Page 93 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

75
รั ชกาลของพระเจ้าชัยวรมันที่ 5 ต่อลงไปจนถึงรั ชกาลของพระเจ้าวี รวรมัน (Jayaviravarman) ซึ่ ง
อาจเป็ นผู้ สร้ างปราสาทตาแก้ว (Ta Keo) แถบบริ เวณเมื องยโศธรปุระ ปราสาทในศิลปะเกลียงที่
พบมี ดังนี้ คือ ปราสาทตาแก้ว ปราสาทพิมานอากาศ (Phimeanakas) ประตูซุ ้ มพระราชวังหลวง
ปราสาทพนมสรอก (Phnom Sork) และปราสาทเขาพระวิหาร (Preah Vihear) เป็ นอาทิ
อย่างไรก็ ดี ปรากฏว่ารู ปแบบทางศิลปกรรมทับหลังของปราสาทเกลียงเองก็ปรากฏ
รู ปแบบในศิลปะที่ เป็ นแบบประตู พระราชวังหลวงเพียงแผ่นเดียวซึ่ งเข้าใจว่าใช้ประดับซุ ้มประตู
ด้านนอกในขณะที่ทับหลังเกื อบทั้ งหมดเป็ นรู ปแบบของศิลปะแบบปาปวน ส่วนประตู พระราชวัง
หลวงนั่นถึง แม้ว่ามี ทับหลังเป็ นรู ปแบบที่เดิมเรียกว่าแบบเกลียงซึ่ งแสดงถึงความสําคัญมากกว่าทับ
หลังซึ่ งอยู่ด้านนอกซึ่ งเป็ นรู ปแบบปาปวนที่มีความสําคัญน้อยกว่า จากจารึ กบนกรอบประตู
พระราชวังหลวงที่จารขึ้นในรั ชกาลของพระเจ้าสุรยวรมันที่ 1 ก็น่ าจะเป็ นเครื่ องบ่งชี้ ถึ งอายุโดยที่
ทับหลังชั้นในเป็ นตัวกําหนดรู ปแบบอาคารเมื่อแรกสร้างในขณะที่ ทับหลังแบบปาปวนชั้ นนอกคง
ทําเพิ่มเติมในระยะเวลาต่อมา ด้วยเหตุนั้ นในที่นี้ จึงได้เปลี่ยนชื่อศิ ลปะแบบเกลียงให้เป็ นศิลปะแบบ
ประตูพระราชวังหลวงซึ่ งมีเอกลักษณ์ของทับหลังที่อยู่ชั้ นในและมีจํานวนทับหลังมากกว่าปราสาท
เกลียงที่ใช้เป็ นตัวกําหนดรู ปแบบมาแต่เดิ ม เนื่องจากประตูราชวังหลวงสร้างขึ้นในรั ชกาลของพระ
เจ้าสู รยวรมันที่ 1 จึ งได้เปลี่ ยนอายุเวลาของศิ ลปะแบบประตู พระราชวังหลวง (ซึ่ งเดิ มเรี ยกว่ า
ศิลปะแบบเกลียง) ราว พ.ศ. 1500– ราว พ.ศ.1550 ให้เป็ นช่วงระหว่ างราว พ.ศ.1550–ราว พ.ศ. 1600
ร่ วมสมัยของรั ชกาลพระเจ้าสู รยวรมันที่ 1 แทนอายุเวลา ซึ่ งแต่เดิ มกําหนดให้มีอายุร่ วมสมัยกับ
ศิลปะแบบบันทายศรี ในรัชกาลของพระเจ้าชัยวรมันที่ 5 ด้วยเหตุที่เป็ นการยากที่จะเชื่อว่ าศิลปะที่
มีรูปแบบแตกต่ างกันในสถานที่ ซึ่ งไม่ห่ างกันมากนักจะอยู ่ ร่ วมสมัยและมี อายุเวลาเท่ากัน ด้วยเหตุ
นั้ นในที่นี้ จึงกําหนดให้ศิลปะแบบประตูพระราชวังหลวงตรงกับรั ชกาลของพระเจ้าชัยวรมันจนถึง
รั ชกาลพระเจ้าสู รยวรมันที่ 1
2.8 ศิลปะแบบบาปวน (Baphuuon Style อ่านว่า บา – ปวน) ราว พ.ศ. 1590 –
พ.ศ. 1609 เพื่อประดิษฐานราชศิวลึงค์ซึ่ งพระองค์ได้ถวายนามว่า อุ ทัยทิตเยศวร (Udayadityesvara)
ด้วยเหตุนั้ น นักวิชาการชาวฝรั่งเศสจึ งกําหนดเอาปราสาทบาปวนซึ่ งมีเอกลักษณ์ในรู ปแบบมาก
ที่สุ ดเป็ นตัวแทนของศิ ลปกรรมทั้งในรัชกาลของพระเจ้าสู รยวรมันที่ 1 และพระเจ้าอุทัยทิตยวรมัน
ที่ 2 โดยขนานนามศิลปะนี้ ว่า ศิลปะแบบบาปวน ปราสาทที่ สําคัญมีดังนี้ คื อ ปราสาทพนมจิสอร์
(Phnom Chisor) ปราสาทเขาพระวิหาร (สร้างต่อ) ปราสาทเจ้าสรี วิบล (Chau Srei Vibol) ปราสาท
บาปวน ปราสาทแม่บุญตะวันตก ปราสาทวัดขนา (Wat Khna) ปราสาทวัดเอก (Wa Ek) วัดบาเสท
(Wat Baset) และปราสาทขนาแสนแก้ว (Khna Sen Kev) ปราสาทคลังหลังเหนือและปราสาทคลัง
หลังใต้ เป็ นต้น