Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

7
เดินทางโดยลําพังและต้องการความรวดเร็ ว ส่วน เกวียน เหมาะกับการเดิ นทางไกลโดยกลุ ่ มคนจํานวนมาก
ที่ต้องมีเสบียงติดตัวไปด้วย”
รู ปที่ 3 เกวียนจากแหล่ งต่างๆในเขตภาคเหนือตอนบน
ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้ให้ ความหมายของเกวียนไว้ว่า
เกวียน [เกฺ วียน] น. ยานชนิ ดหนึ่ ง มีล้อ ๒ ล้อ ใช้ควายหรื อวัวเทียม, ลักษณนามว่า เล่ ม;
ชื่ อมาตราตวง ๘๐ สัด หรื อ ๑๐๐ ถัง เป็ น ๑ เกวี ยน.เกวียนหลวง น. มาตราตวงตามแบบราชการ มีอัตรา
เท่ากับ ๒,๐๐๐ ลิตร หรือ ๒ กิโลลิตร, อักษรย่อว่า กว.
สําหรั บประวัติและที่ มาของการสร้างและใช้เกวียนนั้ นไม่มีหลักฐานแน่ชัดนัก กล่ าวได้ว่า เกวียน
จัดเป็ นยานพาหนะชนิ ดหนึ่ งที่มีล้อเลื่อน อายุเก่าแก่ ที่สุ ดในโลกที่ย ังมีใช้อยู ่จนถึ งปัจจุ บัน มี 2 ล้อ เคลื่อนที่
ไปโดยใช้วัวหรื อควายเทียมลากไป โดยปกติใช้ 2 ตัว ตามตํานานกล่าวว่า มนุ ษย์รู้จักใช้ล้อมาก่ อนยุค
ประวัติ ศาสตร์ ส่ วนเกวียนที่เที ยมสัตว์และรถศึกมี ปรากฏแน่ชัดในสมัยกรี กและโรมัน แต่มีข้อมูลที่
กล่าวถึ งการใช้เกวี ยนในภูมิภาคอินโดจีนสรุ ปได้ว่า เกวียนมีมาตั้ งแต่เมื่ อไหร่ ไม่ มีหลั กฐานปรากฏเด่นชัด
กล่ าวกันว่าภาพสลักหินเมื องพระนครประเทศกัมพู ชา มีรูปพระมหากษัตริ ย์ประทับนั่งพาหนะคล้ายเกวี ยนที่
ใช้ในภาคตะวันออกเฉี ยงเหนือแถบลุ่มแม่ นํ้ ามู ล นอกจากนี้ ศิ ลาจารึกสุ โขทัยหลักที่สองหรื อจารึกวัดศรีชุ ม
กล่าวถึงพระมหาเถรศรีศรัทธาราชจุ ฬามุนีโปรดให้หาบรรดาพระพุทธรู ปที่แตกหักในท้องถิ่นต่างๆ ชักมา
ด้วยล้อด้วยเกวียนมาเก็บไว้ในวิหารเมื องสุโขทัย ในประเทศจี นมีรูปจําลองของเกวียนในหลุมฝังศพของคน
สมัยก่อนประวัติ ศาสตร์ ผู ้รู้หลายท่านกล่ าวว่า เดิมทีมนุษย์ใช้แรงงานคนในการแบกหามสิ ่งของ ต่อมามีความ
จําเป็ นที่ ต้องขนของที่ ไกลๆ จึงคิ ดทําล้อเลื่อนโดยใช้แรงคนลากจากล้อเลื่ อนจึ งพัฒนาเป็ นเกวียนที่ ใช้สัตว์
ลากแทนแรงงานคน (ill.msu.ac.th/sirindhorn/th/items/kwean/และ นริ นทร์ ศรี คําลือ : 2534)
0นอกจากนี้ 0 สายทิ พย์ (2545) ได้กล่าวถึ งความเป็ นมาของการใช้เกวียนในประเทศไทยโดย
สรุ ปว่า เกวี ยน จัดว่ าเป็ นพาหนะชนิ ดล้อเลื่อนที่มีอายุ เก่าแก่ ที่สุ ดในโลกที่ ย ังมีการใช้อยู่ในปั จจุบัน
หลักฐานการใช้เกวี ยนในประเทศไทยไม่ปรากฏชัดว่ า เราเริ ่ มใช้เกวียนในสมั ยใดมีเพียงพงศาวดารสมัย
สุ โขทัยตอน “พระร่ วงส่ งส่วยนํ้ า” ได้กล่าวถึ งการใช้เกวียน ความว่า...
“...นักคุ้ มข้าหลวงขอมคุมมารั บส่วยนํ้าที่ทะเลชุ บศร เมืองละโว้...” ซึ่ งข้อความนี้ พอจะเป็ น
หลักฐานยืนย ันได้ว่าถนนพระร่วงได้สร้างขึ้นมาในสมัยสุ โขทัยตอนต้น ซึ่ งเป็ นถนนที่เชื่อมระหว่ าง