Page 105 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 97 -
กฎหมายนั้ นต้องอ้างอํานาจตามที่มีในพระธรรมศาสตร์(จรั ญ.2545:208) แต่การปกครองในระบบ
ศักดิ นาได้ลดทอนความสมบูรณ์ของการยึดถือเหตุผลหรือหลักการหรื อหลักจตุ รธรรมภายในคัมภีร์
พระธรรมศาสตร์ ซึ่ งเคยมองว่า “...ถือว่าเป็ นหลักกฎหมายธรรมชาติในพระธรรมศาสตร์...4
ประการ กล่าวคื อ
1. กฎหมายหมายมิได้เป็ นกฎเกณฑ์หรื อคําสั่งของผู ้ ปกครองแผ่นดินที่อาจมี เนื้ อหาอย่างไร
ก็ได้ตามอําเภอใจ
2. กฎหมายต้องสอดคล้องสัมพันธ์ กับธรรมะหรื อศีลธรรม
3. จุดหมายแห่งกฎหมายต้องเป็ นไปเพื่อความสุ ขสถาพรหรื อเพื่อประโยชน์ของราษฏร....
4. การใช้อํานาจทางกฎหมายของพระมหากษัตริ ย์(หรือผู้ปกครอง)ต้องกระทําบนพื ้นฐาน
ของหลักทศพิ ธราชธรรม...”(จรัญ.2545:201) แต่ในการปกครองบ้านเมืองของผู้ ปกครองได้ มีการ
ก่อตั้ งระบบกรมกองตั้งเจ้าขุนมูลนายขึ้ นมาควบคุมผู ้ คนในบ้านเมื องกฎหมายบางส่วนจึงเป็ น
กฎหมายที่ สร้างขึ้ นบนอุดมการณ์ทางการเมื องดังกล่าว ให้มีระบบกระบวนการยุติธรรมแบบไต่
สวนหาความผิดตามข้อกล่าวหา ใช้การทรมานร่ างกายของผู ้ ถูกกล่าวหาเพื่ อบังคับให้บอกความจริ ง
เพื่อรักษาอํานาจของชนชั้นสู งของสังคมเอาไว้ กฎมายของไทยเราในอดีตมีบางส่ วนที่รั บเอาพุทธ
ปรั ชญาหรือหลักธรรมในพุทธศาสนาเข้ามาบทบาทอยู่ไม่น้อย อาทิเช่นในสมัยรัชกาลที่หนึ่ งทรงมี
พระราชกําหนดให้ “…ห้ามมิให้นับถือพระภูมิเจ้าที่ เทพารั กษ์ ยิ่งกว่าพระไตรสรณาคม ห้ามมิให้ฆ่า
สัตว์เพื่อพลีบูชาพระภู มิ ผีสางๆ...ห้ามการบูชาศิวลึงค์ ด้วยเห็นว่าเป็ นความงมงายเป็ นการกระทําซึ่ ง
มีที่มาจากคนพาลกักขฬะเพื่อเยาะเย ้ยหญิงแม่มด อันมีมารยาและคนรุ่ นหลังที่ ไม่รู้งมงายถือปฏิ บัติ
มา อี กทั้งการปล่อยให้บู ชาศิวลึงค์ปรากฏต่อชาวต่างชาติย่อมทําให้เกิดการดูหมิ ่นดูแคลนต่ อความ
ลามกอัปมงคลนี้ ...กฎหมายธรรมะจึ งหลอมรวมเป็ นหนึ่งเดี ยวกันให้เห็นหลักฐาน...รายละเอียดของ
กฎหมายอันกําหนดให้ ประชาชนศึกษาลักษณะศีลห้า ศีลแปด ศีลสิ บ ให้รู้แจ้ง...ดังมีกฎหมายฉบับ
หนึ่ งที่ประกาศใช้ในปี พ.ศ.2325 ...กําหนดให้ผู ้ประทําผิดฐานเป็ นชู้ล่วงประเวณีภรรยาผู ้ อื่ นต้องถูก
ปรั บไหมไถ่โทษ ส่ วนหญิงให้ถู กลงโทษประจาร ขณะเดียวกัน กฎหมายก็ย ังเปิ ดทางเลือกให้ชาย
สามีสามารถฆ่ าชายชู ้ พร้อมกับหญิงได้อีกด้วย หากมีความเจ็บแค้นไม่ต้องการเอาเงินสินไหม…”
(จรั ญ.2545:297) ความใกล้ชิดระหว่างกฎหมายกับธรรมะแบบพุ ทธธรรมนี้ ได้รั บการยึดถือตลอดมา
จนกระทั ่งชาวยุโรปที่นับถือศาสนาคริ ศต์เป็ นส่วนใหญ่ได้เข้ามาติดต่อค้าขายพร้อมทั้ งขยายดินแดน
อาณานิคม ไม่ยอมรับระบบกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมของไทย ต่ อมาถึงสมัยรัชกาลที่ 4 ที่
5 ในราชวงศ์จักรี แห่งอาณาจักรกรุงสยามฯ จึงจําต้องปรับเปลี่ยนทรรศนะทางกระบวนการยุติ ธรรม
เสี ยใหม่ ให้ห่างจากมิติทางด้านศาสนาพุ ทธนิยม ถึ งกระนั้ นก็ย ังไม่สามารถทําให้ชาวต่างชาติอย่าง
ชาติตะวันตกทั้ งหลายยอมรับระบบไต่สวนของกระบวนยุติ ธรรมไทยได้ บีบรั ดให้กรุ งสยามต้องเข้า
สู่ ยุคปฏิรูปบ้านเมืองนําเอาระบบกฎหมายของตะวันตกเข้ามาใช้แทนกฎหมายไทยในส่วนต่างๆ
สร้างระบบข้าราชการประจําขึ้นมาใช้ อํานาจตุลาการ เปลี่ยนระบบการศาลให้ รวมศูนย์อํานาจไว้ที่