Page 101 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 93 -
ได้แสดงสีหน้ารังเกลี ยดพวกชาวเขาซึ่ งไร้การศึ กษาที่มาติดต่อราชการเพราะเหตุที่พวกเขาไม่ รู้จัก
กฎหมายบ้านเมื อง ไม่รู้ จักธรรมเนียมปฏิ บัติในระบบราชการที่นิ ยมเก็บส่วยเพื่ออํานวยความ
ยุติธรรม ดังนั้นในชุมชนท้องถิ่นจึงมีความจําเป็ นในการเก็บรั กษาระบบจารี ตประเพณี การจัดการ
ปัญหาและไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทที่เกิดขึ้ นภายในชุ มชน ซึ่ งบังเอิญไปสอดคล้องกับประมวลกฎหมาย
แพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 ที่มีข้อความระบุว่า
“กฎหมายนั้น ต้องใช้ในบรรดากรณี ซึ่ งต้องด้วยบทบัญญัติใดๆ แห่งกฎหมายตามตัวอักษร
หรื อตามความมุ ่งหมายของบทบัญญัติ นั้ นๆ
เมื่อไม่ มีบทกฎหมายที่จะยกมาปรับคดีได้ ให้วินิจฉัยคดีนั้ นตามจารี ตประเพณี แห่งท้องถิ ่น
ถ้าไม่มีจารี ตประเพณีเช่นว่านั้ น ให้วินิจฉัยคดีอาศัยบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ ่ง และถ้าบท
กฎหมายเช่นว่านั้นก็ไม่มีด้วย ให้ วินิ จฉัยตามหลักกฎหมายทั ่วไป” (ธีรพล.2549:34)
คําว่ า ‘...ให้วินิ จฉัยคดีนั้ นตามจารีตประเพณี แห่งท้องถิ ่น...’ จึ งดูเหมือนว่าชุมชนท้องถิ ่นก็
น่าจะมีสิ ทธิตัดสินคดีความ,ข้อพิพาท ตามกฎเกณฑ์ทางสังคมของตนเองเป็ นที่มาของความยุติ ธรรม
ได้ แต่ในทางความเป็ นจริงหาใช่ เป็ นเช่นนั้ นไม่ ศาลเองต่างหากที่เป็ นผู ้ ตั้งหลักความยุติ ธรรมขึ้ น
ประชาชนไม่มีสิ ทธินิ ยามคําว่ายุติ ธรรมหรือกฎหมายกฎเกณฑ์แต่อย่างใด ศาลจึงเป็ นผู้ สร้ างบรรทัด
ฐานให้แก่ กฎหมายได้ “....ศาลจะอ้างเสมอว่าศาลทําไปตามหลักความยุ ติธรรมทางกฎหมาย โดยไม่
มีอคติใดๆแอบแฝงในการวางบรรทัดฐานทางกฎหมาย ไม่มีความลักลั ่ นดัดจริตสร้างมายาคติที่
ตามใจชอบ ไม่เห็นแก่หน้าผู้ใด...”(สมชาย.2546:48-49) จริงหรื อไม่ เป็ นสิ่ งที่อยู่ในคําถามของใคร
หลายๆคน ความยุติ ธรรมนั้ นเคยมีการบรรยายไว้ต่างจากแนวคิดสํานักความคิดเชิ งปฏิฐานนิยมก็มี
เช่น ‘…บทนิพนธ์เรื่ องธรรมสารวินิ จฉัยฯ ของกรมหลวงพิชิ ตปรี ชากรเริ่ มด้วยการอธิ บายคําว่ า
“ยุติ ธรรม” ว่าหมายถึง “ถูกต้องตามธรรม” โดยที่ยุติธรรมนี้ มุ ่งหมายต่อสิ ่งที่เรี ยกว่า ธรรมเนียมนิ ยม
ซึ่ ง “ประชุมชนนิยมถื อกันเป็ นหมู่ๆพร้อมกัน” เพื่อความอยู่รอดหรื อความสุ ขความเจริญของ
ประชาชน…’(จรัญ.2545:383) แต่ธรรมเนี ยมจารี ตประเพณีของชาวชุมชนท้องถิ่นกลับเป็ นสิ่ งที่ต้อง
เก็บซ่อนเสียให้มิดชิดกระนั้ นหรื อ เพื่อให้วัฒนธรรมซึ่ งเป็ นภูมิปัญญาชนเผ่าที่ดีงาม อันเป็ นมรดก
ทางวัฒนธรรมที่ หลากหลายในสังคมไทยได้รับการฟื้ นฟูเพื่อเพิ ่มกระบวนการยุติ ธรรมทางเลือก
ต่อไป
ในที่นี้ ขอย ้อนกลับไปกล่ าวถึงความยุติ ธรรมในความหมายของชาวอิ้วเมี่ยน เรื่ องความ
คิดเห็ นเกี่ยวกับความยุติธรรมมี ความเป็ นเอกลักษณ์เฉพาะอย่างไรหรือไม่ ? อิ้วเมี่ยนนั้ นอาศัยระบบ
จารี ตประเพณีที่ถื อปฏิบัติกันมาตั้ งแต่อาศัยอยู่ในประเทศจีน ชาวอิ้วเมี่ยนเชื่อว่าพวกตนนั้ นสืบเชื้ อ
สายมาจาก เปี้ ยน ฮู ่ง ซึ่งเป็ นผู ้ ที่ชนชาติจีนก็ยอมรับว่ามีคุณู ปการแก่ชนชาติจีนในอดีตมาก่อน จึง
ไม่ได้ควบคุมการจัดการปัญหาภายในชุมชนอิ้วเมี่ยนมากนัก ในบางยุคสมัยชาวอิ้วเมี่ยนกับราชวงศ์
ใหม่ๆมี ความสัมพันธ์ที่ ดี ก็ได้รั บการรับรองสิ ทธิ์ ให้เป็ นชนชาติอิสระแห่ งขุนเขา ในเอกสารเกี ย
เซ็น ป๋ อง บางฉบับที่ ได้ระบุ ว่าแต่ละเผ่าของชาวอิ้วเมี่ยน มีศักดินาที่ลดหลั ่นกันไป การกล่าวถึง