Page 46 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

28
แนวคิดทางนาฏศิ ลป์
1. แนวคิด ของ เปเยส (Peyes. 1990 :15-45) กล่าวว่า นาฏศิลป์ เป็ นของคู่กับมนุ ษย์
มาตั้งแต่สมัยดึกดําบรรพ์ พัฒนาขึ้ นมาเป็ นรูปแบบที่ชัดเจน และมีความสวยงามตามพัฒนาการของ
มนุษย์และมนุ ษย์ใช้นาฏศิ ลป์ เพื่ อการสื่อสาร ดังนั้ นนาฏศิลป์ จึงเป็ นหน้าต่างแห่งวัฒนธรรมของ
มนุษย์ ทําให้สามารถมองลึกไปถึงวิ ถีชี วิตความเป็ นอยู่ และเวลาของมนุ ษย์ในสังคมนั้ น ๆ
นาฏศิลป์ แบบดึกดําบรรพ์ที่ เป็ นไปเพื่อพิธีกรรม และที่เป็ นสั งคมพื้นบ้านจะแสดงให้เห็ นถึงศรัทธา
ค่านิยมในวัฒนธรรมของมนุ ษย์นั้ นเอง นาฏศิลป์ สามารถตอบสนองมนุษย์ทั้งในส่ วนตัว ทางสังคม
และทางจิตวิญญาณ การทํางานของมนุษย์ตามปกติวิสัยจะมีพฤติกรรมประจําวัน และทัศนคติของ
มนุษย์ต่ อธรรมชาติจะระบายออกมาให้เห็น นอกจากนี้ ลักษณะการแบ่งชนชั้ นและการแบ่งเพศใน
การแสดงของชนเผ่าและในกลุ่มสังคมก็แสดงออกโดยนัยได้ในการนาฏศิลป์ ประเพณี ชุ ดต่าง ๆ
เมื่ อมนุษย์มีอายุมากขึ้ นย่อมมี ประสบการณ์ และเข้าใจโลกของตนมากขึ้ นตามไป
ด้วยความสามารถของมนุ ษย์ในการปรั บตัวและในการดํารงชี วิตขึ้ นอยู่กับพลังจิต แทนที่จะอาศัย
พลังทางร่างกายเพี ยงอย่างเดียว ค่ านิยมและรสนิยมของมนุ ษย์จึงเจริ ญเติ บโตขึ้ นไปพร้อมกับความ
สลับซับซ้ อนของสิ่ งแวดล้อมของมนุษย์ ดังนั้ นนาฏกรรมของมนุ ษย์ในฐานะ เป็ นศิลปะแขนงหนึ่ ง
จึงเป็ นสื่ อสะท้อนวิ วัฒนาการทางจิตของมนุ ษย์นั้ นเอง
จากแนวคิดดั งกล่าวเป็ นกระบวนการนําไปสู่ การค้นพบว่ า การแสดงของมนุษย์ด้วย
วิธีการที่สุ นทรี ย์เป็ นวิ ธีการที่นิ ยมเน้นนามธรรมมากกว่ารู ปธรรม แสดงออกโดยมีนัยมากกว่าการ
พรรณนาโดยละเอียดและการลอกเลี ยน ความต้องการที่จะสื่ อความหมาย และ การแสดงออกของ
มนุษย์จะโน้มน้ าวให้มนุ ษย์แสวงหาองค์ความรู ้ ที่ถูกต้อง ในศาสตร์ และกลวิธีของนาฏศิลป์ ต่อไป
เมื่อมนุ ษย์ผ่ านกระบวนการดังกล่าวนี้ มนุษย์ย่อมมีความสามารถดี ขึ้ น ในการชื่ นชมการเคลื่อนไหว
และจังหวะที่สอดประสานอยู่ในกลวิธีแห่ งนาฏกรรม ความสั มพันธ์ระหว่ างการแสดงความรู ้สึ ก
และการเคลื่อนไหวของร่ างกายนําไปสู่ การฝึ กหัดกลวิ ธีใหม่ ๆ ที่ กระตุ้นให้เกิ ดความชัดเจน เรี ยบ
ง่ายและความเปิ ดเผย
2. แนวคิดของ วั ตสยญาณ (Vatsyayan. 1983 : 34-55) ซึ่ งได้กล่าวว่านาฏศิลป์ มีกาย
เป็ นปั จจัยในการแสดงออกทางกายนั้ นมี 2 ชนิ ดคือ กายที่ เป็ นรู ปธรรมและกายที่ เป็ นนามธรรม
กายทั้งสองนี้ สัมพันธ์ในการแสดงออกเป็ นนาฏศิลป์ และนาฏศิลป์ นั้ นสามารถล่วงพ้นกรอบของ
ประเพณีและกาลเวลาไปสู ่ความเป็ นสากล ร่ างกายของมนุษย์เป็ นเครื่ องมือในการแสดงออก ทั้งที่
เป็ นไปอย่างดึกดําบรรพ์หรื อเป็ นเพียงพื้น ๆ ง่าย ๆ ชัดเจนและจะเต็มไปด้ วยการลอกเลียนแบบ แต่
นาฏศิลป์ ก็ ย ังเป็ นเรื่ องสลับซับซ้อนที่เต็ มไปด้วยนามธรรม สัญลักษณ์และจิตวิ ญญาณของร่ างกาย
มนุษย์ที่สัมผัสได้อย่างชัดเจน เป็ นปั จจัยที่แท้จริ งของชีวิตกายภาพของมนุษย์ มีกรอบความคิดรวบ