Page 256 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 235
การด้นเนื้ อเพลงลงไปในทํานองพบมากในการแสดงช่ วงซอตลก ซึ่ งแสดงในช่ วงบ่ายของวัน
เนื้ อหาออกในแนวตลกขบขัน ระหว่างช่างซอคู ่ถ้องทั้งสอง
6.2 การอภิปรายผล
จากการสรุ ปผลการศึกษาวิ จัยในข้างต้น สามารถนํามาอภิปรายผลตามวัตถุประสงค์การ
วิจัย ได้ ดังนี้
6.2.1 บริ บทของวงซอในสังคมจังหวัดเชี ยงราย
จากการศึกษาวิจัยเรื่ อง วงซอ : สายพ่อครูศรี ทวน สอนน้อย จังหวัดเชี ยงราย ทําให้ ได้ทราบ
ถึงข้อมูลบริ บทของวงซอในสังคมจังหวัดเชี ยงรายตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ พบว่า วัฒนธรรมด้าน
การไหว้ครู ของช่ างซอในจังหวัดเชียงรายมีความคล้ายคลึงกันกับวัฒนธรรมการไหว้ครู ในจังหวัด
เชียงใหม่ กล่าวคือ การไหว้ครู ของช่างซอในจังหวัดเชี ยงราย นั้ นแบ่งออกเป็ น 3 ประเภท ได้แก่ 1)
การไหว้ครู ซอประจําปี เดือน 9 ล้านนา ช่ างซอที่เป็ นตัวแทนจะขับซอบทเชิญครูซอ หรื อ คําฟายครู
เพื่อเป็ นการเชิญดวงวิญญาณของครู ซอที่ล่ วงลับไปแล้วลงมารับเครื่ องบูชา ที่ ได้จัดไว้ ทํานองที่ใช้
ในการอ่านบทไหว้ครู จะใช้ทํานองใดก็ได้ ขึ้ นอยู่กับตัวช่ างซอจะเป็ นผู ้ กําหนด ซึ่ งโดยมากนิยมใช้
ทํานองชุดตั้งเชี ยงใหม่ 2) การไหว้ครู ซอประจําปี เดือน 7 ล้านนา หรื อตรงกับเดือนเมษายน ตาม
ปฏิทิ นสากล นั้ น เป็ นการไหว้ครู ที่ ย ังมีชี วิตอยู่ ซึ่ งถื อเป็ นการแสดงความเคารพนับถือครู ช่ างซอที่
เป็ นลูกศิษย์จะนัดแนะวันเวลาสําหรับการจัดพิธีไหว้ครู และขอพรเพื่ อความเป็ นสิริ มงคลกับตนเอง
เปรี ยบเสมื อนการประกอบพิธีรดนํ้ าดําหัวของชาวล้านนา และ 3) การไหว้ครู ซอก่อนการแสดง การ
แสดงการขับซอ แต่ละครั้ งการไหว้ครู ซอ ถือเป็ นสิ่ งแรกก่อนที่ ช่ างซอจะเริ่ มก่ อนการขับซอจริ ง
เพื่อเป็ นการระลึกถึงพระคุ ณของครูที่ ประสิ ทธิ์ ศาสตร์ วิชา และขอให้ ครู คุ ้ มครองดลบัลดาลให้การ
ขับซอในครั้ งนี้ ลื่ นไหล ไม่มีสิ ่ งร้ ายใดๆ เข้ามาเป็ นอุปสรรค
ส่ วนการไหว้ครูของช่ างซอในจังหวัดเชี ยงใหม่ นั้ น มีนักวิชาการในเขตภาคเหนื อได้
ทําการศึกษาวิจัยเรื่ องการไหว้ครู ของช่างซอจังหวัดเชียงใหม่ ดังนี้
อรพิน ลื อพันธ์ (2544: 31-35) ได้แบ่ งประเภทของการไหว้ครูซอในจังหวัดเชียงใหม่ ไว้
3 ประเภท ดังนี้ 1) การไหว้ครูประจําปี ในเดือน 9 ล้านนา หรื อเรียกว่า “เลี้ ยงครู ” เป็ นการไหว้ครู
เนื่องในโอกาสลูกศิษย์สามารถเรี ยนรู้จนแยกไปประกอบอาชี พได้ 2) การไหว้ครู เพื่อแบ่งผีครู ซอ
เป็ นพิธีที่ลู กศิ ษย์ที่ ประกอบอาชีพเป็ นช่างซอจนเกิดความชํานาญแล้ว สามารถหาเลี้ยงตัวเองได้ จะ
กลับมาประกอบพิธีการไหว้ครู ซอ และ 3) การไหว้ครู ขณะแสดงซอ ช่างซอทุกคนเมื่อจะไปรั บซอ
ในงานต่างๆ ช่ างซอจะให้เจ้าภาพของงานจะจัดเตรี ยมข้าวของที่ ใช้ในการประกอบพิธีกรรมการ
ไหว้ครู ซอ ตามรู ปแบบของพิธีกรรม ซึ่ งข้าวของที่ใช้ไหว้ครู นี้ เรี ยกว่า “ขันตั้ง ”