Page 117 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 109 -
เห็นว่าเรื่ องราวที่ขอมานั้ นตนเองพิจารณาได้โดยลําพังก็จะดําเนินการไปอย่างเงี ยบๆ ไม่เรี ยกผู ้ นํา
ชุมชนคนอื่ นๆมาร่ วมพิจารณาด้วย แต่หากเห็ นว่าเป็ นเรื่ องที่หนักหนาก็จะปรึ กษากับกลุ ่มผู ้ อาวุโส
ว่าจะสามารถมาร่ วมพิจารณาได้เมื่อไรอย่างไร การเรี ยนเชิญผู้นําพิธีกรรมและผู้ อาวุโสเป็ นศาสตร์
และศิลป์ และแสดงถึงบารมีของผู้นําชุมชนด้วย ว่ามีผู ้ คนยอมรับมากน้อยเพียงใด ผู้นําบางคนไม่
สามารถเรี ยกคู่กรณีมาไกล่ เกลี่ยได้สําเร็จเลยเพราะไม่ มีใครที่มีฐานะมีความอาวุโสกว่าผู้นําชุมชนจะ
หาทางออกให้ คําแนะนําของผู้ นําชุมชนที่ไม่มีผู ้ นําพิธีกรรมและผู้อาวุโสรับรองมากเพียงพอเป็ น
เพียงการแสดงความเห็นที่ คู่กรณีจะรับฟั งหรื อไม่ก็ ได้
ขั้นตอนที่สี่ การนําเรื่ องราวไปสู่การไกล่ เกลี่ยของชุมชนอื่นหลังจากชุมชนที่เป็ นมูลแห่ ง
ความผิดไม่สามารถช่วยไกล่ เกลี่ยได้ ผู ้ เสี ยหายหรื อคู่กรณี ที่ถูกร้องเรี ยนย ังติดใจเอาเรื่ องก็จะแจ้งให้
ผู ้ นําชุมชนหรือคณะกรรมการไกล่เกลี่ยว่าตนเองไม่ เห็นพ้องด้วยกับการตัดสินหรื อข้อแนะนําจากที่
ประชุมหารื อ ตนเองย ังมีความประสงค์จะไปร้ องเรียนผู ้ นําของชุมชนอื่นหรื อในระดับที่สู งขึ้ นให้
ช่ วยตัดสิ นหรือไกล่เกลี่ ยตัดสินให้เกิดความเป็ นธรรม บรรดาผู ้ นําชุมชนและผู้ที่ร่วมการไกล่เกลี่ ยก็
จะต้องถูกเพ่งเล็งว่าอาจไม่มีความสามารถหรื อความเป็ นธรรมในการไกล่เกลี่ยปั ญหาให้แก่สมาชิ ก
ชุ มชน ถ้าการไกล่ เกลี่ยโดยคนจากชุ มชนอื่นเป็ นที่ถู กต้องกว่าหรือคู่กรณีพอใจ ผู ้ นําชุมชนและคณะ
ผู ้ ไกล่ เกลี่ยของชุมชนมู ลเหตุนั้ นก็จะกลายเป็ นที่หมิ่นประมาทถู กดูแคลนได้ แต่ละตระกูลที่ เคย
ไม่ได้รั บความเป็ นกลางจะกลายเป็ นศัตรู ทางการเมื องกับผู ้ นําชุมชนหรื อถึงขั้ นตัดสินใจย ้ายหมู่บ้าน
ไปเลยก็มี สิ่ งหนึ่ งที่พวกผู ้ นําชุมชนกลัวที่สุ ดคือการสู ญเสียชื่อเสี ยง ว่าเป็ นผู ้ ที่มีความลําเอียงไม่อยู่
ในหลักศี ลธรรมอันดี สังคมเช่นนี้ จึงเป็ นสังคมที่มีความเคารพนับถื อระบบความกลมกลืนระหว่าง
การดําเนินชีวิตอย่างปกติ และการจัดการปัญหาความสัมพันธ์ทางฝ่ ายวิญญาณไปพร้อมๆกัน ผู ้ ที่ไม่
ผ่านการเรี ยนรู้ในหลักธรรมคําสอนโบราณเกี่ยวกับความสัมพันธ์ ของไตรภูมิ ที่มีหนึ่ งคือแดน
สวรรค์ สองคือภพโลกและสามคือนรกภู มิ โลกทั้ งสามนี้ เชื่อมโยงเป็ นอันหนึ่ งอันเดียวกันในระดับ
หนึ่ ง พวกผู ้ นําชุมชนจึ งนิยมตั้ งกฎเกณฑ์บางประการตามความเชื่อพวกนี้ ในการควบคุมทางสังคม
แม้ว่าไม่มีสังคมชนชั้นอย่ างเป็ นระบบ แต่ความเชื่อตามลัทธิของเต๋ าและขงจื้อนี้ ก็ได้สร้ างสังคมชน
ชั้ นขึ้นมาให้ผู ้ชายเป็ นใหญ่กว่าผู ้ หญิง โดยเฉพาะหน้าที่ในการประสิทธิ์ ประสาทความยุติธรรมใน
สังคม เพราะเหตุที่ ผู ้ หญิงไม่ได้รับอนุ ญาตให้ทําหน้าที่สื บทอดวิชาการประกอบพิธีกรรมอย่างหนึ่ ง
อย่างใดเลย แท้ที่จริ งแม่แต่การจัดโต๊ะหมู่บู ชาก็เป็ นงานของลูกชายในบ้านหรือลู กหลานที่ร่ วมผี
บรรพบุรุษ การเจรจาไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทเมื่ อถึงคราวที่ จะกําหนดความเสียหายและการชดใช้เยียวยา
จึงเป็ นหน้าที่ของผู้ชายเป็ นหลัก ผู ้ หญิงมักจะเป็ นพยานและนําเสนอหลักฐานให้พวกผู้ หลักผู้ใหญ่
พิ จารณาเท่านั้ น หากมีการแสดงความประสงค์ตั้งแต่แรกว่าตนเองต้องการให้ชดใช้เป็ นเงินหรื องด
เว้นการกระทําอย่างใดมักจะให้ผู ้ ชายในบ้านหรื อญาติที่สนิทที่ สุ ดเป็ นผู ้ เสนอต่อที่ประชุม โดยมาก
ผู ้ หญิงจะไม่ค่อยถียงสามีของตนเองต่อหน้าพวกผู ้หลักผู ้ ใหญ่ หรื อแม้แต่ต่ อหน้าผู้ นําหมอผีเพียงคน
เดียว ผู ้ หญิงจะแสดงจุ ดยืนใดๆที่แตกต่ างไปจากสามีของตนนั้ นมีขึ้ นน้อยมาก