Page 24 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 3
คนในท้องถิ ่น รวมถึงสภาพทางภูมิศาสตร์ ประกอบเข้าด้วยกัน หากแต่ ละพื้นที่ย ังมีความเหมือน
และแตกต่างกันอยู ่หลายประการ เช่น ซอ จ๊อย ค่าว เป็ นต้น ซอในที่นี้ มิได้หมายถึ ง เครื่ องดนตรี ใช้สี
แต่ ซอ ตามความหมายของ ล้านนา หมายถึง การขับร้องเพลงในลักษณะเพลงพื้นบ้านของล้านนา
นิยมร้องกันในงานมหรสพต่างๆ มีการสื บทอดกันมาตั้งแต่อดีตจวบจนปั จจุบัน ซอเป็ นการแสดงที่
เป็ นที่นิ ยมมากในดิ นแดนล้านนา แต่ละพื้นที่ มีรู ปแบบ รายละเอียดปลีกย่ อย และลักษณะด้าน
ทํานองการซอแตกต่างกัน จนมีการตั้ งชื่ อลักษณะการซอตามรู ปแบบของสังคมที่ ซอกันนั้ น เช่ น ซอ
เชียงใหม่ ซอล่องน่ าน ซอเงี้ ยวหรื อซอพม่า ฯลฯ ช่ างซอ หรื อ ผู้ ขับร้องซอ ยึดเอาเสียงเครื่ องดนตรี
พื้นเมือง เป็ นหลักในการจับเสี ยงทํานอง เช่น ซอ กลุ ่มพื้ นที่ทางเชียงใหม่จะใช้เสียงปี่ ชุ ม และซึง ซอ
กลุ่มพื้นที่ทางน่ าน ใช้เสียงพิณ หรื อออกเสี ยงตามภาษาถิ ่นว่า “ปิ น” สะล้อ และซึง
เชี ยงราย เป็ นจังหวัดที่ มีรากฐานทางวัฒนธรรมอันยาวนาน ตั้ งแต่ ครั้ งก่อนสร้ างเมือง
เชียงใหม่ จึงเป็ นที่ น่าสังเกตว่ารู ปแบบการซอของเชี ยงรายนั้ น อาจมีรู ปแบบที่เป็ นรากฐานของการ
ขับซอเชี ยงใหม่ และซอล่องน่ าน หรืออาจได้รั บอิทธิจากซอล่ องน่าน เข้ามาก่อน ซึ่ งหากพิจารณาถึง
ประวัติ ศาสตร์ล้านนาแล้ว ผู ้คนที่อาศัยอยู่ในล้านนา มักมีการเคลื่อนย ้ายถิ ่นฐาน และการเดินทาง
ติดต่อค้าขายกัน จึงเป็ นเหตุให้มีการถ่ายทอด และผสมผสานวัฒนธรรมทางดนตรี หลายลักษณะเข้า
ด้วยกันทั้ งในด้านบริ บททางวัฒนธรรม และลักษณะเฉพาะทางดนตรี เพราะการขับซอได้เอาเทคนิค
ทางดนตรีด้านการขับร้อง เข้าไปอย่ างลึกซึ้ ง จนทําให้ เกิดรู ปแบบที่เหมือนและแตกต่าง สืบทอดกัน
มาจนทุกวันนี้
ในจังหวัดเชี ยงรายมีช่างซอ ที่มีความสามารถมากมายหลายท่าน กระจายอยู่ตามพื้ นที่ต่ างๆ
ทั ่วจังหวัดเชียงราย การสื บทอดสายหรือ รู ปแบบการซอนั้ น จากการที่ได้ศึ กษาสัมภาษณ์ช่ างซอที่
ย ังคงประกอบอาชีพซออยู่ในปั จจุบันต่างให้การยอมรับ เคารพนับถือพ่อครู ศรีทวน สอนน้อย และ
ยกย่องเป็ นบรมครูทางด้านการซอในจังหวัดเชี ยงราย ด้วยลีลาการขับซอที่มีความไพเราะ ภาษาและ
ทํานองที่ มีความสละสลวย เนื้ อหาการซอที่หลากหลาย แฝงแง่ มุมต่างๆ ที่ เป็ นประโยชน์ ต่ อกลุ ่ ม
ผู ้ ฟั งแสดงถึงความมีปฏิภาณไหวพริบเป็ นอย่างสู ง
ด้วยเหตุผลดังกล่าว ผู ้ วิจัยจึ งมีความสนใจที่จะศึกษา “วงซอ: สายพ่อครู ศรีทวน สอนน้ อย
จังหวัดเชี ยงราย” เป็ นประเด็นในการศึกษาวิ จัย โดยมุ่งเน้นการศึกษาบทบาทของวงซอในสั งคม
วัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย และลักษณะการดําเนินทํานองการขับซอสายของพ่อครู ศรี ทวน สอน
น้อย ว่ามีลักษณะเฉพาะและรู ปแบบทางทํานองเช่นไร เพื่ อเป็ นการหาคําตอบให้กับสังคมว่ า
รู ปแบบและทํานองซอของ วงซอ: สายพ่อครูศรี ทวน สอนน้อย จังหวัดเชี ยงราย มีลักษณะเด่น มี
ความเป็ นอัตลักษณ์ และเป็ นนวัตกรรม ใหม่ของวงซอในจังหวัดเชียงรายอย่ างไร และเพื่อเป็ น
แนวทางในการศึกษาเพลงพื้นบ้านล้านนาสื บต่อไป