Page 75 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

55
จากที่กล่ าวมาจะเห็นได้ว่าในปั จจุบัน เกวียนก็ย ังมีบทบาทในการใช้บรรทุกกลองหลวง เพื่อ
เดินทางไปแข่ งขันตามที่ ต่ างๆ ถึงแม้จะต้องนําไปพ่ วงกับรถบรรทุกอีกทีหนึ่ งก็ตาม อาจเป็ นเพราะ
สะดวกเมื่อจะนํามาต่อพ่วงกับรถ และเมื่อถอดออกตั้งไว้ที่วัดก็สามารถเลื่อนไปเก็บในที่เก็บได้ง่ าย
3.3 ความเชื่อเกี่ยวกับเกวียน
สําหรั บการใช้เกวียนทางภาคเหนื อ ในเรื่ องของความเชื่อเกี่ ยวกับเกวียนนั้ น เท่ าที่สอบถาม ช่ าง
ผู ้ ทําและซ่อมเกวียนที่ได้พบมา ส่วนใหญ่ กล่าวว่าไม่มีความเชื่อเกี่ ยวกับเรื่องของการทําเกวียนหรือการใช้
เกวียนเป็ นเรื่ องเป็ นราวส่ วนใหญ่เมื่อทําขึ้ นมาแล้วก็จะใช้เลย ไม่ต้องมีการทําบุญหรื อฉลองเกวี ยนใหม่ จะมี
บ้างก็เกี่ ยวกับการเขี ยนภาพ ลวดลาย ลงบนตาดหน้า และ ตาดหลัง ตามที่ได้กล่าวไปในหัวข้อที่ผ่ านมา แต่
ทางภาคอีสานมี พิธีกรรมเกี่ ยวกับเกวี ยนอยู่ จัดเป็ นพิ ธีกรรมเพื่อความเป็ นสวัสดิมงคลเมื่อใช้เกวียน ได้แก่
พิธี ข่มนางไม้ พิธีนี้ มีจุดมุ ่งหมายเพื่อสร้างเสริ มความปลอดภัยให้ เจ้าของเกวียนและผู้ใช้
เกวี ยน โดยเชื่อว่าไม้ที่นํามาทําเกวียนมี นางไม้สถิ ตอยู่ ฉะนั้ นเมื่อทําเกวียนเสร็จแล้วก่อนใช้ต้องมีการ
เหยียบนางไม้ก่ อน อุปกรณ์ที่ใช้ในพิธีข่มนางไม้ ได้แก่ ขัดห้า ประกอบด้วยดอกไม้ห้าคู่ เทียนห้าคู่
และฝ้ ายผูกแขน ผู ้ ประกอบพิธีคือ ภรรยาเจ้าของเกวี ยน แต่งกายด้วยเสื้ อสีขาว ห่มผ้าสไบสี ขาว คล้าย
กับผู้สู งอายุในชนบทแต่งตัวไปวัด เริ่ มพิธีด้วยการนําคายขันห้ามาตั้ งไว้ที่หัวเกวียน แล้วให้แม่บ้านนั ่ง
ที่หัวเกวียนใช้เท้าเหยียบหัวเกวียนพร้ อมกับท่องมนต์ กล่าวขับไล่นางไม้ให้ออกจากเกวียน
พิธีสู่ ขวัญเกวียน จุดมุ่งหมายการสู่ขวัญเกวียนเพื่อเป็ นสิ ริ มงคลแก่ผู ้เป็ นเจ้าของ โดยเชื่อว่ามนุษย์
และสิ ่งของต่างๆมีอํานาจศักดิ์ สิ ทธิ์ ที่เรียกว่ า ขวัญ สถิตอยู่ การใช้เกวียนเป็ นพาหนะหรื อบรรทุ กสิ่ งของใน
ป่ าดง ขวัญอาจหนีไปเสี ย จึงเชิญมาปกปักรั กษาเกวียน และวัวควายที่ใช้เทียบเกวียน ผู้ประกอบพิธี สู่ ขวัญ
เกวียนคือ พราหมณ์ ผู ้ ทําหน้าที่บายศรี สู ่ขวัญทั ่วไปอุ ปกรณ์ ที่ใช้ในพิธี ได้แก่ พานบายศรี และเครื่ องบูชา
ดังต่ อไปนี้ พลูพับหมากจี บ ผ้าขาว ใบศรี หวี ต่างหู กระจกเงา แป้ ง ฝ้ ายผูกแขน แหวนสร้อย ดอกไม้ ธูป
เทียนสุ รา ของหวานส้มข้าวต้มห่อ เผือกมันกล้วยอ้อย ไก่ต้ม (http://j.1asphost.com/seesan/1.htm)
ในทางภาคเหนือเองก็มีความเชื่ อเรื่อง ขวัญ เช่ นกันโดยชาวล้านนาเชื่อว่า คนเราที่เป็ นตัวเป็ นตน
ได้ ก็ จะมีทั้ งจิ ต หรือ ขวัญ ที่ เป็ นนามและกายที่เป็ นรู ป ขวัญเปรี ยบเสมื อนพลังขับเคลื่อนและควบคุม
การทํางานของอวัยวะต่างๆ และเชื่อว่าคนเรามีขวัญอยู่จํานวน 32 ขวัญขวัญจะอยู่ประจําตัวเป็ นพลังที่ช่ วย
ในการปกป้ องรักษาเจ้าของขวัญให้มีความอยู่เย็นเป็ นสุ ขไม่เจ็บไม่ป่ วย แต่เมื่อใดที่ขวัญอ่ อนลงหรื อออก
จากร่ าง จะเป็ นเหตุให้สภาวะของร่างกายและจิ ตใจของเจ้าของขวัญรู้ สึ กเสียใจ ตกใจ ท้อใจ อาจเรี ยกได้ว่า
ขวัญหาย ขวัญหนี ดี ฝ่ อ ขวัญเสี ยหรื อเสี ยขวัญ ทําให้เจ้าของขวัญเจ็ บป่ วย กิ นไม่ได้นอนไม่ หลับไม่ มี
กําลังใจในการดําเนิ นชี วิตถ้าต้องการให้ ขวัญกลับคื นสู่ ตัวและชี วิตเป็ นปกติ สุ ข จําเป็ นต้องทํา
พิธีฮ้ องขวัญ โอกาสที่ใช้ในการฮ้องขวัญมีหลายลักษณะ เช่ น
2 การฮ้องขวัญเกี่ยวกับคน2 ได้แก่ การเรียกขวัญคนเจ็บไข้ได้ป่ วย ขวัญคนที่ ประสบอุบัติ เหตุ
ขวัญเด็ก ขวัญสามเณร ขวัญนาค ขวัญบ่ าวสาว ขวัญผู้ ใหญ่ที่เคารพ