Page 33 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องอาจ อินทนิเวศ การทบทวนวรรณกรรม / 12
2.1.3 แนวคิดด้านดนตรี พื้นบ้าน
เฉลิมศักดิ์ พิกุ ลศรี (2538: 87-96) ได้เสนอแนวคิดทางด้านการศึ กษาเพลงพื้นบ้านไว้คือ
ดนตรี เป็ นเสี ยงที่ เกิ ดจากความพากเพียรของมนุ ษย์ในการสร้ างเสี ยงให้ อยู่ในระเบี ยบของ
องค์ประกอบทางดนตรี แบ่งการศึ กษาลักษณะขององค์ประกอบของดนตรี พื้นบ้านไว้ 5 ประการ
ด้วยกัน คือ
1) จังหวะ เกี่ยวกับเรื่ องการจัดเวลาของเสี ยงไม่ว่าจะเป็ นการเน้นเสี ยง องค์ประกอบเหล่านี้
เป็ นลักษณ์ที่สําคัญเมื่อมารวมกันแล้วจะทําให้เกิดความหลากหลายของจังหวะ
2) ทํานอง เป็ นส่ วนของดนตรี ที่มีอิ ทธิพลต่ อผู้ฟังในด้านสติปัญญา ผู ้ ฟั งมักแยกแยะความ
แตกต่างระหว่างบทเพลงหนึ่ งโดยใช้ทํานองเป็ นส่ วนช่ วยที่สําคัญ องค์ประกอบที่สําคัญของทํานอง
ได้แก่ ความสู ง-ตํ่า และความสั้ น-ยาว ของเสี ยง นอกจากนั้ นควรศึกษากรอบที่ ใช้บังคับทํานองที่
ส่ งผลโดยตรงต่อการรับรู ้คือ บันไดเสี ยง
3) การประสานเสียง องค์ประกอบนี้ เกิดจากการนําเสียงมาบรรเลงซ้อนกันหรื อพร้อมกัน
ในแนวตั้ ง ซึ่ งจะตรงกันข้ามกันทํานองที่ เรี ยบเรี ยงไปในแนวนอน
4) สี สันของเสียง ได้แก่คุ ณลักษณะเฉพาะของแหล่ งกําเนิดเสี ยง เช่ น เสี ยงร้องหรื อเสี ยง
เครื่ องดนตรี รวมทั้งความหลากหลายของเทคนิ คการบรรเลง
5) คีตลักษณ์ รูปแบบของเพลงเปรี ยบเสมือนกรอบที่รวมเอาจังหวะ ทํานอง การประสาน
เสี ยง สีสันของเสี ยงให้เป็ นไปในทิศทางเดียวกัน
ลักษณะของดนตรี พื้นบ้าน
เฉลิมศักดิ์ พิกุลศรี (2538: 87-96) ได้กล่าวถึ งลักษณะของดนตรี พื้นบ้านว่า ดนตรี พื้ นบ้าน
เกิดและพัฒนาในสังคมเกษตรกรรมที่มีลักษณะเศรษฐกิ จแบบเลี้ ยงตัวได้ ขบวนการถ่ายทอดศิ ลปะ
ดนตรี อาศั ยการบอกด้วยปาก และจดจําเป็ นหลัก หากพิจารณาจากเนื้ อแท้ของความเป็ นดนตรี
พื้นบ้านแล้ว ควรพิ จารณาจากลักษณะต่ อไปนี้
1) ทํานองมีขนาดสั้ น โดยทั ่ วไปดนตรี พื้ นบ้านมิได้มุ ่งเน้ นความงามของเสียงเป็ นหลัก
ประกอบกับไม่มีการบันทึกเป็ นลายลักษณ์อักษร อาศัยการท่องจําเป็ นหลัก ดังนั้ นเพลงพื้นบ้านจึง
ต้องมีขนาดสั้ นและวนไป-มา
2) ไม่เคร่ งครัดในกฎเกณฑ์ จากการที่ ดนตรีพื ้นบ้านมีวิธี การถ่ายทอดโดยการบอกปากต่อ
ปากและท่ องจํา จึงพบการเปลี่ยนแปลงเสมอ ประกอบกับในขณะที่บรรเลงหรื อขับร้อง นักดนตรี
นักร้องรวมทั้ งชาวบ้านต่างอยู่ ในสภาวะแวดล้อมทางพิธีกรรม ไม่ต้องอาศัยระบบโน้ตหรื อวาทยกร
3) ให้ความสําคัญของเนื้อร้อง เพื่อสื่อสารความหมายของเรื่ องราวเป็ นสิ่ งสําคัญ เพราะ