Page 32 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 11
ประสิทธิ์ เลียวสิ ริพงศ์ (2548: 1-5) ได้ให้ แนวคิดในการวิเคราะห์ดนตรี ไว้ ดังนี้
1) การวิเคราะห์ทํานอง (Melody) ทํานองสร้างจากระดับเสี ยง ซึ่ งเป็ นหน่วยเล็กที่ สุ ด
ของดนตรี และเป็ นที่ มาของส่วนปลีกย่อยที่รวมกันเป็ นทํานองหลายส่ วน สิ่ งที่ควรวิ เคราะห์ในด้าน
ทํานอง คือ บันไดเสี ยง หรื อ โมด การดําเนินทํานอง การเปลี่ ยนระดับเสี ยง และรู ปร่างของทํานอง
2) ลีลาจังหวะ (Rhythm and Time) เป็ นการศึกษาวิเคราะห์ ด้านความสั้ น-ยาว ของเสี ยง
การใช้บรรทัดห้าเส้ น กับเครื่ องหมายต่ างๆ โดยคํานึงถึงส่ วนต่างๆ เช่ น การจัดกลุ่ มโน้ตจังหวะเป็ น
ช่ วงๆ ให้แต่ละช่วงมี จังหวะนั บเท่ ากัน โดยใช้รู ปโน้ตรู ปใดรู ปหนึ่ งเป็ นหน่ วยนับ การเน้นเฉพาะ
โน้ตบางตัว บางเวลา บางห้องเพลงตามความต้องการของผู ้ ประพันธ์ ความเร็วของบทประพันธ์ การ
เปลี่ยนแปลงจังหวะชั ่วคราว และลีลาจังหวะ
3) สี สันของเสี ยง (Timbre) การผสมเสียงของมนุ ษย์หรื อของเครื่ องดนตรี ทําให้เกิดสี สัน
ของเสียง
4) พื้นผิว (Texture) ศึกษาวิเคราะห์ได้จากจํานวนทํานองในบทประพันธ์ บทหนึ่ งๆ
5) รูปแบบ (Form) หน่ วยที่เล็กที่ สุ ดของดนตรี คือ Motif หลายโมทีฟต่อเนื่องกันทําให้
เกิด วรรค (Phrase) หลายวรรคทําให้เกิดประโยค (Section) ถ้าสองประโยคแตกต่างกัน (มี สอง
คาเดนซ์) เรี ยกว่า ทวิบท ถ้ามีสามประโยค เรี ยกว่า ตรี บท หรื อเทอร์นารี
นอกจากนี้ ย ังได้กล่าวถึงลักษณะการบรรจุคําร้องกับทํานองบทสวดโบราณรุ ่ นแรกๆ ว่ามี 4
วิธี คื อ
1) การบรรจุโน้ตทํานอง 1 โน้ตต่อ 1 คําร้อง (Syllabic Setting)
2) การบรรจุโน้ตทํานอง 2-3 โน้ต ต่ อ 1 คําร้อง (Neumatic Setting)
3) การบรรจุโน้ตทํานองหลายๆ โน้ตต่อคําร้อง 1 คํา (Melismatic Setting)
4) การใช้ทํานองเสี ยงเดียวซํ้ ากันไปตลอด ไม่ ว่าคําร้ องจะมีกี่คําก็ ตาม (Psalmodic
Setting)
ลักษณะการบรรจุคําร้องกับทํานอง ที่ ประสิ ทธิ์ เลียวสิ ริ พงศ์ ได้ อธิ บายไว้นั้ น สามารถ
นํามาใช้เพื่ ออธิ บายลักษณะความสัมพันธ์ของคําร้องกับทํานองซอ เพราะในการขับซอนั้ น ช่างซอ
อาจจะมีการเอื้อนเสียงทํานองตามความสั้ น-ยาว ของคําร้อง
นอกจากนี้ ประสิ ทธิ์ เลี ยวสิริ พงศ์ ย ังได้ เสนอแนวคิดในการหาความสั มพันธ์ระหว่าง
ทํานองร้ องกับทํานองเครื่ องดนตรี ในเรื่ องการถอดเสี ยงโน้ตในแนวเครื่ องดนตรี ประกอบการ ไว้
คือ การหาทํานองกลางของเสี ยงเครื่ องดนตรี โดยเฉพาะเสียงปี่ เนื่องจากมีหลายเสี ยง บรรเลงพร้อม
กันผู ้ วิเคราะห์ควรจะหาทํานองกลางของเสี ยง เพื่อประกอบการวิเคราะห์ โดยนิยามศัพท์ว่า “ เสี ยง
แม่กระด้าง” (สัมภาษณ์ : สิ งหาคม 2549)