Page 28 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

66
จังหวัดแพร่ แต่ไม่สามารถบรรทุกของหนักและมีจํานวนมากหรื อเข้ าป่ ารกได้ เนื่ องจากหักง่าย ส่วน
วิธีการทําเกวียนของท่านนั ้ นก็เหมือนกับสล่าที่บ้ านท่าล้ อ อ.สูงเม่น จ.แพร่นั่นเอง
ส่วนแหล่งทําเกวี ยนที่ สําคัญก็จะมีที่จั งหวัดลําปางในเขต บ้ านลํ าปางหลวง บ้ านนํ ้ าล้ อม
อ.เกาะคา จ.ลําปาง
ในวันที่ 28 พฤษภาคม 2550 ทางคณะผู้ วิจั ยได้ ติดตามไปสอบถามข้ อมูลบริเวณบ้ าน
ลํ าปางหลวง ได้ พบสล่าจั นทร์ ขัตินนท์ อายุ 73 ปี อยู่ บ้ านเลขที่ 220 หมู่ 1 บ้ านลําปางหลวง ต.
ลํ าปางหลวง อ.เกาะคา จ.ปาง หมายเลขโทรศัพท์ 054-282190 จากการบอกเล่าของท่านทําให้
ทราบว่ าแต่เดิมบ้ านลําปางหลวงเป็ นแหล่งผลิตเกวียนที่ มีชื่อเสี ยงมากในจังหวัดลําปาง และบ้ าน
ของท่านถือเป็ นแหล่งผลิตขนาดใหญ่ มีลูกน้ องในความดูแลหลายคน และทําส่วนประกอบทุกชนิ ด
ตั ้ งแต่งานกลึงไม้ เป็ นต้ นไป แต่ได้เลิกทําไปประมาณ 18 ปี แล้ว เนื่ องจากในปั จจุ บันไม่มีใครนิยมใช้
เกวียนกันอี ก ท่านจึงหันมายึดอาชีพทําด้ ามมีด ผลิตเกวียนขนาดย่ อมหรือเกวียนจําลอง และผลิต
รถม้ าจําหน่าย ซึ่งรถม้ าที่ใช้ วิ่งกันอยู่หน้ าวัดพระธาตุลําปางหลวงส่วนใหญ่ ก็เป็ นฝี มือของท่าน
การผลิ ตเกวียนแต่ก่อนนั ้ นจะประกอบสําเร็ จที่บ้ านของท่าน เดือนหนึ่งๆ สามารถผลิตได้
50 ถึง 52 เล่ม ราคาเล่มละประมาณ 750 ถึง 1,000 บาท ส่วนกรรมวิ ธีการผลิ ตก็ไม่ ต่างจากช่าง
หลายๆ ท่านที่ได้ ให้ ข้ อมูลไปแล้ ว แต่จะมีสิ่ งที่เพิ่มเติมคือเรื่องของกรรมวิธีการกลึง ซึ่งช่ างจะนําไม้
ที่จะกลึงมาเสียบกับเหล็กแหลมทั ้ งสองด้ านเพื่อให้ หมุนได้ และใช้ เชือกหนังวัวนํามาพันรอบไม้แล้ ว
โยงไปที่ล้ อหมุน ให้ คน 2 คนยืนคนละด้ านช่วยกันหมุนล้อหมุนพร้ อมๆ กัน ส่วนสล่าจะถื อเหล็ก
กลึงทําการกลึงไม้ ให้ ได้รู ปตามต้ องการ
วันที่ 10 – 11 กรกฎาคม 2550
เขตตัวเมื อง จ.ลําพูน คณะผู้ วิจั ยได้ พบ พ่ ออุ๊ ยบุญชุ ม พลเวี ยง ต.เวียงยอง อ.เมื อง จ.
ลํ าพูน ทราบข้ อมูลว่าแต่เดิมคนลํ าพูนจะซื ้ อเกวียนจากแถวบ้านแจ๋ม ในเขต อ.ลี ้ จ.ลําพู น ส่วนใน
ตัวเมืองลําพูนนี ้ แถบบ้ านเวียงยองนี ้ จะมี เฉพาะสล่าที่ รับซ่อมล้ อ-เข้ าเหล็ก ซึ่งเสียชี วิตไปนานแล้ ว
ส่วนลูกชายสามคนที่ สื บทอดความรู้ ในการซ่ อมล้อนั ้ น ลู กชายคนสุดท้ ายก็เพิ่ งเสียชี วิตไปเมื่อ
ประมาณ 3 ปี ก่อน และการใช้ เกวียนก็เสื่อมความนิยมไปประมาณ 10 ปี มาแล้ ว
สํ าหรับในเขตจังหวัดน่าน คณะผู้ วิจัยได้ พบเห็นการใช้ เกวียนเที ยมวัวที่บ้ านม่วงตึ๊ด ที่ใช้ ใน
การขนกรวดทรายขึ ้ นจากแม่นํ ้ าน่าน โดยทําเป็ นอาชี พในครัวเรื อนซึ่งทํากันมาแต่บรรพบุรุ ษ ตัว
เกวียนที่ใช้ จะมี ตัวอู่บรรทุกของขนาดเล็กกว่าเกวียนทั่วๆ ไป และทํ าจากไม้ ที่ ตีปิ ดตายทั ้ งสี่ ด้าน
เพื่อให้กักเก็บกรวดทรายจากแม่นํ ้ าได้ สอบถามได้ ความว่าเป็ นเกวี ยนที่สั่งทํามาจาก จ.แพร่
เขต อ.นาน้อย คณะผู้ วิจัยไม่พบแหล่งผลิตเกวียน ส่วนการใช้ เกวียนนั ้ นได้ ทราบจากคนใน
พื ้ นที่ว่าเพิ่งเลิกใช้ ไปไม่กี่ ปี มานี ้ เอง