Page 226 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บัณฑิตวิ ทยาลัย มหาวิ ทยาลัยมหิ ดล ศศ.ม. (ดนตรี) / 205
- อ้อย 1 ท่ อน
- เหล้า บุหรี่ 1 ชุ ด
- เงิน 32 บาท
- ค่ าเล่าเรี ยนตามตกลง
จากการสัมภาษณ์ พ่อครู ถึ งเรื่ องการรับศิษย์เข้าเรี ยนการขับซอ พบว่ าในอดี ตนั้ นการเรี ยน
การขับซอ เริ่ มเรี ยนกันตั้งแต่ เด็กๆ ซึ่ งสมัยนั้ นหากมาเรี ยนการขับซอ ก็ ไม่ได้ ไปเรียนหนังสือ หาก
เรี ยนซอต้องไปหาพ่อครู แม่ครู เพื่อขอเรี ยน และครู ดูความสามารถและจิ ตใจอันแน่วแน่ของผู ้ เรี ยน
เป็ นสําคัญ ในช่ วงที่ พ่อครู กําลังพิจารณาอยู่นั้ นให้ศิษย์มาอาศัยอยู่ที่ บ้าน คอยดูแลปรนนิบัติ ครู
ทํางานบ้าน จนครู ยอมรั บเป็ นศิษย์ และได้ทําพิธีขึ้ นขันตั้ ง ครู สอนให้โดยไม่ คิดค่ าใช้จ่ายใดทั้งสิ้ น
และเมื่ อได้ขึ้นขันตั้ งก็ได้รํ่ าเรียนและคอยติดตามครู ไปตามงานแสดงซอในสถานที่ต่างๆ
ในสมัยปั จจุบันระบบการดําเนินชีวิตเปลี่ ยนแปลงไป วัยของเด็กที่เริ่ มเรี ยนซอ ก็เข้าเรี ยน
หนั งสือในโรงเรี ยน จึ งทําให้ระเบี ยบวิธีการเรี ยนเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ซึ่ งปั จจุบันนี้ พ่อครู
สอนการขับซอให้กับศิษย์ในตอนเย็นหลังเลิกเรียนและวันเสาร์-อาทิตย์ หากเป็ นวัยที่พ้นวัยเรียนแล้ว
ก็ เป็ นเวลาตามนัดหมาย
2) การฝึ กฝนทักษะ
การฝึ กฝนการขับซอนั้ น แบ่งการฝึ กฝนเป็ นสองแนวทาง คือ ฝึ กและเรี ยนการใช้สัมผัสใน
แต่ ละทํานอง และฝึ กการจดจําทํานองซอ หรื อเรี ยกว่ า “ฝึ กเข้าปี่ จุม” ในการฝึ กและเรียนการใช้
สั มผัสในทํานองซอแต่ ละทํานองนั้ น พ่อครู จะให้ ศิษย์ท่องเครื อซอให้จําจนขึ้ นใจ โดยพ่อครู จะ
อธิ บายถึงการใช้สัมผัสของคําในประโยคต่างๆ ในแต่ ละประเภททํานอง โดยเริ ่ มจากทํานองสั่นๆ ที่
ไม่ มีความซับซ้อนของสัมผัสมากนั ก เมื่ อเริ่ มคล่ องแคล้วและคุ ่นเคยกับทํานอง จนสามารถจดจําการ
ใช้สัมผัสได้ จึงพัฒนาขึ้ นโดยทํานองที่มีความซับซ้อนทางสัมผัสมากขึ้ นเรื่ อยๆ จนเกิดความชํานาญ
ส่ วนในการฝึ กเข้าปี่ จุมนั้ น เมื่ อผู ้ เรี ยนซอสามารถจดทํานองเครื อซอได้อย่ างแม่นย ําแล้ว ผู้เรี ยน
จะต้องลองฝึ กการขับซอรวมกับปี่ จุม เพื่อให้เข้าใจในจังหวะการดําเนินทํานองของปี่ จุม
เมื่ อเกิดความชํานาญการใช้สัมผัสในการขับซอ และการฝึ กเข้าปี่ จุมแล้ว พ่อครูจะเริ ่ มฝึ กให้
มีการขับซอคู่กับศิษย์คนอื่นๆ เพื่ อฝึ กการใช้ไหวพริ บตอบโต้กับ โดยมี พ่อครู คอยให้คําชี้ แนะอยู ่
ใกล้ๆ
อนึ่ ง ในช่วงของการฝึ กฝนการขับซอนั้ น ผู้เรียนของต้องติดตามดูการแสดงการขับซอของ
พ่อครู อยู่ตลอดเวลา เพื่อศึ กษาถึ งการปฏิบัติตนเมื่ อเป็ นช่างซอ และแนวคิด เจตคติต่างๆ ทางสั งคมที่
ช่ างซอจะได้พบเมื่อออกรั บงานแสดงจริ ง