Page 269 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องอาจ อินทนิเวศ บทสรุ ปแบบสมบูรณ์ ภาษาไทย / 248
ทํานา ดังนั้ นชาวบ้านส่วนใหญ่ซึ่ งเป็ นกลุ่มผู ้ ฟังเพลงซอ จึ งไม่ค่ อยมีโอกาสชมการแสดงการขับซอ
เท่าที่ควร ดังนั้ นวงซอส่วนใหญ่ไม่มีงานแสดงในช่วงเวลาดังกล่าว
ในช่ วงที่ มีงานแสดงนั้ นช่ างซอในสายของพ่ อครู ศรี ทวน สอนน้อยส่ วนใหญ่ กล่าว
เหมือนกันว่า เมื่ อแสดงซอที่ใดแล้ว หากมีโอกาสได้กลับมาแสดง ณ ที่นั้ นอีก ไม่นําเครื อซอ หรื อ
มุขแสดงที่แสดงไปแล้วมาแสดงอี ก ดังนั้ นช่างซอเมื่ อไปแสดง ณ ที่ ใด ต้องเตรี ยมตัวศึกษาข้อมู ล
เบื้ องต้นของท้องถิ ่นนั้ นๆ ไว้เพื่อเป็ นข้อมูลนําไปใช้ในการแสดงการขับซอ แต่ละครั้ ง และก่อนเริ ่ม
การแสดงการขับซอพื้ นเมืองนั้ น ช่างซอหญิ งมีการฟ้ อนถวายครู เพื่ อเป็ นการแสดงความเคารพต่อ
ครู อาจารย์ ที่ประสิ ทธิ์ ศาสตร์ วิชาในกับตัวช่ างซอ และย ังเป็ นการแสดงโหมโรง เพื่ อเรี ยกความ
สนใจของผู้ฟั งและเป็ นการแสดงที่ อนุ รั กษ์วั ฒนธรรมเดิมของชาวล้ านนาที่นิ ยมการฟ้ อนรํ า
ประกอบในการแสดงพื้นบ้านพื ้นเมือง
ในด้านบทบาทของซอที่ มีส่ วนเกี่ยวข้องและทําประโยชน์ ให้กับสั งคม นั้ น เนื่ องจากการ
แสดงการขับซอโดยมาก สถานที่ แสดงมักอยู ่ ในวัด ดังนั้ นเนื้ อหาของบทซอส่ วนใหญ่อยู่ในเรื่ องราว
ที่เกี่ ยวข้องกับหลักคําสอนทางพระพุทธศาสนา แง่ คิ ดในเชิ งธรรมมะ การปฏิบัติ ตนให้มีความสุข
เผยแพร่ เรื่องราว สิ ่ งอันดีงามให้กับสั งคมในรู ปแบบของการแสดงการขับซอพื ้นเมือง และย ังเป็ น
การอนุ รักษ์วัฒนธรรมการแสดงอันเป็ นรากเหง้าของคนในสังคมล้านนามิให้สู ญหายไปในกระแส
นิยมความทันสมัยของโลกปั จจุบัน
5.1.6 ประวัติ ศิลปิ นช่างซอที่ศึกษา
การศึ กษาถึ งประวัติ ศิ ลปิ นช่ างซอ ทําให้ ทราบถึ งวิถี การดํ าเนิ นชี วิตการเป็ นช่ างซอ
ประสบการณ์ แนวทางการฝึ กฝน การก้าวเข้ามาสู่ วงการซอพื้นเมื อง และการสร้างสรรค์ผลงาน
เพลงซอพื้นเมืองไว้ในผู ้ คนในสังคมได้รับฟั ง โดยศิลปิ นช่างซอ ที่ ผู ้ วิจัยศึกษาได้แก่ พ่อครู ศรี ทวน
สอนน้อย แม่ทองสร้อย หนองเก้าห้อง พ่อสมจิตร ป่ าบง และพ่อโก๋ -แม่ตุ ่ น
5.2 การวิเคราะห์ลักษณะเฉพาะทางทํ านอง
5.2.1 การวิเคราะห์ภาพรวมระหว่างทํานองร้ องกับทํานองดนตรีตามประเพณี
เดิม
ในการศึกษาวิเคราะห์ภาพรวมระหว่ างทํานองร้ องกับทํานองดนตรี ตามประเพณีเดิ ม ของ
การขับซอนั้ น ผู้วิจัยได้นําเสนอการวิเคราะห์ในทํานองชุดตั้ งเชียงใหม่ ซึ่ งประกอบด้วยทํานองย่อย
ได้แก่ ทํานองตั้ งเชี ยงใหม่ ทํานองจะปุ และทํานองละม้าย ในการนี้ ผู ้ วิจัยจะสรุ ปตามประเด็นการ
วิเคราะห์ทีละทํานอง ดังนี้