Page 100 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 92 -
ของสังคมหรื อมาตรฐานของความถูกต้อง ความยุติธรรมซึ่ งเหมาะสมกับยุคสมัยและประโยชน์สุ ข
ส่ วนรวม”(จรัญ.2549:419) ส่ วนคําว่าความยุติ ธรรมทางสังคม คือ “วิถีทางจําแนกหรื อแบ่งปันสิ่ง
ซึ่ งถือว่าเป็ นทรัพย์สิ นหรือสิ่งอันมีค่าในสังคม ให้แก่สมาชิ กของสังคมอย่างถูกต้องเหมาะสมหรื อ
อย่างเป็ นธรรม”(จรั ญ.2549:423) คนในสังคมทุกวันนี้ กระหายใคร่ อยากได้รั บความยุติธรรมเท่าที่
จะสรรหามาได้จากหนทางและความรู ้ความสามารถของตนเอง แต่แท้ที่จริ งความหมายของคําว่า
ยุติธรรมที่ใฝ่ หากันอยู ่นั้ นคืออะไรกันแน่ เมื่อถึ งคราวที่ต้องให้คํานิยามที่อี กฝ่ ายได้มีความเข้าใจ
ตรงกันกลับไม่ มีใครสามารถหาคําอธิ บายให้อีกฝ่ ายที่เป็ นคู่ขัดแย ้งอยู่นั้ นยอมรับได้ ดังที่อาจารย์สม
ยศ เชื้ อไทย ก็ได้ยอมรับว่า “...แม้ว่าในปัจจุ บันเราย ังไม่สามารถพูดไปถึงรายละเอียดว่าความ
ยุติธรรมคืออะไร? แต่สําหรั บนักกฎหมายและวิ ชานิติ ศาสตร์จะต้องมีศรัทธาต่อความยุติ ธรรม
กล่าวคือต้องยอมรับว่าความยุติธรรมมีอยู่จริ ง...ในประมวลกฎหมายของจักรพรรดิ จัสติเนียนซึ่ ง
รวบรวมไว้ตั้ งแต่สมัยโรมัน 1,500 ปี มาแล้ว ได้กล่าวเอาไว้ ในบทแรกของมู ลบทนิติศาสตร์ ว่า
‘ความยุติ ธรรมคือเจตจํานงอันแน่ วแน่ตลอดกาลที่จะให้แก่ ทุกคนตามส่ วนที่เขาควรจะได้’ ‘วิชา
นิติ ศาสตร์ เป็ นวิชาที่ ว่าด้วยความถูกต้องและความไม่ถูกต้อง วิชาที่ว่าด้วยความเป็ นธรรมและความ
ยุติธรรม’…”(สมยศ.2545:209) ถ้อยคําอันสวยหรู แต่ดู แล้วก็รู้ ว่าย ังหาจุดกระจ่างแจ้งไม่ได้เช่นนี้ ทํา
ให้ผู ้คนในสังคมเดินวนเวียนในศาลสถิตย์ยุติธรรม(ตามกฎหมาย)มานักต่อนักแล้ว ‘ความยุติ ธรรม
คือเจตจํานงอันแน่ วแน่ตลอดกาลที่จะให้แก่ทุกคนตามส่ วนที่เขาควรจะได้’ เจตจํานงนั้ นคืออะไร?
เจตจํานงนั้ นมาจากใคร? แล้วทําไมต้องให้ในเมื่อมันมีอยู ่จริ งกับทุกคน ที่ต้องมีการให้เช่ นนี้
หมายความว่ามันถูกพรากไปได้จากคนทําผิด และส่ วนที่แต่ ละคนจะได้รับกลับมาจากการชดใช้นั้ น
ควรวางอยู่บนหลักของอะไร? ทําไมนักนิ ติศาสตร์ หาคําตอบของคํานี้ ไม่ ทั้ งๆที่อ้างว่ าเป็ นศาสตร์ที่
ทรงเกี ยรติและน่ าเชื่อถื อเป็ นที่ พึ่งของประชาชน เราควรที่จะยอมรับเอาความยุติธรรมแบบชาว
ชุมชนขึ้นมาอธิ บายความหมายของคําว่ าความยุติธรรมไหม? ถ้าให้โอกาส เราอาจได้คําตอบว่า
ความยุติธรรม คือ ความดี ความถูกต้องสอดคล้องเที่ยงตรงต่อความจริ งอย่างที่ควรจะเป็ นตามที่
สังคมนั้ นๆยอมรับอยู่พร้อมกัน อาจจะมีกฎหมายระบุไว้หรื อไม่ มีกฎหมายระบุเอาไว้ก็ได้
นิยามความยุติธรรมในสังคมอิ้วมี่ยน
เราได้ศึกษาและวิเคราะห์แนวคิดต่างๆที่เกี่ยวกับความยุติ ธรรมในหลักการทางนิ ติ ศาสตร์
แล้ว เราควรที่จะเข้าใจว่าชุมชนอิ้วเมี่ยนที่มีความแตกต่ างออกไป ซึ่ งเป็ นชนชาติเล็กๆที่ ไม่มีการตรา
กฎหมายมาใช้ แต่มีคํานิยามของคําว่ าความยุติ ธรรมแบบชาวชุมชนท้องถิ่นที่ ตั้งชุ มชนอยู่ห่ างไกล
ความยุติธรรมบ้านเมื องรัฐชาติ ที่ว่าให้ทําตามกระบวนการหรื อคําสั ่งในกฎหมายที่ระบุให้ ทําได้
หรื อไม่ ได้แล้วมนุ ษย์ทําตาม นั่นคือคําตอบของคําว่าความยุติธรรมตามความหมายของกฎหมายที่
อธิบายโดยสํานักกฎหมายบ้านเมือง กฎหมายไม่ยืนย ันว่าอะไรคือความยุติธรรมที่แท้จริ ง คงปล่ อย
ให้เป็ นฤทธิ์ เดชของนักกฎหมายที่จะบันดาลให้เกิดความยุ ติธรรมขึ้ นในสังคม ศาลไทยเคยปฏิเสธที่
จะตัดสินพิพากษาคดี เพราะอ้างว่าไม่มีกฎหมายมาแล้ว ยิ่งกว่านั้ นข้าราชการที่เป็ นเจ้าหน้าที่ของรัฐ