Page 89 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

71
ประเทศไทย มี การกล่าวถึ งในจดหมายเหตุ ในพงศาวดาร จากซากโบราณสถานโบราณวัตถุ และ
ลักษณะภู มิประเทศสมัยโบราณ พบว่าศาสนาพราหมณ์ เข้าสู่ดิ นแดนไทยและกัมพู ชาโดยทางบก
และทางทะเล พราหมณ์เกาณฑิณยะเข้ามามีอํานาจปกครองอาณาจักรฟู นันตั้ งแต่พุทธศตวรรษที่ 7
และกษัตริ ย์แต่ ละพระองค์เมื่อขึ้ นครองราชย์ ก็มักจะสร้างพระนครแห่งใหม่ การกําหนดรู ปแบบ
และอายุสมัยของศิลปะขอมในประเทศกัมพูชา ซึ่ งเป็ นที่ยอมรั บกันในปั จจุบันสามารถจําแนก
ออกเป็ น 3 สมัยใหญ่ และ 16 รู ปแบบย่อย ดังที่ มรว.สุ ริยวุ ฒิ สุ ขสวัสดิ์ (2539) ได้เสนอการศึกษา
ศิลปะร่ วมแบบเขมรในประเทศไทยกัมพูชาไว้ ดังนี้
1. สมัยก่ อนเมืองพระนคร (Pre – Angkorian Period) หมายถึงระยะเวลาตั้ งแต่
อาณาจักรฟูนันตอนปลายลงมาจนถึงสมัยอาณาจั กรเจนละหรื อเขมรตอนต้นก่อนที่ พระเจ้ายโศวร
มันที่ 1 ได้ทรงสถาปนาเมืองยโศธรปุระหรือเมืองพระนครเป็ นราชธานีของอาณาจักรเขมรในราว
กลางพุทธศตวรรษที่ 15 โดยศิลปกรรมในช่ วงสมัยนี้ อาจแบ่งออกได้ 6 รู ปแบบ คือ
1.1 ศิลปะแบบพนมดา (Phnom Da Style อ่านว่า พนม – ดา) ราว พ.ศ. 1090 – 1150
ศิลปะแบบพนมดานี้ ได้รั บคํานิยามจากชื่อของเนิ นเขาทางตอนใต้ของประเทศกัมพู ชาซึ่ งเป็ นที่ตั้ง
ของเทวาลัยในศาสนาพราหมณ์ลัทธิไวษณพนิกายปาญจรตระ (Vaishanvism – Pancaratra) และ
เป็ นสถานที่ ซึ่ งได้ ค้นพบประติมากรรมของอาณาจักรฟูนันตั้ งแต่ รั ชกาลของพระเจ้ ารุ ทวรมัน
(Rudravarman) (ราว พ.ศ. 1057 ถึงหลัง พ.ศ. 1082) ซึ่ งเป็ นกษัตริ ย์องค์สุ ดท้ายของอาณาจักร
ฟูนันจนถึงรั ชกาลของพระเจ้าภววรมัน (Bhavavarmon) (ราว พ.ศ. 1100 ลงไปจนถึงราว
พ.ศ. 1150) ซึ่ งเป็ นกษัตริ ย์องค์แรกของอาณาจักรเขมร อย่างไรก็ดีศิ ลปะแบบพนมดานี้ ได้ค้นพบ
เฉพาะประติมากรรมเท่านั้ น ไม่ปรากฏร่ องรอยของสถาปัตยกรรมแต่ ประการใด
1.2 ศิลปะแบบถาลาบริ วัต (Thala Boriwat อ่านว่า ถา – ลา – บอ – ริ – วัด) ราว
พ.ศ. 1150 นักวิชาการชาวฝรั่งเศสได้ นิยามชื่อศิลปะแบบถาลาบริ วัตตามชื่อสถานที่ซึ่ งได้ค้นพบ
เฉพาะทับหลังกลุ่ มหนึ่ งบริ เวณริ มแม่นํ้ าโขงทางภาคใต้ของประเทศลาวเนื่องจากแม่ นํ้ าโขงบริ เวณ
ดังกล่าวมี กระแสนํ้ าไหลวนเวี ยน จึงได้เรี ยกสถานที่แห่ งนั้ นว่า ถาลาบริ วัตซึ่ งเป็ นภาษาลาวแปล
ความหมายว่านํ้ าวนซึ่ งคงตรงกับคําว่ า ธาราบริ วัตในภาษาไทย เนื่ องจากภาพสลักบนทับหลังแบบ
ถาลาบริวัตนี้ มีลักษณะบางประการคล้ายกับกับสลักในศิลปะอินเดี ยแบบคุปตะและหลังคุ ปตะ โดย
เฉพาะที่ถํ้ าเอลโลร่ า (Ellora) ที่ 6 เป็ นอย่างมากจึงทําให้นักวิ ชาการชาวฝรั ่งเศสกําหนดอายุว่าน่าจะ
ตรงกับราวกลางพุ ทธศตวรรษที่ 12 (ราว พ.ศ. 1150) ก่อนทั บหลังแบบสมโบร์ ไพรกุ ก ซึ่ งมี
วิวัฒนาการสื บต่อไปอีกขั้ นหนึ่ งแล้ว
1.3 ศิลปะแบบสมโบร์ไพรกุก (Sombor Prei Kuk Style อ่านว่า สม – โบ – ไพร
– กุก) หลัง พ.ศ. 1150 – ราว พ.ศ. 1200 ศิ ลปะแบบสมโบร์ไพรกุกนี้ ได้ ถูกเรี ยกตามชื่ อของกลุ่ ม