Page 108 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 100 -
เหตุ ผลที่กฎหมายบ้านเมืองกับหลักความยุติธรรมไม่สอดคล้องกันเช่นนี้ บางที อาจมาจากเจตนาอัน
บริ สุ ทธิ์ หรื อโมหะคติก็ ได้ ดังที่ปรากฏในพระราชดํารัสบางตอนที่ว่า
“...บางที เราตั้ งกฎหมายขึ้นมาก็ด้วยวิชาการซึ่ งได้มาจากต่างประเทศ เพราะว่าวิชากฎหมาย
นี้ ก็ เป็ นวิชาที่กว้างขวาง จึงต้องมีทําอะไรอย่างหนึ่ ง แต่ วิชาการนั้ นอาจไม่เหมาะสมกับสภาพการณ์
หรื อท้องที่ ของเรา บางทีเคยยกตัวอย่างมาเกี่ยวข้องกับที่ดิ น เกี่ยวข้องกับการทํามาหากินของ
ประชาชนที่ อยู่ห่ างไกล ซึ่ งเราเอากฎหมายไปบังคับประชาชนเหล่านั้นก็ไม่ได้ เพราะว่าความผิด
ของตนเอง เพราะการปกครองไม่ถึงประชาชนที่ อยู่ห่างไกล จึงไม่สามารถที่จะทราบถึงกฎหมาย
ความบกพร่ องก็อยู่ทางฝ่ ายที่ บังคับกฎหมายมากกว่าฝ่ ายที่ถู กบังคับ ข้อนี้ ควรจะถื อเป็ นหลัก
เหมือนกัน ฉะนั้ นต้องหาวิธีที่ จะปฏิบัติ กฎหมายให้ถูกต้องตามหลักธรรมชาติ ...เช่นในป่ าสงวนซึ่ ง
ทางการได้ขี ดเส้นไว้ว่าเป็ นป่ าสงวนหรือป่ าจําแนก แต่ว่าเราขีดประชาชนก็ มีอยู่ในนั้ นแล้ว เราจะ
เอากฎหมายป่ าสงวนไปบังคับคนที่อยู่ในป่ าที่ย ังไม่ได้สงวน แล้วเพิ ่งไปสงวนทีหลังโดยไปขี ดเส้น
บนเศษกระดาษ ก็ดูชอบกลอยู่ ... ถ้าดูในทางกฎหมาย เขาก็ฝ่ าฝื น เพราะว่าตรามาเป็ นกฎหมายโดย
ชอบธรรม แต่ว่าถ้าตามธรรมชาติใครเป็ นผู้ กระทําผิดกฎหมายก็ผู ้ ที่ขี ดเส้นนั่นเอง เพราะว่าบุคคลที่
อยู่ในป่ านั้ นเขาอยู่ก่อน เขามีสิ ทธิในทางเป็ นมนุ ษย์ หมายความว่าทางราชการบุ กรุกบุคคล ไม่ใช่
บุคคลบุกรุ กกฎหมายบ้านเมือง...”(จรั ญ.2545:เพิ ่งอ้าง) จากพระราชดํารัสดังที่ได้อัญเชิ ญมานี้ เราคง
ต้องยอมรั บว่ารัฐชาติมีอํานาจเด็ ดขาดในการบัญญัติกฎหมายเพื่อใช้ในกระบวนการควบคุมทาง
สังคม แต่หลายเรื่ องก็ไม่สอดคล้องกับความเหมาะสมของเรื่ องหรื อท้องถิ่น เพราะไปละเมิดสิทธิ
ของมนุ ษย์คนอื่น พระเจ้าอยู ่ หัวทรงเห็นว่าควรที่ จะแก้การบังคับใช้กฎหมายที่ยึดเจตจํานงอัน
บริ สุ ทธิ์ เพื่อให้กฎหมายมีความน่ าเคารพเลื่อมใสเป็ นที่ ศรัทธาในคุณสมบัติที่ดี ไม่ใช่เพราะ
กฎหมายมีปื นจึงต้องยอมตาม
สรุปนิ ยามของคําว่า ความยุติธรรม
ดังนั้ นเราสรุปได้ว่า ความยุ ติธรรมของทุ กสังคมในยุคแรกๆนั้ น ไม่ ว่าในสังคมตะวันตก
ตะวันออก หรื ออย่างกรณี ของศาสนาคริ สต์ ศาสนายิวและศาสนาอิสลาม “ให้ความสําคัญต่อความ
ยุติธรรมและกฎหมายเสมอกัน พร้อมๆกับพิจารณาว่าเป็ นหลักคุณค่าหรือบรรทัดฐานอุดมคติซึ่ งมี
ความเป็ นภาวะวิสัย ในฐานะเป็ นผลผลิตแห่งเจตจํานงของพระเจ้า” (จรัญ.2549:404) เราอาจเรี ยกว่า
เป็ นกลุ ่มแนวคิดนี้ ว่าเป็ นสํานักเทวะกฎหมาย ที่มีพระเจ้าศูนย์กลางของสรรพสิ่งมีความกลมกลืนกัน
เป็ นอันเหนึ่ งอันเดียว พระเจ้าเป็ นทั้ งแหล่งแห่งความยุติธรรมและผู ้ ครอบครองมนุ ษย์โดยมอบหมาย
หน้าที่ให้มนุษย์(ผู้ ปกครอง)ดู แลประชาชนให้รั กษากฎหมายของพระองค์ โดยต้องรักษาความ
ยุติธรรมให้เกิดแก่สังคม มีความถูกต้องสอดคล้องเที่ยงตรงต่อความจริ งอย่างที่ควรจะเป็ นตามที่ได้
บัญญัติไว้ในธรรมบัญญัติ และมโนสํานึกของมนุ ษย์ แต่ด้วยเหตุผลที่มนุษย์แต่ละคนมี ไม่เหมือนกัน
และใช้ในทิศทางที่แตกต่างกันตามประสบการณ์ ของตนเอง หรื อการขัดเกลาที่ได้รับจากสังคม
ต่ างกัน หรื อความแตกต่างทางด้านลัทธิความเชื่อ การเมื องการปกครอง และการดําเนิ นชีวิตที่ต้อง