Page 82 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

62
สล่าจันทร์ ขัติ นนท์ อายุ 73ปี อยู่บ้านเลขที่ 220หมู่ 1บ้านลําปางหลวงตําบลลําปางหลวงอําเภอ
เกาะคาซึ่ งก็ย ังมีการทําเกวียนจําลองขนาดเล็กออกจําหน่ ายเพื่อใช้เป็ นเครื่องประดับหรื อเป็ นของที่ ระลึกอยู่
อุ๊ยเป็ ง ใจกันทา อายุ 75 ปี อยู ่ บ้านเลขที่ 101/1 บ้านนาไผ่ ตําบลเสริ มซ้าย อําเภอเสริ มงาม
อุ๊ยก๋ อง ใหม่ทํา อายุ 86 ปี บ้านท่าโป่ ง ตําบลเสริ มซ้าย อําเภอเสริ มงาม
3.3 จังหวั ดแม่ ฮ่ องสอน พบว่าที่ บ้านปางหมู อําเภอปางหมู ย ังมีช่ างที่ ทําเกวียนได้อยู ่
3 ท่าน คื อ สล่าหลง สล่าตา และสล่ าโละ สําหรั บสลาตา และสล่าโละได้เลิกซ่อมแซมเกวียนไปแล้ว
แต่ สล่าหลงย ังรั บซ่อมแซมอยู่ โดยรับซ่อมแซมทั้ งเกวียนที่มีผู ้ นํามาให้ซ่อมและนําเกวี ยนเก่าจากฝั ่ง
พม่ามาซ่อมตามที่มีผู ้ ต้องการ
นอกจากนี้ ย ังพบช่างที่รั บซ่อมแซมเกวียนที่ ชํารุ ดเสียหายอี ก 4 ท่าน ดังนี้
สล่ าติ ๊บพุทธธรรมอายุ 81ปี อยู่ บ้านเลขที่ 437/2บ้านแม่ ตํ๋าตําบลแม่ตํ๋ าอําเภอเมืองจังหวัดพะเยา
สล่าจันทร์ ตา ถาบุญเรื อง อายุ 72ปี อยู่ บ้านเลขที่ 101บ้านทุ่งยาวอําเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
สล่าทองโพธิ์ สุ วรรณอายุ 74ปี อยู่บ้านเลขที่ 294ถนนแม่สะเรียงอําเภอแม่สะเรี ยงจังหวัดแม่ฮ่องสอน
สล่าจู คงแก้วอายุ 77ปี อยู่บ้านเลขที่ 34บ้านทุ่งแล้งตําบลแม่ คงอําเภอแม่สะเรี ยงจังหวัดแม่ฮ่องสอน
2. เพื่อวิ เคราะห์ องค์ความรู้ ในการสร้ างและรู ปแบบของเกวียนพื้นบ้ านในเขตภาคเหนือตอนบน
ของประเทศไทย
สําหรั บข้อมูลเกี่ ยวกับการสร้าง รู ปแบบ และองค์ประกอบของเกวียน มีดังนี้
2.1 ประเภทของเกวียน
เกวียนที่ ใช้กันอยู ่ในสมัยก่อนนั้ นแบ่งได้ 2 ประเภท คือ
1. เกวียนวั ว คือเกวี ยนที่เที ยมด้วยวัว มักเทียมเป็ นคู่ พบใช้กันอยู่ในเขตภาคเหนื อ
หรื อภาคใต้ มีขนาดเล็ก สั้ นและเตี้ ย แต่ส่ วนความกว้างหน้าจะกว้างกว่ าและไม่หนา เหมาะกับการ
ใช้ในภูมิประเทศที่เป็ นภูเขาและมีความลาดชัน
2. เกวียนควาย คือเกวี ยนที่เที ยมด้ วยควาย มักจะมีลักษณะสู งใหญ่ และหนากว่า
เกวียนวัว เพราะบริ เวณที่ใช้จะเป็ นที่ ลุ่มมี โคลนเลนมาก พบในทางภาคกลาง และทางภาคอีสาน
2.2 รูปแบบของเกวียน
เกวียนทางภาคเหนือมีรู ปแบบที่แตกต่างกันไปตามพื้นที่ ของจังหวัด ดังนี้
2.2.1 เกวียนแพร่ พบมากในเขตจังหวัดแพร่ บางส่วนของจังหวัดน่านที่ ติดต่อกับแพร่
จังหวัดอุตรดิตถ์ ลักษณะเด่นที่เห็นได้ชัดเจน คือ ช่ วงท้ายของเกวียนจะเรี ยวและงอนขึ้ น
2.2.2 เกวียนลําปาง พบเป็ นส่ วนใหญ่ในอําเภอต่างๆในจังหวัดลําปาง แต่มีความ
แตกต่างกันเล็กน้อย โดยที่อําเภอเสริ มงาม อําเภอแม่พริ ก อําเภอเถิน ซึ่ งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด
ลักษณะตัวเรื อนทางส่ วนบนของเกวียนจะตรงไม่งอนเหมือนของแพร่ แต่ทางอําเภอลําปางหลวงจะ
มีลักษณะโค้งลงตรงส่ วนกลางเล็กน้อย