Page 254 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 233
การวิ เคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างคําร้องและทํานอง พบว่าความสัมพันธ์ระหว่างคําร้ อง
และทํานองโดยมาก มีความสัมพันธ์กับแบบ บรรจุ โน้ตทํานอง 1 โน้ตต่อ 1 คําร้อง มากที่สุ ดและมี
แบบบรรจุโน้ตทํานอง 2-3 โน้ต ต่อ 1 คําร้องในช่ วงท้ายของทํานองซึ่ งเป็ นท่อนส่ งเพื่ อเชื่อมต่อกับ
ทํานองถัดไปลักษณะเหมื อนกันทั้ งของช่ างซอชายและช่างซอหญิง ซึ่ งมีลักษณะเช่ นกันกับทํานอง
ตั้งเชี ยงใหม่ และทํานองจะปุ
6.1.2.2 การวิเคราะห์ความเป็ นนวัตกรรม สายพ่อครูศรี ทวน สอนน้อย จังหวัด
เชียงราย
จากการศึกษาวิเคราะห์ความเป็ นนวัตกรรมสายพ่อครู ศรี ทวน สอนผู้ วิจัยสามารถวิเคราะห์
ข้อมูลเพื่อนํ าไปสู่ การวิเคราะห์ทางนวัตกรรมความเป็ นพ่อครู ศรี ทวน สอนน้อย จังหวัดเชียงราย
โดยแบ่งแยกออกเป็ นประเด็นต่างๆ ดังนี้
1) การเรี ยนการขับซอในสายของพ่อครู ศรี ทวน สอนน้อย
ในการเรี ยนการขับซอเพื่ อที่เป็ นความรู้ ที่ได้ไปประกอบอาชี พการเป็ นช่างซอ ในสายของ
พ่อครู ศรีทวน สอนน้อย นั้ น มีธรรมเนี ยมปฏิบัติที่ พ่อครู ยึดถือเป็ นสิ่ งสําคัญ ในการที่บุ คคลใดเข้ามา
ศึกษารํ่ าเรี ยนการขับซออย่างจริ งจัง คื อการฝากตัวเข้าเป็ นศิษย์หรื อการขึ้ นขั้นตั้ง การขึ้นขันตั้ ง ถือ
เป็ นพิธีกรรมสําคัญอย่างยิ ่งที่ช่ างซอทุกคนเมื่อเริ ่ มฝึ กฝนการเรียนการขับซอจะต้องพึงปฏิบัติ เพราะ
การขึ้ นขันตั้ งเปรี ยบเสมือนว่า พ่ อครูยอมรับผู ้ เรี ยนเข้าเป็ นศิษย์ เพื่อศึกษาเล่าเรี ยนวิชาการขับซอ
อย่างเป็ นทางการ และขันตั้ งที่ผู ้ เรี ยนได้นํามาขึ้ นนั้ น เปรี ยบเสมือนกับสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ของช่างซอที่ต้อง
ดูแลรักษาไว้ โดยผู ้ ที่ทําพิ ธีจะต้องเตรี ยมสิ่งของต่ างๆ ที่ใช้ประกอบในขั้นตั้ง ตามธรรมเนี ยมปฏิ บัติ
เมื่อผู ้ เรี ยนได้ ผ่านพิ ธีการขั้นขันตั้ งแล้วเข้าสู้การเรี ยนและฝึ กฝนการขับซออย่างจริ งจัง โดยการ
ฝึ กฝนการขับซอตามแนวทางของพ่อครู ศรี ทวน สอนน้อย แบ่งการฝึ กฝนเป็ นสองแนวทาง คือ ฝึ ก
และเรี ยนการใช้สัมผัสในแต่ละทํานอง และฝึ กการจดจําทํานองซอ หรื อเรี ยกว่า “ฝึ กเข้าปี่ ” ในการ
ฝึ กและเรี ยนการใช้สัมผัสในทํานองซอแต่ละทํานองนั้ น พ่อครู จะให้ศิ ษย์ท่องเครื อซอให้จําจนขึ้ น
ใจ โดยพ่อครูอธิ บายถึงการใช้สัมผัสของคําในประโยคต่างๆ ในแต่ ละประเภททํานอง โดยเริ่ มจาก
ทํานองสั่นๆ ที่ ไม่มีความซับซ้อนของสัมผัสมากนัก เมื่อเริ ่ มคล่องแคล้วและคุ ่นเคยกับทํานอง จน
สามารถจดจําการใช้สัมผัสได้ จึงพัฒนาขึ้ นโดยทํานองที่มีความซับซ้อนทางสัมผัสมากขึ้ นเรื่ อยๆ
จนเกิดความชํานาญ ส่ วนในการฝึ กเข้าปี่ นั้ น เมื่ อผู้เรียนซอสามารถจดทํานองเครื อซอได้อย่าง
แม่นย ําแล้ว ผู ้ เรี ยนต้องลองฝึ กการขับซอรวมกับปี่ เพื่ อให้เข้าใจในจังหวะการดําเนิ นทํานองของปี่
เมื่ อเกิดความชํานาญการใช้สัมผัสในการขับซอ และการฝึ กเข้าปี่ แล้ว พ่อครู เริ ่ มฝึ กให้มีการขับซอคู่
กับศิ ษย์คนอื่นๆ เพื่อฝึ กการใช้ไหวพริ บตอบโต้กับ โดยมีพ่อครูคอยให้คําชี้ แนะอยู่ใกล้ๆในช่วงของ