มีงานเลี้ยงสังสรรค์หรื อพิธีปลงศพชาวบ้านส่ วน
ใหญ่ก็จะไม่ไปช่วยเหลือ ถ้าเป็ นผู้ ชุ มชนชาวบ้านก็ จะไม่ให้ ความนับถื อและไม่สนใจต่ อคําสั ่งหรื อ
คําขอความร่ วมมือ บางครั้ งความผิดนั้นเป็ นการกระทําของพ่อหรื อปู่ ที่ เคยกระทํามาก่อน แต่ เมื่อ
ตนเองเป็ นผู้ ที่ ได้ชื่ อว่าเป็ นทายาทเข้ามาเป็ นผู ้ นําชุ มชนก็จะถูกปฏิเสธเช่นเดี ยวกัน เพราะถื อว่าเป็ น
สายตระกูลที่ มีผีบรรพบุรุ ษที่ไม่ดี เป็ นตระกู ลที่เห็นแก่ตัวชาวบ้านหลายครอบครัวจะเตรี ยมการ
เคลื่อนย ้ายชุมชนไปอยู่ที่อื่ นหรื อแยกเป็ นตั้ งชุมชนใหม่ จึงพบว่ามีคดี ที่ชาวอิ้ วเมี่ยนเป็ นคู่กรณี
กันเองในศาล หรื อโรงพัก หรื อสถานีตํารวจน้อยมาก ถึ งจะมีส่ วนมากก็เป็ นเพราะอยู่กันคนละ
หมู่บ้านมีผู ้ นําของตนเองที่ไม่ยอมรับคําตัดสินของผู้ นําชุมชนอื่น หรือเป็ นคนที่ ดื้อด้านจริ งๆไม่ยอม
อยู่โอวาทของผู ้ นําครอบครัว ผู ้ นําตระกูลและผู้ นําชุมชนเท่านั้ น การที่จารี ตประเพณีแห่ งชนเผ่าซึ่ ง
เป็ นคนกลุ ่มน้อยของสังคมใหญ่ มีความเป็ นไปในลักษณะเฉพาะที่ใช้ได้เฉพาะกับกลุ่มคนที่มีความ
เชื่อความเห็นสอดคล้องกัน จึ งมีลักษณ์บังคับเหมือนใยแมงมุ มที่ดักจับได้แต่ สัตว์ที่อ่อนแอ เพราะ
ไม่มีอํานาจของกฎหมายบ้านเมืองรองรั บไว้ แม้กฎหมายและจารี ตประเพณีจะมีที่มาจากฐาน
เดียวกันคือศี ลธรรมที่ยอมให้ใครล่วงละเมิดไม่ได้ แต่ กฎจารี ตไม่มีกระบวนการที่ดี เท่ากับกฎหมาย
4. การใช้ กฎหมายต้ องสอดคล้องกันกับความเป็ นไปของชุ มชนท้ องถิ่น
“....เมื่ อเกิดเหตุการณ์ใดๆขึ้นก็ตาม ในระหว่างพวกเย ้าด้วยกันเขามักจะแก้ไขกันเองโดยใช้
กฎหมายข้อบังคับตามประเพณี ของเขา นอกจากในกรณีจําเป็ นโดยเฉพาะเรื่ องที่ เกิดขึ้ นกับคนต่าง
เผ่าก็จะมีบ้างที่เย ้าจะเข้ามาพึ่งกฎหมายและเจ้าหน้าที่ของไทย....”(สํานักงานเลขานุ การ
คณะกรรมการปฏิบัติ การจิตวิทยาแห่ งชาติ.2527:241) เมื่อครั้ งที่ชาวอิ้วเมี่ยนอพยพเข้ามาในประเทศ
ไทยในสมัยแรกๆนั้ น ชุมชนชาวอิ้วเมี่ ยนจะอยู่บนที่พื ้นที่สู งที่ แยกต่างหากจากชนเผ่าอื่นๆ และมี
ความเป็ นอิสระจากการปกครองของกฎหมายของเจ้าเมืองเหนื อมาก ประกอบกับธรรมเนี ยมการ