Page 47 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องอาจ อินทนิเวศ การทบทวนวรรณกรรม / 26
4 ก
5
2 เสี ยงโท
0 เสี ยงสามัญ
4 ข
1 เสี ยงเอก
แผนภูมิ 2.1 แสดงการออกเสี ยงตามวรรณยุกต์ในภาษาล้านนา
จากแผนภูมิเส้นเสียง เห็นได้ว่า การออกเสี ยงในภาษาล้านนานั้ น มีการเอื้ อนเสียงขึ้ น-ลง
ตามเสี ยงวรรณยุ กต์ ดังนั้ น จึงพอสรุ ปได้ว่า ในการขับซอแต่ละบทหรื อแต่ละทํานองนั้ น เสี ยงการ
ร้ องอาจจะเกิ ดเสี ยงที่เป็ นโน้ตนอกคอร์ ดได้ เนื่ องจากสําเนี ยงภาษาถิ่ นเหนื อมีการออกเสี ยง
วรรณยุกต์ ที่เป็ นลักษณะเฉพาะตัว รวมทั้ งเทคนิคการเอื้ อนคําของช่างซอ ย ังผลให้ เกิ ดโน้ตนอก
คอร์ดได้
2.2.3 ความรู้ ทั่วไปเกี่ยวกับการขับซอ และเครื่องดนตรี บรรเลงประกอบ
ซอ เป็ นเพลงพื้ นบ้านประเภทหนึ่ งของชาวล้านนา มีบทบาทสําคัญยิ่งในสังคมวัฒนธรรม
ล้านนาตั้งแต่อดีตจวบจนปั จจุบัน การขับซอจะใช้ผู ้ ขับร้ อง หรื อเรี ยกว่า “ ช่างซอ” ทั้ งชายและหญิง
ผลัดเปลี่ยนกันซอ โดยดําเนินเรื่ องราวเนื้ อร้อง (เครือซอ) ในลักษณะการด้น ดังนั้ นช่างซอ ต้องเป็ น
ผู ้ ที่ มีปฏิภาณไหวพริ บเป็ นอย่างสู งในการถ่ายทอดเรื่ องราวต่างๆ ออกมาในรู ปแบบของการซอ ใน
อดี ตการถ่ายทอดความรู้ ด้านการซอ นั้น ครู ซอจะถ่ายทอดเครื อซอให้แก่ ศิษย์ ด้วยวิธีให้ศิษย์ว่าตาม
และจะพาศิษย์ไปฟังการซอตามที่ต่ างๆ ศิ ษย์จะต้องพยายามจดจําเนื ้อเรื่ อง และทํานองให้ขึ้ นใจ ทั้ง
ต้องฝึ กดั ดแปลงคําซอ ต่ างๆ เป็ นประจํา เพื่ อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ จริ งให้ได้อี กด้วย
เนื่องจากการซอจริ งนั้ น การด้นเนื้ อร้องเป็ นสิ ่งสําคัญสิ่งหนึ่ งของการขับซอ
บุญศรี รั ตนัง (สัมภาษณ์: สิ งหาคม 2549) ได้กล่าวถึ งลักษณะของช่างซอที่ ดีว่าจะต้องเป็ น
ผู ้ ที่มีคุณสมบัติดังนี้
1) มีปฏิภาณไหวพริบดี
2) เก่งในทางฉันทลักษณ์
3) เสี ยงดี โดยเฉพาะเสี ยงต้องแหลมสู ง
4) มีความรู้ ทางจารีตประเพณี