Page 115 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 107 -
แหละที่เราเรี ยกว่ากระบวนการยุติ ธรรม เราเห็นได้ว่าเรื่ องเดียวกันอาจมี ทางออกของการแก้ปัญหา
ได้หลายรูปแบบ สามารถเลื อกใช้ให้เหมาะสมกับเรื่ องกับความจําเป็ น นี่ คือความเป็ นจริงของสังคม
ที่มีความหลากหลาย เป็ นพหุสั งคม ไม่จําเป็ นที่เรื่ องอย่ างนี้ ต้องเข้าไปหาศาลช่วยตัดสินให้เสมอไป
เช่นเราอาจใช้วิธีการที่ให้บุคคลที่สามที่ คนทั้ งสองฝ่ ายให้ความเคารพเชื่อถือเข้ามาดูแลการหารื อ เรา
เรี ยกว่าการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท การไกล่เกลี่ย หมายถึง “กระบวนการระงับข้อพิพาทที่ มีบุคคลที่สาม
มาช่วยเหลือให้คู่ความต่อรองกันได้สําเร็ จ”(www.payathai.or.th/wiki/) ซึ่ งการไกล่เกลี่ยมีได้ทั้ง
นอกศาลและในศาล ส่ วนการไกล่ในศาลก็จะมีศาลหรื อผู ้ พิพากษาหรื อคนที่คู ่ความเสนอศาลว่าให้
เป็ นผู้ไกล่ ทําหน้าที่เป็ นคนกลางไกล่ เกลี่ยให้ คํานิยามของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในศาล หมายถึง
“การที่ผู ้ไกล่เกลี่ยทําการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทซึ่ งเป็ นคดีที่อยู่ระหว่างการพิ จารณาของศาลตั้ งแต่ศาล
รั บฟ้ องจนถึงก่อนมี คําพิพากษาถึงที่ สุ ดให้กับคู่ความ เป็ นการช่ วยให้คู ่ความทั้งสองฝ่ ายสามารถ
บรรลุข้อตกลงร่ วมกัน แต่ ผู ้ ไกล่เกลี่ยไม่มีอํานาจในการกําหนดข้อตกลงให้แก่ คู่ความแต่อย่างใด
โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้เกิดการประนี ประนอมยอมความให้จากความสมัครใจของคู ่ความทั้งสอง
ฝ่ ายเป็ นสําคัญ ดังนั้ น ฝ่ ายใดฝ่ ายหนึ่ งอาจขอยกเลิกการไกล่เกลี่ยเสียเมื่อใดก็ย่อมได้”
(www.payathai.or.th/wiki/ เพิ้งอ้าง) การนิ ยามดังกล่าว การไกล่เกลี่ยช่วยให้คู่ความทั้ งสองฝ่ ายได้
ประโยชน์หลายประการ กล่าวคือ
1. ทําให้คู่ความสามารถหันหน้าเข้าหากันได้อีกอย่างฉันมิ ตร
2. ในบางกรณี คู่ความสามารถดําเนินธุ รกิจติดต่อกันได้อี ก
3. ประหย ัดค่าใช้จ่าย ทําให้ค่ าใช้จ่ายในการดําเนิ นคดีของคู่ความลดลง
4. คู่ความได้รั บความพึงพอใจ
5. คู่ความไม่ต้องประสบกับการบังคับคดีที่ ยุ ่งยากในศาล
6. ช่วยลดปริ มาณคดีที่ค้างพิจารณาอยู่ ในศาล ทําให้คดีที่ ทําการไกล่เกลี่ยและคดี อื่นๆ
สามารถย่นระยะเวลาพิ จารณาได้เร็วขึ้ น
ประโยชน์ของการไกล่ เกลี่ยดังที่ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อการไกล่เกลี่ยที่ประสบผลสําเร็ จจนคู่ความ
ตกลงประนีประนอมยอมความกันได้ แต่หากตกลงกันไม่ได้ก็สามารถนําคดีไปดําเนิ นการต่อไป
ตามกระบวนการยุติ ธรรมปกติทั่วไป แต่ในชุ มชนชนเผ่าอิ้วเมี่ยนที่มีการไกล่เกลี่ ยโดยชุมชนมา
ตลอดนั้ น ก็ได้รั บผลลัพธ์บางประการที่ไม่แตกต่างกันมากนัก การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทจึงย ังเป็ นที่
นิยมกันมากในชุ มชนอิ้ วเมี่ยน
กระบวนการจัดการปัญหาและไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทเบื้องต้ นในชุ มชนอิ้วเมี่ยน
ชุ มชนทุกแห่ งมีกระบวนการของตนเองในการจัดการปัญหาและไกล่เกลี่ ยข้อพิพาท ซึ่ ง
แตกต่างกันออกไปตามระบบจารี ตประเพณี ของแต่ละชาติพันธุ์ ท้องถิ่นหรือระบบการปกครอง สิ ่ง
นี้ มีความเหมือนหรื อความแตกต่างกันไปตามแต่ความคิดความเชื่อของชุ มชนนั้ นๆ อย่างในกรณี
ของชุมชนอิ้วเมี่ยน ผู ้ วิจัยได้ทราบว่า เมื่อมีการกระทบกระทั่ งหรื อก่ อให้เกิดผลเสียหายแก่ กัน