Page 21 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

12
การต่างๆให้เกิดความแตกแยกในหริ ภุญไชย ในที่สุ ดหริ ภุ ญไชยก็ตกอยู่ใต้อํานาจการปกครองของพญาเม็งราย
และทรงปกครองลําพูนอยู ่สามปี ก็ ทรงย ้ายเมืองใหม่ อี กครั้ งหนึ่ ง โดยขึ้ นมาทางตอนเหนื อของลําพู น ได้แก่
เวียงกุ มกาม ซึ่ งอยู ่ ในท้องที่อําเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ ในปัจจุ บันและย ังเหลือวัดกาดโถมและวัดเจดี ย์เหลี่ ยม
ที่ สร้ างแต่ครั้ งพญาเม็งรายให้เห็ นอยู่เป็ นหลักฐาน เวี ยงกุ มกามเวลาหน้านํ้ า นํ้ าจะท่ วม ประชาชนได้รั บ
ความยากลําบาก พ่อขุนเม็งรายจึงต้องเลือกหาชัยภูมิใหม่ในการสร้างเมื อง ในปี พ.ศ. 1839 พระองค์เลือกหา
ชัยภูมิใหม่ ในแถบลุ่ มแม่นํ้ าปิ ง คื อบริเวณที่ตั้ งเมืองเชียงใหม่ ในปั จจุบัน อันเป็ นที่ราบลุ่ม ทางด้านทิศตะวันตก
มีขุ นเขาล้อมรอบ มี ลําธารหลายสาย สามารถชักนํ้ าจากลําธารนั้ นลงมาสู่ คูเมืองได้เป็ นอย่างดี ได้ขนานนามว่า
“นพบุรี ศรี นครพิงค์เชียงใหม่ ” เป็ นศู นย์กลางของอาณาจักรล้านนาไทย มีกษัตริ ย์สื บเชื้ อสายปกครองมาโดย
ตลอดนานกว่ า 200 ปี และได้เคยตกอยู่ ในความปกครองของพม่ าเมื่อปี พ.ศ. 2107 ซึ่ งพม่าก็ได้ส่ งขุนนางพม่ามา
ปกครอง เพื่ อป้ องกันไม่ให้ ชาวเมืองเชียงใหม่ฮึดสู ้ต่อต้านพม่า นับตั้ งแต่ปี พ.ศ. 2107-2319 อันเป็ นสมัย
กรุ งธนบุรีของไทย เมืองเชียงใหม่ก็ได้ร่วงโรยไปหรื อบางครั้ งก็เป็ นเมืองร้ าง และในปี พ.ศ. 2317 ไทยสามารถ
ขับไล่พม่ าออกไปจากล้านนาไทยโดยความร่ วมมือของคนไทยกลุ่มหนึ่ งจากจังหวัดลําปาง คือ มีพญาจ่าบ้าน
เป็ นหัวหน้าร่ วมด้วย พญากาวิ ละ พระเจ้ากรุ งธนบุรี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพญาจ่ าบ้านเป็ น
เจ้าเมื องเชียงใหม่ และพญากาวิละเป็ นเจ้าเมืองลําปาง พม่ ามิได้ละความพยายามที่จะตีเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 2319
กองทัพพม่าได้ยกมาตีเชียงใหม่อี ก ทางเชียงใหม่ไม่ สามารถจะต้านทานกําลังพม่าได้ จึงทิ้งเมืองเชี ยงใหม่ให้
เป็ นเมืองร้างอีกระยะหนึ่ ง เมื่ อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลกได้เสวยราชสมบัติ ณ กรุ งเทพฯ ได้ทรง
พระกรุ ณาแต่งตั้งพญากาวิละเป็ น พระยาวชิ รปราการ ในปี พ.ศ. 2339 เชี ยงใหม่จึงรวมอยู่ กับกรุ งเทพฯ ซึ่ งมี
การปกครองตามแบบการปกครองหัวเมือง คื อ เจ้าเมื องมีอิสระในการปกครอง
พม่าพยายามตีเชียงใหม่หลายครั้ ง ทางไทยก็พยายามขับไล่ออกจากดินแดนล้านนาให้ได้ สงคราม
ครั้ งที่สําคัญที่ สุ ด คือ สงครามปี พ.ศ. 2347 กองทัพไทยทําการขับไล่กองทัพพม่าออกจากล้านนาได้สําเร็ จซึ่ ง
ขณะนั้ นพม่าได้เปลี่ยนศูนย์การปกครองมาอยู ่ที่เชียงแสน การขับไล่พม่าครั้ งนี้ พญากาวิละมี ความชอบ ได้รับ
สถาปนาขึ้ นเป็ นพระเจ้าเชียงใหม่ มีพระฐานะพระเกี ยรติแบบเจ้าประเทศราช (แบบพระเจ้านครเวียงจันทน์)
นับแต่นั้ นมาเชียงใหม่ก็มีการปกครองแบบหั วเมืองอิสระ มีเจ้าผู ้ ครองนครปกครองต่อมาอีก 8 พระองค์
องค์สุ ดท้ายก็ คือ เจ้าแก้วนวรัตน์ เมื่ อเจ้าแก้วนวรัตน์ถึงแก่พิ ราลัยแล้ว ทางรัฐบาลก็ยกเลิ กตําแหน่ งเจ้าผู้ครอง
นครเมื่อปี พ.ศ. 2482
รู ปที่ 5 อนุสาวรี ย์สามกษัตริ ย์ วัดสวนดอก และวัดศรี สุ พรรณ