Page 79 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

61
อย่างไรก็ดี การรวมตัวเป็ นอันหนึ่ งอันเดี ยวกันของอาณาจักรเจนละนี้ ดํารงอยู่ได้เพียง
ชั ่วระยะเวลาไม่นานนักจนถึงราวกลางพุ ทธศตวรรษที่ 13 อาณาจักรเขมรก็ ได้แบ่งออกเป็ นสอง
แคว้นใหญ่ ซึ่งเป็ นปรปั กษ์ต่อกันอันได้แก่แคว้นเจนละบกและแคว้นเจนละนํ้ า
ธิ ดา สาระยาได้กล่าวถึ งเหตุการณ์เจนละนํ้า ว่ามีการแก่งแย่งแข่งดีระหว่ างองค์อธิราช
ต่าง ๆ เริ ่ มปรากฏชัดเจนในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 1 (ค.ศ. 651 – 681) ซึ่ งมีอํานาจอยู่ในพื้ นที่
ของวยาธปุระเชื่อกันว่าโดยเฉพาะองค์ทรงเป็ นนักรบผู้ เชี่ยวชาญ อย่างไรก็ตาม สันนิ ษฐานว่าใน
สมัยของพระองค์นั้ นบรรดาองค์อธิราชต่าง ๆ และชนเผ่าหรื อชาวพื้นเมืองในท้องถิ่น บ้างมี ความ
เป็ นเอกเทศ บ้างก็แสวงหาอํานาจ บ้างก็ปฏิบัติตามความเชื่ อต่างกัน ออกไป
ดังเช่ นทางภาคตะวันตกเฉี ยงเหนือของทะเลสาบ ย ังคงมีเมื องเล็กเมืองน้อย ส่งทูตไปเมืองจีนโดย
ไม่ผ่านคณะทูตของเจนละ เช่ น เมืองมลาย ัง (Malyang) และ เมืองสั งฆะ (Sang Khah) (อยู่ แถบ
บริ เวณเมืองพระตะบองปั จจุบัน)ใกล้ ๆ กันก็คือเมืองเขียวเมี ยท (Kiau – Miet) และฟูนันหรือ วนปุ
ระ ผู้คนในบ้านเมืองเหล่านี้ มีคติความเชื่ อพื้ นเมืองที่ เรี ยกว่า ลัทธิชัยเกษตร นับถือภูเขาว่าจะ
บันดาลความอุดมสมบูรณ์ ให้
ทางตอนใต้เป็ นกลุ่มของพวกเมือง พลาทิ ตยะปุระ (Bala dityyapura) ซึ่ งมีเมือง
สําคัญ เช่น สมโบร์ไพรกุก และอังกอร์บอรัย (Angkor Borei) กลุ่มนี้ ภายหลังปรากฏชื่อเมือง
สําคัญว่าอนินทิ ตะปุระ(Aninditapura) กลุ่มเมืองทางตอนใต้เหล่านี้ รวมอยู่กับอาณาจักรเจนละตั้งแต่
สมัยพระเจ้าอีกสานวรมันพวกนี้ เป็ นกลุ ่มจันทรวงศ์อยู่ แต่ เดิม ที่สําคัญอีกกลุ่มหนึ่ งอยู่ต่ อจากพวกอ
นินทิ ตะปุระทางตะวันออกของทะเลสาบ คือ พวกศัมภู ปุระ(Sambhupura) เดิมมี ศูนย์กลางอยู่ใน
บริ เวณที่ปัจจุบันคือ สมโบร์ (Sambro) และกราติเอร์ (Kratier) บ้างอ้างว่ าอํานาจของพวกนี้ มีขึ้นไป
ถึงปากแม่นํ้ ามูล พวกศัมภูปุ ระมีความเกี่ยวดองทางเครื อญาติกับอนิ นทิตะปุ ระ ส่วนกลุ่มของชัยวร
มันที่ 1 นั้ นอยู่ทางใต้สุ ดใกล้ปากนํ้ าโขงเป็ นพวกวยาธปุระ (Vyadhapura) ซึ่ งประกอบด้วยเมือง
สําคัญ 2 เมือง คือ บันทายไพรนคร (Banteay Prei Nokor) และบาพนม (Ba Phnom)
จารึ กหลักหนึ่ งจากบารายตะวันตกของนครธมกล่ าวถึงผู้ครองคนหนึ่ งเป็ นสตรี ชื่อ ชัย
เทวีซึ่ งเซดส์สันนิ ษฐานว่าเป็ นราชินีม่ายของพระเจ้าชัยวรมันที่ 1 ในจารึกหลักดังกล่าว พระนาง
ชัยเทวี กล่าวถึ งความวุ่นวายอันเกิ ดจากการที่อธิราชต่าง ๆ แย่งกันมีอํานาจศักราชของจารึ กหลักนี้
ประมาณต้นคริ สต์ศตวรรษที่ 8 ทําให้สันนิ ษฐานได้ว่าในช่ วงปลาย คริสต์ศตวรรษที่ 7 จนถึงต้น
คริ สต์ศตวรรษที่ 8 บริ เวณลุ ่ มนํ้ าโขงตอนล่างซึ่ งจีนเรียกรวม ๆ ว่า เจนละนํ้ า คือ ยุคสมัยของ
อธิราชแย่งกันมีอํานาจโดยแท้
อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาจากจารึ กจํานวนหนึ่ งซึ่ งพบบริ เวณแถบตอนล่าง ซึ่ งถือว่า
เป็ นเจนละนํ้า ตลอดจนการประมาณช่ วงอายุของจารึกเป็ นหลัก กล่าวได้ว่าในบริเวณจนละนํ้ าไม่