Page 270 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 249
1) ทํานองตั้ งเชียงใหม่
การศึ กษาวิเคราะห์ ทํานองตั้ งเชียงใหม่พบว่ า รูปแบบของทํานองแบ่งออกเป็ น 3 ท่อนได้แก่
ท่อน A ท่ อน B1-B2 และท่อน C ซึ่ งตามประเพณี ของการขับซอในทํานองตั้งเชี ยงใหม่ ช่างซอ
ชายจะเป็ นผู้ขับซอก่อน โดยเริ ่ มตั้ งแต่ท่ อน A-B1-B2-C จากนั้ นช่างซอหญิงจะเป็ นฝ่ ายรั บ โดยเริ่ ม
จากท่อน A-B1-B2-C เช่นกัน หลังจากนั้ นฝ่ ายชายจะขับซอรับอีกครั้ ง ในรูปแบบท่ อน A-B1 เพื่อ
ลงจบท่อนทํานองตั้ งเชี ยงใหม่ ระดับเสี ยงที่ใช้พบว่ า ช่ างซอชายมี การเคลื่อนที่ ของเสี ยงโดย
ภาพรวมสามารถวิเคราะห์โครงสร้ างบันไดเสียงได้เป็ น ฟาชาร์ป โดเรียน โมด และช่างซอหญิง
วิเคราะห์ โครงสร้างบันไดเสี ยงได้เป็ น ที มิกโซลิ เดี ยน โมด พิสั ยเสี ยงที่ วิเคราะห์ ในทํานองตั้ ง
เชียงใหม่ พบว่าช่ วงเสียงที่ ช่างซอชายและหญิ งใช้ในการขับซอในทํานองตั้งเชี ยงใหม่นั้ น มีการขึ้ น
เสี ยงสูงที่ ใกล้เคียงกั น แต่หากวิ เคราะห์ ดู จากโน้ตทํานองที่ ใช้ขับซอจะอยู่ ในช่ วงเสี ยง และคี ย์
เดียวกันกับปี่ และซึ ง โดยที่ช่างซอชายจะมีระดับเสี ยงเดียวกันกับปี่ กลาง และช่างซอหญิงจะมีระดับ
เสี ยงเดียวกันกับปี่ ก้อย ระยะห่ างของเสี ยงอยู่ในลักษณะของหนึ่ งเสี ยงทบ หรื อคู่ 8 (P8 / Octave)
ในการวิ เคราะห์เสี ยงหลักของแนวทํานองในทํานองตั้ งเชี ยงใหม่ นั้ น ผู้วิจั ยแยกนําเสนอการ
วิเคราะห์ทีละท่อนทํานอง โดยเสี ยงที่พบจัดอยู่ในบันเสี ยงที่วิเคราะห์ตามประเด็นบันไดเสี ยง แสดง
เป็ นโน้ตตัวอย่างได้ดังนี้
ตัวอย่างเสี ยงหลักของแนวทํานอง ของช่างซอชาย ทํานองตั้งเชี ยงใหม่
ตัวอย่างเสียงหลักของแนวทํานอง ของช่างซอหญิง ทํานองตั้งเชี ยงใหม่
ในประเด็ นการวิ เคราะห์ ลักษณะทิศทางการดําเนิ นทํานอง นําเสนอการวิเคราะห์ ที ละ
ประโยค แสดงจุดเริ่ มต้นวรรค จุดเชื่ อมวรรค และจุดลงจบวรรค ในหนึ่ งประโยค โดยภาพรวม
พบว่า การขับซอตามทํานองส่ วนใหญ่ช่ างซออาศัยเสียงปี่ เป็ นหลักในการยึดระดับเสี ยง มีระยะห่ าง
ของเสี ยงที่พบมากที่สุ ดคือ ขั้นคู่ชนิดเพอร์ เฟ็ ค โดยเฉพาะคู ่ P1 จะพบมากในจุดเริ่ มและจุดลงจบ
วรรคในแต่ละประโยค ส่ วนการประดับประดาทํานอง พบเทคนิ คที่ช่างซอใช้ในการขับซอจําแนก
ได้เป็ น 5 เทคนิค คือ เทคนิคเหิ นเสียงขึ้ นสูงแล้วลงเสียงตํ่าฮัมในลําคอ เทคนิคสะบัดเสียง เทคนิ ค
เอื้ อนเสียง เทคนิ คการสั่ นเสี ยง และเทคนิ คการพรมเสียง โดยแต่ ละเทคนิคช่ างซอมีการใช้ที่
คล้ายคลึงกัน ยกเว้นเทคนิคสะบัดเสี ยงขึ้ นหรือลงซึ่ งไม่ปรากฏการใช้เทคนิ คนี้ ในการขับซอของช่ าง
ซอหญิงแต่อย่างใด