Page 109 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 101 -
ดิ้นรนต่อสู้เพื่อความอยู่รอดทางเศรษฐกิจ เราต่างก็เลยเลือกนิยามของคําว่าความยุติธรรมตามที่ เรา
จะได้ประโยชน์ หรือพวกของเราจะได้ประโยชน์ หรื อเป็ นระบบที่เอื้อประโยชน์สร้างอาชีพให้แก่
เรา เสริ มส่ งให้เรามีอํานาจอยู่เหนื อคนอื่นได้อย่างมั ่นคง จนทําให้สามัญสํานึกของเราเริ่ มระอายใจที่
จะช่วยยืนย ันความหมายของคําว่ ายุติธรรม จนเป็ นที่มาของการที่ ไม่มีใครกล้ายืนย ันว่าอะไรคือ
ความยุติธรรมอย่างจริ งๆจังๆสักคนหนึ่ ง เท่าที่ผู ้วิจัยทราบนั้นในประเทศไทยได้มีการเปลี่ ยนแปลง
นิยามของคําว่ายุ ติธรรมมาหลายครั้ ง จนกระทั่ งล่ าสุดอาจารย์จรัญ โฆษณานันท์ เสนอคํานิยามของ
คําว่ า ความยุติธรรม เพื่อเป็ นตัวเลือกหนึ่ งในคําตอบของนักศึ กษาวิชานิ ติปรั ชญาของมหาวิทยาลัย
แห่ งหนึ่ งในกรุ งเทพฯ ต่ อคําถามของชาวบ้านผู ้ใฝ่ รู้ทั้งหลายที่มักจะถามนักนิติ ศาสตร์ ว่า ความ
ยุติธรรมคืออะไร? เราจะได้รับความยุติ ธรรมไหม? อาจารย์ท่ านจึงให้คําตอบว่า
“…น่ าสะกิดใจว่าการเห็นด้วยหรื อเห็นแย ้งอย่างเป็ นตัวของตัวเองในท้ายที่สุ ดต่อทรรศนะ
ต่างๆที่กล่าวมาพึงวางอยู่บนหลักแห่ งความไม่มีอคติ, การใฝ่ หาศรัทธาต่อสัจจะ และการปลดปล่อย
อัตตาหรื อความเห็นแก่ตัวให้เหลือน้อยที่สุ ด ซึ่งกล่าวได้ว่าเป็ นหลักพื้นฐานเช่ นเดียวกับเงื่อนไข
ทางอัตวิสัยที่ใช้ประกอบการหาคําตอบของความยุติ ธรรม
พ้นจากกระบวนการหาข้อสรุ ปที่เป็ นตัวของตัวเองข้างต้น อีกทั้งพ้นจากอิทธิพลเชิง
ครอบง ําอุดมคติใดๆ ไม่ว่าก้าวหน้าหรือล้าหลัง ผู ้ เขียนเชื่อว่าบนพื้นฐานแห่ ง “ปัญญา”(อันเป็ นแก่น
สารสําคัญของความเป็ นมนุ ษย์) ดังกล่าวซึ่ งก้าวล่วงมิ ติของอคติ, อํานาจ, อํานาจรัฐ หรื อความยึดติด
แต่ประโยชน์ ส่ วนตนนี้ เอง ที่มโนสํานึกของเราจะสั มผัสถึงความยุติธรรมในแง่ของกฎเกณฑ์หรื อ
หลักการเชิงอุดมคติเพื่อยุติความขัดแย ้งทางสังคมซึ่ งร้อยรั ดคุณธรรม เรื่ องเสรีภาพ, ความเสมอภาค
และความมีเมตตาธรรมต่อเพื่อนมนุ ษย์ร่วมเกิ ดแก่เจ็ บตายซึ่ งมีศักดิ์ ศรี แห่งความเป็ นคนเท่าเทียม
กัน…”(จรั ญ.2549:442)
จากข้อสรุ ปของอาจารย์จรัญ ที่ว่า มนุษย์เราสามารถสั มผัสถึงความยุติธรรมได้ โดยที่ ต้อง
ตัดอคติ , อํานาจ, อํานาจรัฐ หรื อความยึดติดแต่ประโยชน์ส่ วนตน พ้นจากกระบวนการหาข้อสรุ ปที่
เป็ นตัวของตัวเองข้างต้น อีกทั้ งพ้นจากอิทธิ พลเชิงครอบง ําอุดมคติใดๆ ไม่ว่าก้าวหน้าหรือล้าหลัง
จากนั้ นใช้มโนสํานึกที่ ประกอบด้วยปั ญญาอันไม่มีอคติและใฝ่ หาศรัทธาต่อสัจจะ อาจารย์ให้ ข้อคิด
ว่ามนุษย์จะสามารถพบว่าความยุติธรรม คือ “กฎเกณฑ์หรื อหลักการเชิงอุดมคติเพื่อยุติ ความขัดแย ้ง
ทางสังคมซึ่ งร้อยรั ดคุณธรรม เรื่องเสรี ภาพ, ความเสมอภาคและความมีเมตตาธรรมต่อเพื่อนมนุ ษย์
ร่วมเกิ ดแก่เจ็บตายซึ่ งมีศักดิ์ ศรี แห่ งความเป็ นคนเท่าเทียมกัน” เราทุกคนคงปรารถนาให้สังคมที่ เรา
อาศัยอยู่ มีลักษณะเป็ นดังที่ท่านอาจารย์ได้กล่าวไว้นี้ เพราะเป็ นสิ ่ งที่ถูกต้องเหมาะสอดคล้อง
เที่ยงตรงต่อความจริงอย่างที่ควรจะเป็ น เมื่ อเพ่งดู โลกของความเป็ นจริงในชุมชนที่อาศัยทุกวันนี้
แล้ว หวนคิดถึ งโลกในอุดมคติที่สวยหรู ดังเช่ นว่านี้ เราทุกคนคงปรารถนาที่จะได้เห็นกับตาสักครั้ ง
แต่น่ าเสียดายคือสั งคมที่เราอยู่นี้ ถูกบี บรัดด้วยปั ญหาและความยุ่งยากต่างๆมากมาย จนเราจะหาวิถีที่
ถูกต้อง เหมาะสม สอดคล้อง เที่ยงตรงต่อความจริ งอย่างที่ควรจะเป็ นไม่ได้ เราจึ งต้องทําใจให้สู ง