Page 227 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องอาจ อินทนิเวศ ลักษณะเฉพาะทางทํานองการขับซอ / 206
3) การขับซอในแสดงจริ ง
เมื่ อฝึ กฝนกับคู่ถ้องจนเกิดความชํานาญ สามารถซอตอบโต้ คิดอ่านเรื่ องราวและจดตําเครื อ
ซอได้เป็ นอย่างดี ผู ้เรี ยนจะเริ่ มออกงานแสดงจริ งในงานต่างๆ ที่ พ่อครู ออกแสดง เริ่ มต้นอาจแสดง
ก่ อนเวลา ถือเป็ นการเรี ยกนํ้ าย่อยของผู้ชมก่อนที่พ่อครู จะขึ้ นแสดง โดยในการขับซอในการแสดง
จริ งนั้ น พ่อครู จะคอยดู อยู่ ห่ างๆ หากเกิดความผิดพลาดกรณี จําเครื อไม่ได้ หรื อไม่สามารถโต้ตอบกับ
คู ่ถ้องได้ พ่อครูก็ จะให้คําแนะนํา แก่ศิ ษย์ เพื่อใช้แก้ไขสถานการณ์ ทีเกิดขึ้ นได้ และย ังถือเป็ นการให้
กําลังใจแก่ศิษย์อี กทางหนึ่ ง
ในการเรี ยนการขับซอ นอกจากจะเรี ยนการขับซอโดยใช้เครื อซอที่พ่อครูประพันธ์ให้แล้ว
ย ังต้องศึกษาการประพันธ์เครื อซออีกด้ วยเพื่อเป็ นการฝึ กความคิดคําซอในการใช้แสดงจริ งอี กทาง
หนึ่ ง
5.3.2.2 การประพันธ์เครื อซอ
จากการศึ กษาสัมภาษณ์ ช่างซอที่เป็ นศิษย์ในสายของพ่อครู ศรี ทวน และผู้ ชมการแสดงการ
ขับซอที่แสดงโดยช่างซอที่เป็ นลูกศิ ษย์สายพ่อครู ตามงานต่างๆ ทําให้ทราบถึงความนิยมชื่ นชอบใน
การแสดงการขั บของชาวบ้าน ที่มี ต่อคณะซอที่ มาจากสายของพ่อครู ศรี ทวน สอนน้ อย จังหวัด
เชียงราย ซึ่ งเหตุผลหนึ่ งที่ เป็ นประเด็นหลักในการดึงความสนใจของกลุ่ มผู้ฟังให้ติดตามผลงาน และ
ชมการแสดงการขับซอพื้ นเมื อง อันเป็ นวัฒนธรรมเดิ มของชาวล้านนาที่ สื บสานมาอย่างต่อเนื่ อง
กลุ่มผู ้ฟังและช่ างซอส่ วนใหญ่ ต่างมีความคิ ดเห็นในทิ ศทางเดียวกันคือ การประพันธ์เครื อซอของ
พ่อครู ศรี ทวน มีความไพเราะ เนื้ อความชัดเจนมีความต่อเนื่องของเรื่ องราวในเครื อซอ มี เนื้ อหาสาระ
สามารถถ่ ายทอดเรื่องราว ความเป็ นปั จจุบัน ทันสมัย สะท้อนปั ญหาสังคม การมองโลก ที่เป็ นความ
จริ ง เปรี ยบเสมื อนกระจกเงาสะท้อนสังคมได้เป็ นอย่างดี
อี กนัยยะหนึ่ งที่กลุ ่ มผู้ ฟั งและช่างซอส่ วนใหญ่ กล่ าวถึงคือเรื่ องการประพันธ์เครื อซอที่ มี
สัมผัสเป็ นบทกลอนคําซอที่ไพเราะ ในการนี้ ผู ้ วิจัยขอยกตัวอย่างการประพันธ์เครือซอในทํานองชุด
ตั้ งเชี ยงใหม่เพื่ อประกอบการวิเคราะห์ทางฉันทลักษณ์ ในการประพันธ์เครื อซอซึ่ งเป็ นนวัตกรรม
ของพ่อครู ศรีทวน สอนน้อยจังหวัดเชี ยงราย ดังนี้