Page 84 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

64
2.4 การสร้ างเกวียน
ในการสร้างเกวียนแต่ละเล่มนั้น ช่างจะเริ่ มทํา ส่ วนของล้อและแกนล้อก่อน จากนั้ น
จึงค่อยมาทําตัวเรื อนเกวียน สําหรับ การทําล้ อ ช่ างจะทําต้นแบบไม้ที่ เป็ นส่วนประกอบของวงล้อ
หรื อ ฝักขาม เพื่อใช้ทาบกับไม้ แล้วตัดมาประกอบกันให้ครบเป็ นวงล้อ จากนั้ นประกอบซี่ล้อฝั กละ
2 ซี่ หัวท้ายแล้วจึ งประกอบเข้ากับตัวดุม นําเหล็กรัดล้อไปเผาไฟจนร้ อนได้ที่ จึงนํามาครอบที่วงล้อ
ราดด้วยนํ้าเย็นเพื่อทําให้เหล็กรัดตัวรอบวงล้อ ทําให้มีความแน่ นหนาแข็งแรง
หลังจากประกอบล้อทั้ งสองข้างเสร็จแล้วก็จะนําส่ วน เพลา หรื อแก๋ นล้อ ทําจากเหล็ก
ตันมาสอดเข้าที่กลางดุมล้อจนทะลุออกมาทางด้านนอก แล้วขัดด้วย แซ่ ที่ทําจากเหล็กเช่นกัน ส่ วน
ด้านในจะนํา กะหลก หรื อ กะโปก ที่ทําจากไม้เนื้อแข็งมาประกบกับเพลาแล้วใช้เหล็กรัดเพื่อยึดให้
แน่ น จากนั้ นจึงนํา กันจั๊ก หรื อ ทูบ มาวางบนกะหลก แล้วนํา กุ๊ มจ๊ าง หรื อ แท่ นช้ าง มาวางทับอีกที
แล้วจึ งยึดทั้ งหมดด้วยสลักไม้ให้ แน่นหนาแข็งแรง สําหรับตัว เฮือนล้อ หรื อ เรือนเกวี ยน นั้ นถือเป็ น
ส่ วนที่ ทําในลักษณะเป็ นชิ้นสําเร็ จรูปสามารถนําไปใส่ บนกุ๊มจ๊างและทู บอีกทีหนึ่ ง หากไม่ต้องการ
ใช้ก็ ถอดออกได้
2.5 องค์ ความรู้ ในการสร้ างเกวียน
ในการวิเคราะห์องค์ความรู ้ เกี่ยวกับการสร้างเกวียนสามารถแบ่งการวิ เคราะห์เป็ น
3 ประเด็น โดยอาศัยหลักการทางวิ ทยาศาสตร์เข้าช่วยในการอธิบาย ดังนี้
การวิเคราะห์ เชิงวัสดุ
วัสดุที่ ใช้ ในการทําเกวียน จะใช้ไม้ เนื้ อแข็ง ได้แก่ ไม้สัก ไม้ ประดู ่ ไม้แดง ซึ่ งมี
นํ้ าหนั กเบา มีความยืดหยุ่นเหมาะสมและแข็งแรงทนทานต่อการยื ดหดตัวเนื่ องจากความชื้ นและ
อุณหภูมิ มีการใช้ไม้ไผ่ประกอบในบางส่วน เช่นในส่ วนที่ทําเป็ นระแนงรองพื้นก่อนนําตัวเรื อนวาง
อี กทีหนึ่ ง วัสดุ สํ าคัญอีกอย่างหนึ่ งคื อ เหล็ก ใช้ นํามาเสริ มความแข็ งแรง ในส่ วนของดุมล้อ วงล้อ
นอกจากนี้ ย ังมีวัวที่ใช้ในการเทียมเกวี ยนเพื่อทําให้เกวี ยนสามารถขับเคลื่อนไปได้ โดยมากมักจะใช้วัว
เป็ นคู่ เพื่ อไม่ให้ วัวเหนื่อยต่อการชักลากมากนั ก และทําให้เกิดการสมดุ ลในการเคลื่อนที่ไปในทางที่
ขรุขระไม่เรี ยบด้วย
การวิเคราะห์เชิงกระบวนการ
หลักการในการทําเกวียน อาศัยความรู ้ทางด้านวิทยาศาสตร์ อยู่หลายด้าน ดังนี้
1. ตัวเกวียนอาศัยหลักการของ คาน โดยทํารู ปร่างของเกวี ยนในส่วนด้านล่างให้เป็ นแกน
ตรงเช่นเดียวกับคานเพื่อรับนํ้ าหนักของสิ ่งของที่บรรทุก
2. การเคลื่ อนที่ของเกวียนอาศัยหลักการของ ล้อและเพลาโดยตั วเกวียนจะวางอยู่บนแกนที่ มี
ลักษณะของคานและต่อมาย ังดุ มล้อซึ่ งทําหน้าที่เป็ นเพลาส่ วนตัวล้อจะทําหน้าที่หมุ นเพื่อให้เกวียนเคลื่ อนที่ไป