Page 20 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

11
ภาคเหนือตอนล่างประกอบด้วย 8 จังหวัด ได้แก่ กําแพงเพชร นครสวรรค์ สุ โขทัย อุ ตรดิตถ์ พิษณุ โลก พิจิตร
เพชรบูรณ์ และอุทัยธานี พื้ นที่ส่ วนใหญ่เป็ นที่ ราบลุ่ม อุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 27.6 องศาเซลเซี ยส ปริ มาณ
นํ้ าฝนเฉลี่ย 1,209 มิลลิเมตร
3.2 ประวัติศาสตร์ ของภาคเหนื อ
เนื่ องจากประวัติ ศาสตร์ ทางภาคเหนือมี มานานและเก่าแก่ ตลอดทั้ งเกิดอาณาจั กรที่สําคัญ
หลายอาณาจักร เช่น อาณาจักรสุ โขทัย และอาณาจักรล้านนา เป็ นต้น แต่เนื่องจากคณะผู้ วิจัยเน้นการศึกษา
ครั้ งนี้ ในเขตภาคเหนือตอนบน ที่อยู่ในอาณาจักรล้านนาเดิ ม โดยมีเมืองหรื อปัจจุ บันคือ จังหวัดเชียงใหม่
เป็ นศูนย์กลางของอาณาจักร ประวัติศาสตร์ ที่จะกล่าวถึ งจึงมุ่งกล่าวถึ งอาณาจักรนี้ โดยตรง
พิเศษ เจี ยจันทร์ พงษ์ (2537) บุญคิด วัชรศาสตร์ (2538) สรัสวดี อ๋องสกุ ล (2539) เสนอ นิลเดช
(2539) ได้อธิบายถึงประวัติ ของอาณาจักรล้านนาโดยสังเขป ดังนี้
เชี ยงใหม่เป็ นเมื องสําคัญมาแต่โบราณ นับตั้ งแต่เมืองเชียงใหม่เป็ นราชธานีในสมัยพระยาเม็งราย
เมื่ อ พ.ศ. 1839 ขนานนามว่ า นพบุรี ศรี นครพิงค์เชี ยงใหม่ เป็ นศูนย์กลางความเจริ ญต่างๆ ของดิ นแดน
ภาคเหนื อซึ่ งเรามักเรี ยกติดปากว่า ลานนาไทย ตามจริงแล้วควรเป็ น ล้านนาไทย ควบคู่กับอาณาจักรล้านช้าง
ในสมัยโบราณ คําว่าล้านนานี้ เป็ นคําอุปมาว่า นาล้านไร่ เพราะดินแดนที่ต่ อจากเชียงใหม่ขึ้ นไปเป็ นภูเขาสู ง
สลับซับซ้อน พื้ นที่ตั้ งแต่ เชียงใหม่ ลําพูน ลําปาง ลงมาเป็ นที่ราบลุ ่มอุดมสมบูรณ์ อาณาจักรล้านนาถือว่ามี
กษัตริ ย์ที่ สื บเชื้อสายจากพระเจ้าลาวจังกราช ปฐมกษัตริ ย์ผู ้ สร้ างเมืองหิ รัญนครเงินยาง(เชียงแสน) อันเป็ น
ราชธานี ของอาณาจักรเงิ นยาง เมื่อ พ.ศ. 1181 ก่ อนที่พญาเม็งรายจะรวบรวมหัวเมืองต่างๆและสร้ างเมือง
เชียงใหม่ขึ้ นนั้ น หัวเมืองต่างๆทางภาคเหนื อต่างก็ปกครองแยกต่างหากจากกันเป็ นหัวเมืองนครรัฐอิ สระ เช่น
พะเยา มีกษัตริย์เชื้ อสายพ่อขุนจอมธรรมปกครองอยู่ เมืองหิ รัญนครเงิ นยาง (เชียงแสน) มีกษัตริย์เชื้อสายพระ
เจ้าลาวจังกราชซึ่ งพ่อขุนเม็งรายสืบต่อปกครองอยู่ เมื องลําพูนหรื อหริ ภุ ญไชย มีกษัตริ ย์เชื้ อสายพระนางจาม
เทวี คือ พญายีบาปกครองอยู่
สภาพภูมิศาสตร์ ทางเหนือ แม้จะเป็ นที่ราบลุ่มแต่ก็เป็ นที่ราบลุ ่มในบริ เวณหุบเขา สลับกับภูเขาที่
สลับกับที่ ราบลุ่มหัวเมื องต่างๆซึ่ งต่างเป็ นอิสระยากที่ จะรวมเป็ นอันหนึ่ งอันเดียวได้ ขณะที่ หัวเมืองทาง
ตอนเหนื อพยายามที่จะรวมตัวกันนี้ ไทยทางตอนใต้อันหมายถึงอาณาจักรสุ โขทัยได้เริ่ มสถาปนาขึ้น ได้ขจัด
อิ ทธิพลของชนชาติขอมออกไปจากอาณาจักรสุ โขทัย
พ่อขุนเม็ งรายนั้ นตามตํานานกล่ าวว่ า เป็ นโอรสของพ่อขุนลาวเม็ งและพระนางเทพคําขยาย
พ่อขุนเม็งรายมี พระราชประสงค์ที่ จะรวบรวมหัวเมืองทางตอนเหนื อไว้ในอํานาจและรวมกั นเป็ นปึ กแผ่น
ขจัดอิทธิ พลราชวงศ์ จามเทวี ซึ่ งเชื่ อกันว่าเป็ นอาณาจักรแบบมอญ เมื่อทรงได้ราชสมบัติ ต่อจากพระราชบิดาใน
ปี พ.ศ. 1805 พระองค์จึงได้ย ้ายเมืองจากหิ รั ญเงินยาง เชี ยงแสน มา สร้างเมืองเชียงราย เมื่อพ.ศ.1806 แต่ตั้ งอยู่ที่
เชียงรายเพียงระยะหนึ่ ง เพราะสภาพภูมิประเทศไม่ เอื้ ออํานวยในการขยายอาณาเขตพ่อขุนเม็งรายจึงทรงย ้าย
เมื องจากเชียงรายมาอยู่ที่เมืองฝาง ประมาณ พ.ศ. 1817 จึงเห็นได้ว่าพ่อขุนเม็งรายนั้ นพยายามที่ จะโอบล้อม
อาณาจักรลําพูนของ พญายีบาทุ กวิถีทาง โดยการส่ งขุนอ้ายฟ้ าไปเป็ นไส้ศึกที่เมืองหริ ภุ ญไชย พยายามกระทํา