Page 45 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

27
ตลอดจนการแสดงละครทั้ งเรื่ องในตํารานาฏยศาสตร์ แบ่งคุณลักษณะของนาฏกรรมออกเป็ น 2
ชนิ ด คือ ตานฑวะ และลัศวะ ตานฑวะ เป็ นนาฏกรรมที่แสดงให้เห็ นถึงความเข้มแข็ง หนักแน่น
และสง่างามตามลักษณะบุรุ ษเพศ ลัศยะ เป็ นนาฏกรรมให้เห็ นถึงความประณีต อ่อนหวาน
นุ ่มนวลตามลักษณะอิตถีเพศ ในตํารานี้ ย ังได้กล่าวถึ ง ดนตรี สํ าหรับนาฏศิ ลป์ ใน 3 ลักษณะ คือ
สวาระ (ตัวโน้ต) อาโตธยะ (เสี ยงจากเครื่ องดนตรี ) และปฏะ (เสี ยงร้องเพลง)
จากแนวคิดทฤษฎีดังกล่าว ผู ้ วิจัยนํามาใช้ในเป็ นแนวทางในการวิเคราะห์ศิ ลปะการแสดง
ที่พัฒนาจากศิ ลปะสถาปัตยกรรมขอมโบราณในไทย และกัมพูชา
ทฤษฎีโพเอติกา
ทฤษฎีโพเอติ กา ของอริสโตเติ้ล (อ้างถึงในสุ รพล วิรุ ฬห์รั กษ์. 2544 : 87-95) เป็ น
แนวคิดทฤษฎี รากฐานของนาฏศิลป์ ในโลกตะวันตกที่แพร่ หลายมาสู่ โลกตะวันออก ทฤษฎีนี้ จะ
กล่าวถึ งการเลียนแบบ (Fromiation) โดยมองว่ ามนุ ษย์ โดยทั ่ วไปจะมีสัญชาติญาณในการเลียนแบบ
และแสดงออกด้วยการพูด การเขียน การแสดงท่ าทาง ดนตรีใช้จังหวะและเป็ นการผสมผสานของ
เสี ยงส่วนนาฏกรรมจะใช้เพียงจังหวะเท่ านั้ น การเลียนแบบแต่ละชนิดมีส่ วนประกอบที่แตกต่ างกัน
3 ประเภท คือ การใช้สื่ อ (Medium) สิ ่ งที่เป็ นต้นแบบ (Objects) และการนําเสนอ (Manner) สื่ อ
คื อ มหากาพย์ โศกนาฏกรรม สุ ขนาฏกรรม โคลง กลอน ดนตรี และคําร้ อง มีธรรมชาติ
เหมือนกัน คือ เป็ นผลของการเลียนแบบต้นแบบ คือ สิ ่ งที่ใช้เป็ นต้ นฉบับในการเลียนแบบ ซึ่ ง
อริ สโตเติ้ลได้กล่าวว่า “ผู ้ แสดงควรเป็ นตัวแทนของมนุษย์ในภาพลักษณ์ที่ดี กว่าชี วิตจริ ง หรื อเลว
กว่าชีวิตจริ ง หรื อเสมือนชี วิตจริ งของมนุษย์ก็ ได้ ทํานองเดียวกับจิตรกรซึ่ งวาดภาพดีกว่ าหรือด้อย
กว่าต้นแบบ” ส่วนการนําเสนอ คือ รูปแบบหรื อวิธีการต่าง ๆ ที่ผู ้ คิดประดิษฐ์ หรื อจิตกรนําเสนอการ
เลียนแบบของตน อาจใช้วิธีการพรรณนาหรื อการแสดง
แนวคิดทฤษฎี โพเอติ กาของอริ สโตเติ้ ลแบ่งองค์ประกอบการแสดงออก เป็ นโครงเรื่ อง
(Plot) ตัวละคร (Charaction) ความคิด (Thought) คําพูด (Diction) เพลง (Song) และความตระการ
ตา (Spectacle) โครงเรื่ อง คือ ลําดับเหตุการณ์ หรื อการดําเนิ นเรื่ องที่มีการเริ่ มต้น มีตอนดําเนิ น
เรื่ องและตอนจบ ทั้ งนี้ จะต้ องมีความเป็ นเอกภาพของเรื่ อง คื อ การนําเหตุการณ์ของตัวละครเอกที่
สอดคล้องกันมาเรี ยบเรี ยงให้เป็ นเนื้อเดี ยวกัน หรือเป็ นเอกภาพ ตัวละครหรื อผู้แสดงที่เลียนแบบ
บุคคลต้นแบบควรทําให้เป็ นไปตามความเป็ นจริงของชี วิต ขณะเดียวกันก็ต้องมี ความงดงามตาม
หลักความคิดของตัวละครอาจจะทราบได้จากคําพูด และการกระทํา นอกจากนี้ เพลงก็เป็ นส่วน
สําคัญ เพื่อสร้างสรรค์ และโน้มน้าวคนดูเพื่อให้ได้อรรถรส ดังนั้ น ทํานองเพลง จังหวะ และ
ฉันทลักษณ์ จึงเป็ นแนวทางหนึ่ งที่นํามาวิเคราะห์ ว่าเหมาะสมกับเหตุการณ์ และอารมณ์ ความรู ้สึ ก
ของการแสดง