Page 90 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

72
โบราณสถานที่สมโบร์ ไพรกุกในปัจจุ บัน ซึ่ งเดิ มคือเมืองอี ศานปุระอันเป็ นราชธานี ของอาณาจักร
เขมรที่พระเจ้าอีศานวรมันที่ 1 ซึ่ งครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 1159 - ราว พ.ศ. 1180 ทรงสถาปนา
ขึ้นเป็ นปราสาทสําคัญในศิลปะแบบสมโบร์ ไพกุกนี้ ได้แก่ ปราสาทสมโบร์ ไพกุก (ยกเว้นหมู่กลาง
หลังที่ 1) ปราสาทพนมธม (Phnom Thom) ปราสาทดําบองเด็ก (Dambang Dek) เป็ นต้น
1.4 ศิลปะแบบไพรกเมง (Prei Kmeng Style อ่านว่า ไพร – กะ – เมง) ราว พ.ศ.
1185 – 1250 ศิ ลปะแบบไพรเมงได้ถูกนิยามขึ้ นตามชื่ อของปราสาทไพรกเมงซึ่ งเป็ นตัวแทนของ
ศิลปกรรมในช่ วงระยะเวลานี้ และตรงกับรั ชกาลของพระเจ้าภววรมันที่ 2 (Bhavavarman II) ของ
อาณาจักรเขมร ปราสาทในศิลปะไพรกเมงที่สํ าคัญได้แก่ ปราสาทไพรกเมง ส่วนที่เก่ าที่สุ ดของ
ปราสาทสวายเพรี ยม (Svay Pream) ประตูทิศตะวันออกของปราสาทพนมบัสเสต (Phnom Basset)
ปราสาทหลังใต้ของปราสาทไพร(Prasat – Prei) ปราสาทอันเดต (Prasat Andet) เป็ นอาทิ
1.5 ศิลปะแบบกําพงพระ (Kompong Preah Style) ราว พ.ศ. 1256 – หลัง พ.ศ.
1350 นักวิ ชาการชาวฝรั่งเศสได้ เรียกชื่อศิลปะแบบกําพงพระตามชื่อปราสาทกําพงพระ ซึ่ งเป็ น
เอกลักษณ์ของศิ ปละกรรม ในรู ปแบบและช่ วงเวลานี้ ในช่วงระยะเวลาดังกล่าวเป็ นเวลาที่
อาณาจักรเขมรเกิดจลาจลแบ่ งแยกออกเป็ นแคว้นเจนละบกและเจนละนํ้ า จึงทําให้ศิ ลปกรรม
ในช่วงนี้ เสื่ อมลงโดยส่วนรวม ปราสาทในรู ปแบบศิ ลปะนี้ ได้แก่ ปราสาทกําพงพระ ส่ วนเก่ าแก่
ที่สุ ดของปราสาทออกยอม (Ak Yom) ส่ วนที่เก่ าที่สุ ดของปราสาทตระพังพง (Trapeang – Prasat)
(พ.ศ. 1249) และโบราณสถานบริเวณหมู ่บ้านร่อลัว (Roluoh) เป็ นสําคัญ
2. สมัยเมืองพระนคร (Angkorian Period) หมายถึง สมัยอาณาจักรเขมรมีราชธานี
หลักทีเมืองยโศธรปุระ(Yacodharapura) หรื อเมืองพระนครซึ่ งพระเจ้ายโศวรมันที่ 1 (Yasovarman
I) ทรงสร้างขึ้ นในราวกลางพุทธศตวรรษที่ 15 ลงไปจนถึงสิ้นสุ ดของเมืองพระนครหรื อเมืองนคร
หลวง หรื อเมืองพระนครธม (Angkor Thom) ที่พระเจ้าวรมันที่ 7 ทรงสถาปนาขึ้ นเป็ นราชธานี
ของอาณาจักรเขมรในปี พ.ศ. 1724
อย่างไรก็ดี ในการจําแนกอายุเวลาของศิลปะขอมในประเทศกัมพู ชานั้ น นักวิ ชาการ
ชาวฝรั่งเศสได้เลื่อนอายุศิ ลปะขอมสมัยเมืองพระนครขึ้ นไปจนถึงรั ชกาลของพระเจ้าชัยวรมันที่ 2
(Jayavarman II) ก่อนการสถาปนาเมืองพระในราวกลางพุทธศตวรรษที่ 15 เนื่ องจากศิลปะขอม
ตั้งแต่รัชสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 2 ลงมามีวิวัฒนาการสื บต่อลงมาถึงสมัยหลังอย่างต่อเนื่องเป็ น
อันหนึ่ งอันเดียวกัน
2.1 ศิลปะแบบกุ เลน (Kulen Style) ราว พ.ศ. 1370 - 1420 ศิลปะแบบกุ เลนนี้ ถือได้
ว่าเป็ นแบบหัวเลี้ ยวหัวต่ อระหว่างศิลปะสมัยก่อนเมืองพระนครกับสมัยเมืองพระนคร นักวิชาการ
ชาวฝรั ่งเศสได้นิ ยามชื่อศิ ลปะดังกล่าวตามชื่อของภูเขาพนมกุเลน (Phnom Kulen) ซึ่ งเป็ นที่ ตั้งของ