Page 107 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 99 -
อาจารย์จรัญ โฆษณานันท์ ได้คัดไว้ในหนังสือปรัชญากฎหมายไทย ผู้ วิจัยขออัญเชิ ญมาไว้ ณ ที่นี้
ดังนี้
“ผู ้ ที่ได้ผ่านสํานักอบรมศึกษากฎหมายทุ กคนควรจะได้รับการชี้ แจงเน้นหนักให้ทราบชัด
ว่ากฎหมายมิใช่ ตัวความยุติธรรม หากเป็ นแต่เพียงบทบัญญัติหรื อปัจจัยที่ตราไว้เพื่อรักษาความ
ยุติธรรม....จึงไม่สมควรจะถือว่า การรักษาความยุติ ธรรมในแผ่นดินมีวงกว้างอยู่เพียงแค่ขอบเขต
ของกฎหมาย จําเป็ นต้องขยายออกไปให้ถึ งศีลธรรม จรรยา ตลอดจนเหตุและผลตามจริงด้วย”
(จรั ญ.2545 เพิ่งอ้าง)
ในคําตรั สนี้ ได้ยืนย ันว่านอกจากกฎหมายบ้านเมืองแล้ว ย ังมีหลักแห่ งความยุติธรรมอย่าง
อื่นๆอี ก พระองค์ทรงประสงค์ให้ ข้าราชการ(ผู ้ รั บใช้พระราชา)ตระหนักถึงหลักแห่ งความยุติธรรมที่
อยู่เหนือตัวบทกฎหมายที่ เป็ นลายลักษณ์อักษรแบบหยาบๆ และอีกตอนหนึ่ งที่ทรงตรั สถึงเรื่ องการ
บุกรุ กป่ าสงวนแห่งชาติของราษฎรไว้ว่า
“กฎหมายกับความเป็ นอยู่ที่เป็ นจริ งอาจขัดกัน และกฎหมายก็มีช่ องโหว่มิใช่ น้อยเพราะเรา
ปรั บปรุ งกฎหมายและการปกครองอย่างโดยอาศัยหลักการของต่างประเทศโดยมิได้คํานึงถึ งความ
เป็ นอยู่ของประชาชนว่าในที่ใดเป็ นอย่างไร ร้ายกว่านั้ นก็ไม่คํานึงถึ งว่าการปกครองของทางราชการ
บางทีไปไม่ถึงประชาชนด้วยซํ้ า จึ งทําให้ประชาชนต้องตั้ งกฎหมายของเขาเอง ซึ่ งไม่ได้หมายความ
ว่าเลวเป็ นแต่มีบางสิ ่งบางอย่างขัดกับกฎหมายของบ้านเมือง...
เราไม่ปรารถนาเลยที่ จะให้มีผู ้ ก่ อการร้ายคอมมิวนิสต์ในประเทศไทย แต่ เราก็สร้างเขา
ขึ้นมาเองโดยไปชี้ หน้าชาวบ้านที่เขาปกครองตัวเองดีแล้วเรี ยบร้อยแล้วเป็ นประชาธิ ปไตยอย่างดี
อย่างชอบแล้ว ว่าบุกรุ กเข้ามาอยู่ในป่ าสงวนและขับไล่ให้ เขาย ้ายออกไป...ป่ าสงวนนั้ นเราขีดเส้น
บนแผนที่ เจ้าหน้าที่จะไปถึงได้หรื อไม่ ได้ก็ช่าง และส่ วนมากก็ปรากฏเจ้าหน้าที่ไม่ได้ไป ดังนั้ น
ราษฎรจะทราบได้อย่างไรว่าที่เขาเข้ามาอาศัยอยู่เป็ นป่ าสงวนและเมื่อเราถื อว่าเขาเป็ นชาวบ้านก็ไป
กดหัวเขาว่าเขาต้องทราบกฎหมาย แต่กฎหมายอย่างนี้ เป็ นเพียงขีดเส้นทับเขาไม่ใช่กฎหมายแท้ ที่
เป็ นกฎหมายก็เพราะพระราชบัญญัติป่ าสงวนเป็ นกฎหมาย ซึ่ งจะให้เขาทราบเองไม่ได้ เพราะทาง
ฝ่ ายปกครองไม่ได้นําเอากฎหมายนั้นไปแจ้งแก่ เขา... จึงไม่ใช่ เรื่ องที่ จะไปว่าเขาไม่ ทราบกฎหมาย...
และโดยประการนี้ จึงทําให้เกิดการปะทะกันระหว่างประชาชนกับเจ้าหน้าที่กฎหมาย เพราะต่างคน
ต่ างมีผิดมีถู กด้วยกันอยู่ จึงเป็ นหน้าที่ของผู ้ รู้ กฎหมาย ที่จะต้องไปทําความเข้าใจ คือไม่ใช่ ไปกดขี่
ให้ ใช้กฎหมายโดยเข้มงวด แต่ไปทําให้ต่างฝ่ ายต่างเข้าใจว่า เราอยู่ร่วมประเทศเดียวกันต้องอยู ่
ด้วยกันด้วยความอะลุ้มอล่วย ไม่ใช่ กดขี่ซึ่ งกันและกัน...”(จรั ญ.2545:เพิ่งอ้าง ) สิ ่งนี้ ปรากฏขึ้นจริ งใน
พื้นที่ ทําการวิจัยครั้ งนี้ ด้วย ชาวบ้านได้เพียรพยายามที่ จะทบทวนกติกาชุ มชนในการใช้
ทรั พยากรธรรมชาติในพื้นที่กันใหม่อีกครั้ ง เพื่อที่จะขอให้ทางการรับรองการดูแลและใช้ประโยชน์
ทรั พยากรธรรมชาติ แต่ ถูกขัดขวางด้วยเจ้าหน้าที่ของรัฐและกลุ ่มที่มีอํานาจปกครองในท้องถิ่น