Page 80 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

62
ว่าจะมีอธิ ราชและบ้านเมืองหลายกลุ่มเหล่า แต่ประชากรส่วนใหญ่ในภูมิภาคคือ ชาวขอมที่ใช้
ภาษาท้องถิ่นและภาษาสันสกฤต ฉะนั้ นเมื่อพิจารณาในแง่นี้ แม้เจนละนํ้ าจะไร้ศูนย์อํานาจทาง
การเมืองที่เข้มแข็งแต่กลับเป็ นแหล่งรวมตัวของประชาชนชาวขอมอย่างหนาแน่น และคนเหล่านี้
เปิ ดรับการแพร่เข้ามาของวัฒนธรรมภาษาสันสกฤตจาอินเดีย แม้หลักฐานร่วมสมัยใน
คริ สต์ศตวรรษที่ 8 จากบริ เวณเจนละนํ้ าก็ไม่เคยกล่าวถึ งสุริยวงศ์ ศรุ ตวรมันหรือเศรษฐวรมัน ใน
ฐานะบรรพบุ รุษของตนเลย แต่กลับกล่าวถึ งจันทรวงศ์ของโกณทัญญะและโสมา
ในอี กนัยหนึ่ งสถานการณ์ดังกล่าวชี้ ให้เห็นว่าชนชั้ นปกครองซึ่ งเกี่ยวพันกับบรรดา
อธิราชของเจนละนํ้ านั้ นเปิ ดตัวออกสู่อารยธรรมภายนอกค่อนข้างมากต่างจากประชาชนโดยทั ่วไป
ยิ ่งผู้ คนที่อยู่ลึกเข้าไปทางตอนในก็ยิ ่งมีลักษณะวัฒนธรรมความเชื่อเป็ นของตนเองมากเท่านั้ น
ดังเช่ น ลัทธิชัยเกษตรของบ้านเมืองทางภาคตะวันตกของทะเลสาบ ซึ่งมีลักษณะเด่นชัดเป็ นการ
นับถื อภูเขาแบบชาวกัมพูชา เมื่อชัยวรมันที่ 2 สถาปนาลัทธิของเทวะราชา ก็ให้ความสําคัญกับ
การประกอบพิธีบนภูเขาและที่สู ง นอกเหนื อไปจากที่พราหมณ์ผู ้ ประกอบพิธี คื อ ผู้ ทรงความรู ้
จากชนบทหรื อชนประเทศด้วย
ประวัติศาสตร์ ของเจนละนํ้ าจึงไม่ ใช่เรื่ องของแว่นคว้นอาณาจักรที่มีศูนย์กลางเพียงหนึ่ ง
เดียวอย่างเคยเข้าใจกัน อย่างน้อยก็เห็นแล้วว่าหลังจากยุคสมัยของกษัตริย์นักรบจิ ตรเสนและ
อีสานวรมันแล้วองค์อธิ ราชต่าง ๆ ตามเมืองสําคัญก็พยายามรักษาอํานาจของตนไว้แต่ไม่มีใคร
ปฏิเสธได้ว่าประชากรกลุ ่ มต่าง ๆ เผ่าต่าง ๆ ได้หล่อหลอมวัฒนธรรมร่ วมกัน ชื่อที่จีนเรี ยกว่า
เจนละก็คื อ กัมพู ชาหรื อกัมพูคะแมร์ ขอม และ อาจมีชนเผ่าอื่นอีกที่ผสมผสานรวมกันเป็ นชาว
กัมพู ชา ผู้ ซึ่ งสื่อสารกันด้วยภาษาขอม และชื่อเจนละหรื อกัมพุช หรือ กัมพูนี้ เองที่กษัตริ ย์ของ
ราชวงศ์ต่อ ๆ มาต่างอ้างความสัมพันธ์ด้วย
จะเห็ นได้ว่าในเจนละนํ้ านี้ เองที่ ประชาชนกลุ ่มต่ าง ๆ ค่อย ๆ หล่อหลอมเป็ นชาวกัมพุช
ขณะที่กษัตริ ย์สมัยหลัง ต่อมานอกจากยืนย ันถึงแผ่นดินของชาวกัมพูแล้ว ย ังปรากฏอยู่เสมอว่ามัก
อ้างการสื บเชื้ อสายตามตํานานของชาวกัมพู แล้วโยงให้เกี่ยวข้องกับศรุ ตวรรมัน และ เศรษฐวรมัน
และผูกพันอดีตของตนกับประวัติศาสตร์ เจนละ อาทิ พระเจ้าชัยวรมันที่ 2 ประกาศพระองค์เป็ น
ราชาของชาวกัมพุช สื บสุริ ยวงศ์ มเหสี หนึ่ งของพระองค์มีตําแหน่ งกัมพูชาลักษมี (ธิดา สาระยา
2540 : 79-83)
ธิดา สาระยา (2540 : 83) ย ังได้กล่าวถึงเจนละบกว่า เจนละบก คืออาณาบริ เวณพื้ นที่ที่
เป็ นป่ าเขาและที่สู งมีชุมชนบ้านเมืองเล็ ก ๆ ซึ่ งเอกสารจีน เปรี ยบเทียบให้เห็นลักษณะของพื้นที่ ที่
แตกต่างจากเจนละนํ้ า พื้นที่ป่ าเขาและที่สู งมีชุมชนบ้านเมืองอยู ่ บริเวณดังกล่าวกินพื้นที่ตั้ งแต่เวี ยง
จันทร์ขึ้ นไปทางเหนื อ ติดด้านตะวันตกและตะวันตกเฉี ยงเหนือของเวียดนาม อย่างน้อยในช่วง