Page 50 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

31
กะหลก หรือ กะโปก ทําจากไม้เนื้ อแข็ง เซาะร่ องยาวเพื่อเก็บ แก๋ นล้อ ให้ มั ่นคง แก๋ นล้อ กับ
กะหลก จะยึดติดกันอย่ างมั่ นคงด้วยเหล็ก สกรู น๊ อต ที่เจาะผ่าน แก๋ นล้อ ไปทะลุ กะหลก
รูปที่ 21 แก๋นล้ อ และแสดงส่วนประกอบ ได้แก่ แซ่ และกะหลก
3. กั นจั๊ก หรื อเรี ยกอีกอย่ างหนึ่ งว่า ทูบ หรื อ ธูป ทําจากไม้เนื้ อแข็ง เช่น ชิ งชัน ประดู่ เป็ นไม้
แท่งตรง 2 อันวางเป็ นรู ปตัววี วางพาด กะหลก และมีสวนประกอบย่อยอีก คื อ
กุ๊ มจ๊าง แปลว่า แท่ นช้ าง ซึ่ งทําจากไม้เนื้ อแข็งเช่ นกัน มี ความยาวกว่า กะหลก ข้างละ
ประมาณ 30 เซนติเมตร ทับ กันจั๊ ก อีกชั้ นหนึ่ งระหว่างกะหลก กับ กุ๊มจ๊าง ก็จะมีเหล็ก สกรู น๊อต ยึด
ติดกันให้มั ่นคงเช่นกัน
กันคอ หรื อ แอก เป็ นไม้เนื้อแข็งวางพาดขวางส่ วนหัวของกันจั ๊ก ยึดติดกันด้วยเหล็ก สกรู
น๊อต หรื อมัดด้วยเชือกที่ฟั ่นจากหนังวัว ควาย อีกรอบหนึ่ ง
หลักคอ หรื อ ลูกแอก เป็ นไม้ขนาดเล็กเสียบลงในรูสองรู ที่เจาะไว้ส่ วนปลายไม้ของ กันคอ
ซึ่ งมีทั้งสองด้าน เพื่อช่วยยึดส่วนคอของวัว โดยมี สายอก หรื อ ทามรั ดคอ ซึ่ งทําจากเชือกถักคล้อง
หลักคอ อันหนึ่ ง อ้อมผ่านใต้คอวัว แล้วมาคล้อง หลักคอ อี กอันหนึ่ ง เป็ นการตรึงคอวัวให้ อยู่กับ
กันคอ อย่างมั่ นคง
4. เฮือนล้ อ หรื อเรี ยกอีกอย่างว่ า โครงเกวียน คือ เป็ นส่วนที่ วางบนกุ๊มจ๊างและทูบเพื่ อใช้ใส่
สิ ่ งของที่ใช้ในการบรรทุ ก มีลักษณะเป็ นโครงไม้สี่ เหลี่ ยมทําจากไม้เนื้ อแข็งเช่นไม้สักเพราะมีลวดลาย
สวยงามและมี ความยืดหยุ ่นดี เฮื อนล้อ มักเป็ นส่วนที่ได้รั บการตกแต่งให้ สวยงาม พื้ นทําจากไม้ไผ่ที่
ทุ บให้ แบนที่เรี ยกว่า ฟาก อาจมี หลังคาคลุ มอีกที เพื่ อใช้ ในการเดิ นทางไกล นอกจากนี้ ย ังมี
ส่ วนประกอบย่อยอีก คือ
ไม้ซี่ เฮือนล้ อ หรื อ ไม้เสากง ติดห่ างๆ กัน เพื่อให้โปร่ ง จะมี ส่ วนที่ยาวกว่าแล้วปาดปลายเป็ น
รู ปใบดาบที่เรี ยกว่า เดี่ยวซี่
ตาดหน้า หรื อ ไม้กั้นด้ านหน้ า ทําจากแผ่นไม้ขนาดใหญ่รู ปสี่ เหลี่ยมผืนผ้า ประดับลวดลายให้
ลึกลงไป ด้วยสิ่วเป็ นลายเส้น เป็ นศิลปะแบบพื้นบ้านล้านนา ลวดลายที่นิ ยมทํากันมีหลายแบบ เช่ น ลาย
หม้อนํ้ ามีไม้เลื้อยตามคติพุทธศานาดั้ งเดิม เรี ยกว่า " ปูรณฆฎ หรือ ปูรณกลศ " ซึ่ งแสดงถึงสัญลักษณ์ชี วิต
แซ่ แก๋ นล้อ กะหลก
น๊ อตยึดแก๋ นล้อ
กับกะหลก
เหล็กรัดกะหลก
ไว้กับแก๋ นล้อ