Page 17 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

8
กําแพงเพชร (ชากังราว) กับสุ โขทัย และในสมัยนั้ นถนนเส้นนี้ ได้ใช้เป็ นทางเกวียนเพื่อบรรทุกสิ นค้าไป
ขายตามหัวเมืองต่างๆ ตลอดเส้นทางถนนพระร่ วง
ในสมัยสุ โขทัย ซึ่ งถือว่าเป็ นยุคต้นของไทย มี วรรณคดี พงศาวดารหลายเรื่ องที่กล่าวถึงเกวียน
เช่นในเรื่ องพระร่ วงส่งส่วยนํ้ าคนไทยได้ใช้เกวียนบรรทุ กส่วยไปบรรณาการขอมผู ้ มีอํานาจ
ในสมัยหลังๆสมุหเทศาภิบาลใช้ "เกวี ยนด่าน" เดินทางจากอุบลราชธานี มาย ังกรุงเทพฯโดยนั่ง
เกวียนคันหนึ่ งมาแล้วเปลี่ยนนั่งคันใหม่ต่อกันเป็ นทอดๆ
ในสมัยที่ย ังไม่มีรถยนต์ใช้ ในการไปตรวจราชการตามท้องที่ของข้าราชการได้ใช้ส่ วนกลางของ
เกวียน เป็ นที่นอน ใช้ส่ วนหน้าเป็ นโต๊ ะเขียนหนังสื อ ใช้ใต้ถุนเกวียนเป็ นที่หุงหาอาหาร
ในสมัยรัชกาลที่ 5 จึงได้ตรากฎข้อบังคับเพื่อใช้ควบคุ มการใช้เกวียนนี้ ขึ้ น จึงนับว่าเป็ นกฎหมาย
ฉบับแรกว่าด้วยการใช้เกวียน แต่มีผลบังคับเฉพาะจังหวัดเชี ยงใหม่ ต่อมารัชกาลที่ 6 ได้ทรงดําริ ว่าควรกําหนด
ขนาดของล้อเกวียนให้กว้างเท่ากันทั่ วราชอาณาจักร
พ.ศ.2460 กําหนดให้ล้อเลื่อนทุกชนิ ดในเขตพระนครต้องจดทะเบียนรับใบอนุญาตขับขี่ทุกๆ
ปี ครั้ น หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็ นระบอบประชาธิ ปไตย ได้มีประกาศพระราชบัญญัติ
ล้อเลื่ อน พ.ศ. 2478 กําหนดให้เก็บค่าจดทะเบียนเกวียน เล่มละ 1 บาท นับตั้ งแต่เริ่ มใช้จนชั ่วอายุเกวียน
และผ่ อนผันให้ผู ้ ขับขี่เกวียนไม่ต้องมีใบอนุ ญาตขับขี่และนับตั้งแต่นั้ นมาก็มิได้มีพระราชบัญญัติ เกี่ยวกับ
เกวียนอีกเลย(http://share.psu.ac.th/blog/montasara/5966)
เกวี ยนนอกจากใช้เป็ นสิ่ งทุ่ นแรงในการเดิ นทางและขนผลผลิตทางการเกษตรแล้ว ในบาง
แห่ งย ังให้ความสํ าคัญโดยนําไปใช้ งานทางศาสนา เช่น ลักษณะของเกวียนพม่ าจะมีลักษณะที่ มีการ
แกะสลักอย่างงดงาม มีขนาดเล็ก ทําขึ้นเพื่อใช้นําอาหารไปทําบุญที่วัด อําเภอทุ่งเสวียน จังหวัดสุ โขทัย จะใช้
เกวี ยนบรรทุ กกลองแห่ ร้ องเป็ นสัญญาณว่าวันพรุ ่ งนี้ เป็ นวันพระ ในภาคเหนื อบางพื้ นที่จะนํากลองวางบน
เกวียนที่ถอดกระบะออกเพื่อใช้แข่ งขันการตีกลองหลวง เช่ น ในงานแข่งกลองหลวงเพื่อฉลองพระธาตุ สื บ
ชะตาสถูปหรื อเจดีย์ งานฉลองยศของครู บาอาจารย์ งานปอยหลวง เกวี ยนที่ใช้ภายในวัด วงล้อ ทูบเกวี ยน
กระดานหั วเกวียน แม่กําพอง แอกเกวียน ไม้ขันหนังหั วเกวียน ดุม จะทาสี แดงเพื่อเป็ นศิ ริ มงคลเป็ นส่ วนมาก
บางทีก็ทาสี เหลืองเพื่อเพิ่มความสวยงาม
เกวียนพบได้ในสั งคมเกษตรกรรม เป็ นพาหนะที่สํ าคัญของชาวชนบท สามารถใช้ได้ทั้งในที่ ลุ ่ ม
และที่ดอน จะใช้มากในช่ วงฤดูการทํานาและเก็บเกี่ยว เกวียนถูกใช้เป็ นพาหนะที่บรรทุกสัมภาระต่างๆตั้ งแต่
ต้นฤดูทํานา ไปย ังห้างนา และบรรทุกผลผลิตนําไปเก็บที่ ยุ้ งข้าว ตลอดจนขนสัมภาระจากห้ างนากลับสู่ เรื อน
เมื่อฤดู กาลเก็บเกี่ยวสิ้นสุ ดลง หากมีความจําเป็ นต้องเดินทางไกล เกวียนจะถูกใส่ประทุน เป็ นที่กันแดดบังลม
กันฝน เมื่อถึงตอนเย็นหยุดพักการเดินทาง ใต้ท้องเกวียนจะถู กใช้เป็ นที่ทําอาหาร บางครั้ งอาจมีการถอด
ตัวเรือน และประทุนออกเพื่อใช้บรรทุกผลผลิตหรื อท่อนไม้ยาวๆจํานวนมาก (ชมพูนุท ศรลัมพ์ : 2536)