Page 44 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

26
ผสมผสานทางวัฒนธรรมในศิลปะการแสดง ได้นําแนวคิ ดสัญลักษณ์ ของเทิร์ นเนอร์ มาเป็ นแนว
ทางการวิเคราะห์วัฒนธรรม และท่ารํ า ดนตรี การแต่ งกาย และนําแนวคิ ดทฤษฎีระบบสัญลักษณ์
ของเกียร์สมาใช้เป็ นแนวทางในการวิเคราะห์ปัจจัยที่ทําให้เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรม
แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการพัฒนาศิ ลปะการแสดง
แนวคิดทฤษฎี ที่ เกี่ ยวข้องกับการพัฒนาศิ ลปะการแสดง นํามาใช้เป็ นแนวทางในการ
วิเคราะห์ ศิลปะการแสดงที่พัฒนาจากสถาปัตยกรรมขอมโบราณ ดังนี้
1. ทฤษฎีนาฏยศาสตร์
ทฤษฎี นาฏยศาสตร์ของภรต มุ นี (ภรต มุนี. 2511แปลโดยแสง มนวิทูร.) เป็ นตํารา
ฟ้ อนรําของอิ นเดียที่กําหนดขึ้ นเพื่อใช้กับการแสดงนาฏศิลป์ สาระสําคัญของนาฏยศาสตร์แบ่ง
ออกเป็ น 14 ชนิด คือ กําเนิ ด ภาวะ รส ตัวละคร ผู้แสดง บท การเขียนบท การแสดงออก
นาฏกรรม เสียง คําพูด ดนตรี โรงละคร และฉาก ในการจัดการแสดงต้องอาศัยปั จจัยทาง
กายภาพ และการแสดงออกของอารมณ์ซึ่ งเรี ยกว่า “ภาวะ” และ “รส”
ภาวะ คือ การแสดงอารมณ์โดยอาศัยปั จจัยต่าง ๆ ทางกายภาพที่เกี่ ยวข้องเพื่อให้เกิ ด
ความบันเทิ งใจในลักษณะต่าง ๆ ซึ่ งเรี ยกว่ า “รส” ทั้ งภาวะและรส มีลักษณะเป็ นเอกเทศแต่อยู ่
รวมกันเป็ นวงจร เพราะในขณะที่ ฟ้ อนรํ า ภาวะและรสเกิดขึ้ นสลับกันไป อาศัยซึ่ งกันและกัน
ท่าทางของมือ เท้า แขน ขา ลําตัว เป็ นภาวะคงเดิ ม เมื่อนํามารวมกันเป็ นการแสดงสื่ อผสมก็เกิด
เป็ นภาวะใหม่สิ ่ งที่ ส่ งเสริม คือ ดนตรี เครื่ องแต่งกาย เครื่ องประดับ แสง สี เป็ นต้น สิ ่งเหล่านี้
ประมวลเข้าด้วยกันเกิดเป็ นความบันเทิง คื อ เป็ นรสขึ้ นในใจและรสที่เกิ ดขึ้ นนี้ จะสะท้อนให้เกิ ด
ภาวะใหม่ต่อไป เป็ นเช่ นนี้ จนกว่ านาฏกรรมนั้ นจะจบลง
ทฤษฎีนาฏยศาสตร์ แบ่งนาฏกรรมออกเป็ น 3 ประเภทใหญ่ ๆ คือ 1) นาฏย เป็ น
นาฏกรรมพร้อมกับแสดงอารมณ์ 2) นฤต เป็ นนาฏกรรมโดยเฉพาะ ไม่เจื อปนด้วยความหมาย
พิเศษ หรื อ อารมณ์ใด ๆ 3) นฤตย เป็ นนาฏกรรมที่สื่ อความหมาย ซึ่ งอาจเป็ นประโยคสั้ น ๆ ตอน
สั้ น ๆ หรือละครทั้งเรื่ อง
ในนาฏกรรมประกอบด้วย การเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่ องของร่ างกาย 3 ส่วน คื อ อังคะ
อุปอังคะ และปรัตย ังคะ อังคะ คื อ อวัยวะหลักที่ใช้ในนาฏกรรมได้แก่ ศี รษะ มือ เอว อก แขน
ขา อุปอังคะ คือ อวัยวะรองที่ใช้ในนาฏกรรมได้แก่ นัยน์ตา คิ้ว จมูก ริ ม ฝี ปากล่าง แก้ม และ
คาง ปรัตย ังคะ คือ อวัยวะส่วนอื่ น ๆ ที่ใช้ในนาฏกรรม เช่น ไหล่ หลัง และหน้าท้อง ตํารา
นาฏยศาสตร์ ได้กําหนดโครงสร้ างของนาฏกรรมไว้อย่างชัดเจน ซึ่ งเป็ นการแสดงสื่อผสมแม่บท
เรี ยกว่า “กรณะ” ไว้ 108 ท่า เป็ นมาตรา คือ กรณะ 2 ท่ า ขึ้ นไปรวมกันเป็ น 1 มาตริ กะ ๆ 3-4
หน่วยขึ้ นไปรวมเป็ น 1 องคาหระ ๆ หลายหน่ วยมารวมกันเรี ยกว่า “บิ ณชิพันธะ” หรื อ รํ าชุด