Page 34 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 13
ภาษาพูดมีประสิ ทธิภาพในการสื่ อสารแบบตรงไปตรงมาและเข้าใจได้มากกว่าภาษาดนตรี
4) จังหวะเด่ นกว่าทํานอง เนื่ องจากบทบาทของดนตรีพื ้นบ้านเข้าไปเกี่ ยวข้องกับวิ ถีชี วิต
เทศกาล งานตรุ ษ จึงเต็มไปด้วยลี ลาอันหลากหลายของจังหวะ
5) ใช้วัสดุพื้ นบ้านทําเครื่ องดนตรี โดยทั่วไปนักดนตรี พื้ นบ้านจะทําเครื่ องดนตรี เล่นเอง
วัสดุที่ใช้ทําจึงเป็ นวัสดุ ที่หาง่ายตามหมู่บ้านและละแวกใกล้เคียง
ณรงค์ชัย ปิ ฎกรั ชต์ (2549: 8) ได้กล่าวถึ งแนวคิดและความหมายของดนตรี พื ้นบ้านไทยว่า
ดนตรี พื้ นบ้านมีลักษณะของความเรี ยบง่าย ดําเนิ นไปตามความประสงค์ของชุ มชน ดนตรี ชาวบ้าน
เกิดขึ้นจากชาวบ้านที่รั งสรรค์ขึ้ น เพื่อประกอบร่ วมในกิจกรรมตามวิถี ของชาวบ้านมีนัยของจิ ตใจ
ร่ วมกัน ดนตรี ชาวบ้านมีส่ วนประกอบของนักดนตรี วงดนตรีเครื่ องดนตรี บทเพลง และกิจกรรม
ทางสังคมวัฒนธรรมรวมไปถึงคุณค่าที่เกิดขึ้ นจากความเชื่อ พิ ธีกรรมที่ สื บทอดมาจากบรรพชนและ
ย ังดํารงอยู่ในปัจจุ บัน นิยามของดนตรี พื้นบ้านหมายรวม ทั้ งความเป็ นดนตรี และเพลงควบคู่กันไป
ประสิ ทธิ์ เลียวสิ ริพงศ์ (2542: 2) ได้ให้ความหมายของดนตรีพื้ นบ้านว่า ดนตรี พื้นบ้าน
เป็ นผลผลิตของสมาชิ กสังคมเกษตรในชนบท สืบทอดต่อกันด้วยวิธีการแบบมุ ขปาฐะ โดยมิได้ใช้
ลายลักษณ์อักษร มีเนื้อหาครอบคลุ มกิจกรรม และประเพณีทุ กอย่างในวิถีชีวิตของคนในสังคม และ
มีสถานะเป็ นสมบัติของส่ วนรวม ซึ่ งทําให้ไม่สามารถระบุ ได้ชัดเจนว่ามีที่ มาอย่างไรและยาวนาน
เท่าไร
ปรานี วงษ์เทศ (2525:49-79) ได้ให้ความหมายของดนตรี พื ้นบ้านว่ า เพลงพื้ นบ้าน
หมายถึงเพลงที่แพร่ หลายอยู่ไม่ว่าจะในหมู่บ้านเดียว หรื อมากกว่ าหนึ่ งหมู่บ้านก็ได้ แต่ทั้ งเนื้อหาผู ้
ร้ องผู ้ ฟั ง จะอยู่ในหมู่บ้านที่ทุ กคนรู้จัก และจะแสดงถึงเอกลั กษณ์ เฉพาะหมู่บ้านนั้ นๆ มี บทบาท
หน้าที่หรื อเป็ นที่รู ้จักในวงแคบๆ ของชุมชนระดับหมู ่บ้าน
นอกจากนี้ ปรานี วงษ์เทศ ย ังได้กล่าวถึ งการศึกษาด้านดนตรี ชาติพันธุ ์วิทยา จําเป็ นต้อง
อาศัยการเก็บข้อมูลภาคสนามเป็ นหลักทั้ งด้ วยวิธี การสังเกตการณ์ สอบถามเข้าไปอยู่ ร่ วมกับ
ชาวบ้านเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ ถูกต้องและละเอียดที่สุ ด นอกจากการศึกษาข้อมูลสภาพทั่วไปของชุมชน
แล้ว ข้อมูลด้านสังคมวัฒนธรรมทุกๆด้านก็ ควรได้รั บความสนใจ เพื่อที่ข้อมูลเหล่านี้ จะเป็ นพื้ นฐาน
ที่ช่ วยในการทําความเข้าใจและวิเคราะห์ดนตรี หรื อเพลงของชุมชนนั้ นอีกด้วย ในการเก็บข้อมูลทาง
ดนตรี จึงควรศึ กษาเนื้ อหาของดนตรี ในฐานะที่ สะท้อนและให้อิ ทธิ พลต่อพฤติกรรมของมนุ ษย์
อย่างน้อย 6 ประเด็น ด้วยกัน คือ
1) ข้อมูลเกี่ ยวกับวัฒนธรรมของเครื่ องดนตรี ศึ กษาดูการแบ่งประเภทของเครื่ องดนตรี