Page 48 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 27
5) ความจําดี
6) รู้หนังสือ อ่ านออก เขียนได้
ประวัติความเป็ นมาของซอ
ดังที่ ได้กล่าวมาแล้วนั้ นข้างต้นว่าการขับซอ จะใช้ ปฏิ ภาณไหวพริบของตัวช่ างซอเป็ น
สําคัญในการสร้างสรรค์บทเพลง โดยช่างซอจะยึ ดทํานองที่เป็ นแบบแผนที่สื บทอดต่อกันมา ซึ่ งใน
เรื่ องการสื บทอดทํานองและรู ปแบบการซอนี้ จะมี มาตั้ งแต่เมื่อใดนั้ น ไม่มีหลักฐานยืนย ันที่แน่ชัด
หากพิจารณาถึ งหลักฐานในด้านการอ้างถึ งจากในบทวรรณกรรมโบราณ สมัยอยุธยา ในรั ชสมัย
ของสมเด็ จพระนารายณ์ มหาราช (พ.ศ.2199-2231) ที่กล่าวขานพาดพิงถึงเรื่ องซอ นั้ น ผู ้ วิจัยขอ
ยกตัวอย่ างวรรณกรรมเรื่ อง “ลิ ลิ ตพระลอ” บางบท จากหนังสื อชุมนุ มเรื่ องพระลอ เป็ นลิ ลิตที่
ยอมรับกันโดยทั ่วไปว่าเป็ นตําราของหนังสือลิ ลิต ซึ่ งมีบทที่กล่าวถึ งเรื่ องการขับซอ ดังนี้
ขับซอยอราชเที ้ยร ทุกเมือง
ฦๅเล่าพระลอเลือง ทั่วหล้ า
โฉมบาบพิตรเปลือง ใจโลก
สาวหนุ่ มฟังเป็ นบ้ า อยู่ เพียงโหยหนฯ
โคลง 4 (หน้า 4)
“ข้ าจะใช้ ชาวในผู้ สนิ ท ชิ ดชอบอัชฌาสั ย ไปซื ้ อขายวายล่ อง แล้ วให้ ท่ องเที่ ยวเดิ น
สรรเสริ ญสองโฉมศรี ทั่วบุ รี พระลอ ขับซอยอยศอ้ าง ฦๅลู กกษัตริ ย์ เจ้ าช้ าง ชื่นแท้ ใครเทียม เที ยบ
นา”
ร่าย (หน้ า 7)
สาเหตุที่ นําเอาวรรณกรรมเรื่ องพระลอมายกตัวอย่างเช่ นนี้ เพราะว่ า วรรณกรรมเรื่อง
พระลอนั้ น เป็ นวรรณกรรมโบราณที่มีเรื่ องราวเกี่ ยวกับเผ่าไทยลาว และไทยยวนในโบราณกาล จน
ทําให้วรรณกรรมเรื่ องลิลิ ตพระลอสามารถถ่ายทอดภาพทางวัฒนธรรมล้านนาไทยในอดีต ได้อย่าง
ชัดเจน
สิ งฆะ วรรณสั ย (2524: 182-200) กล่าวถึงเรื่องคําว่า “ ขับซอ” ที่ ปรากฏในโคลงลิลิ ต
พระลอ ว่า ขับซอในลิลิ ตพระลอนั้ น หมายถึงการร้ องเพลงตามภาษาไทยกลาง แต่ที่ ใช้คําว่าขับซอ
นั้ น เนื่ องจากคนแต่งลิลิ ตพระลอนั้ นเป็ นนายหนังสื อคนหนึ่ งจากเมื องเชียงใหม่ ชื่อ “ เจ้าแสน