Page 43 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

25
กว้างขวางในการปฏิบัติทางพิ ธีกรรม ความหมายทั้งหมดจะถูกนํามารวมกันเข้าเป็ นสิ ่งหนึ่ งสิ ่งเดียว
และมีผลสามารถทําให้บุ คคลหรื อกลุ ่มสังคมแสดงการกระทําอย่างที่ ตนเองนั้ นมีความปรารถนา
สัญลักษณ์จึงมีหน้าที่ด้านการสํานึกรู ้ปลดปล่อยอารมณ์ และแสดงออกมาตามความต้องการ
เทิร์ นเนอร์ ได้ทําความเข้าใจสังคม โดยการมองผ่านพิธีกรรม เพราะเห็ นว่าการ
แสดงในพิธีกรรมช่วงหนึ่ ง ๆ เกิ ดขึ้ นในกระบวนการทางสังคม สัญลักษณ์ต่ าง ๆ ในพิธีกรรมนั้ นมี
ความสัมพันธ์กับกระบวนการทางสังคมและเป็ นกระบวนการที่ สื บเนื่ องกัน โต้ตอบกันอย่างมี
เหตุผลระหว่างภาวะคุณสมบัติที่ มีโครงสร้ าง ภาวะคุณสมบัติไร้ โครงสร้าง และเมื่อมนุ ษย์ได้รั บ
การตอบสนองอย่างเพี ยงพอ ก็จะหวนกลับมาสู่ ภาวะแห่ งคุณสมบัติ มีโครงสร้ างอีกครั้ ง จึ งทําให้
ภาวะทั้ งสองไม่ สามารถดํารงอยู่อย่ างโดดเดี่ยวได้ หากแต่เกี่ ยวเนื่องกันเป็ นกระบวนการความ
แตกต่างระหว่ างภาวะทั้ งสอง สามารถเห็ นได้จากสัญลักษณ์ ที่ แสดงออกมาในรู ปแบบของ
วัฒนธรรมต่าง ๆ คือ “พิธีกรรม” แนวคิดสัญลักษณ์ของเทิร์ นเนอร์เป็ น แนวทางการศึกษาคุ ณสมบัติ
ของสัญลักษณ์ว่า มีความโดดเด่นและชัดเจน มีความเป็ นเอกภาพหรื อมีขั้วของความหมายที่โต้ตอบ
กันอย่างเป็ นเหตุเป็ นผลระหว่างภาวะคุณสมบัติไร้ โครงสร้าง กับภาวะคุ ณสมบัติ มีโครงสร้าง ซึ่ ง
ภาวะทั้ งสองมีความเกี่ ยวข้องสืบเนื่ องกันตลอดเวลา เป็ นกระบวนการความแตกต่างระหว่ างภาวะ
ทั้ งสอง โดยสามารถเห็นได้จากสัญลักษณ์ที่ ถูกแสดงออกมาในรู ปแบบพิธีกรรม
2. แนวคิดทฤษฎีระบบสัญลักษณ์ ของเกียร์ส (Geertz. 1973) แนวคิดของนัก
มานุษยวิ ทยาสัญลักษณ์มองว่า ระบบสั ญลักษณ์มาจากกระบวนการทํางานของระบบความคิ ด
(Cognitive system) ในใจของมนุษย์ ซึ่ งเป็ นระบบเชิ งนามธรรมที่ลึกซึ้ ง ระบบความคิดของมนุ ษย์
จะถูกสะท้อนให้เห็นด้วยพฤติกรรมของมนุ ษย์นั่นเอง ที่ชัดเจนมาก คือ ภาษา(Verbal action) และ
ความเชื่อ หรื อศาสนาที่จะปรากฏอยู่ ในรู ปของนิยายปรํ าปรา (Myth) และ ความขลังความศักดิ์ สิ ทธิ์
นอกจากนี้ พฤติกรรมทางด้านกายภาพของมนุ ษย์ หรื อการแสดงออกทางการกระทํา (Body action)
ผู ้ สร้างสื่ อต้องการที่จะสื่อความคิดของตน ของคนหรื อของกลุ่มใด ๆ ให้ผู ้ อื่นได้รับรู ้และเข้าใจจึง
ต้องใส่ใจความหมาย (Encode) ลงไปในคําพูด หรื อในการกระทําที่จะสื่อกับผู้ อื่นให้สามารถตีความ
หรื อถอดความหมายของคําพูด และการกระทํานั้ นได้ (Decode) ลงในระบบสัญลักษณ์ (Symbolism)
หมายถึง การตี ความหมายหลายชั้ นมีทั้ งตัวแทนความหมาย และตัวที่ถูกแทนความหมาย ซึ่ งอาจไม่
เกี่ยวข้องกันมาก แต่เป็ นการสื่อแทนความหมายโดย “อิสระ” หรื อ ตามอําเภอใจ (Arbitrary) โดย
การตกลงกันเอง หรื อ เป็ นกฎเกณฑ์ในระหว่างผู ้ แทนในสังคมเดียวกัน
จากแนวคิดดังกล่าว ผู ้ วิจัยได้นํามาใช้เป็ นกรอบในการศึกษาปัจจัย และรู ปแบบการ
ผสมผสานทางวัฒนธรรมจากศิลปะสถาปัตยกรรมขอม ซึ่ งถื อว่าเป็ นสัญลักษณ์ศักดิ์ สิ ทธิ์ ของกลุ่ ม
อารยธรรมขอม ที่เชื่ อมโยงกับระบบอื่ น ๆ อย่างไรก็ตาม ในการวิ เคระห์ปัจจั ยที่ทําให้เกิ ดการ