Page 35 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

17
องค์ประกอบของพิ ธีกรรมทั้งสองประเภทจะเหมื อนกัน คือ มีความเชื่อเป็ นรากฐานการกระทํา ผู ้
ประกอบพิธี อุปกรณ์ ในพิธี วิธีการดําเนิ นการ และผู้ ร่ วมพิธี
ปรีชา พิณทอง (2517 : 1-90) รวบรวมและอธิ บายประเพณีโบราณอีสาน เช่ น ประเพณี
ประจําชีวิตเกี่ยวกับการเกิด การตาย การแต่ งงาน ฯลฯ ประเพณีฮีตสิ บสอง บุญเดือนอ้าย บุ ญ
เดือนยี่ ฯลฯ คาถาอาคม ตําราฤกษ์ยาม คําถวายทาน ตําราดูโสก คะลํา คําสอนเขยสะใภ้ สิ่ งที่
รวบรวมไว้นี้ ชาวอีสานนิยมถือปฏิ บัติมาจนถึงปัจจุ บัน
ชัยย ันต์ เพาพาน (2533 : บทคัดย่อ) ได้ศึ กษาการลําผีฟ้ าในเขตอําเภอบรบือ จังหวัด
มหาสารคาม พบว่า การาลําผีฟ้ าเป็ นพิธีกรรมรั กษาคนป่ วยประเพณีหนึ่ งของการรักษาพื ้นบ้าน มี
พื้นฐานมากจากความเชื่อเรื่ องอํานาจของผี โดยเฉพาะผีฟ้ า ซึ่ งชาวบ้านเชื่อผีฟ้ าเป็ นผู ้ ทําให้เกิด
มนุษย์และสรรพสิ่ งต่าง ๆ ผีจึงคอยช่วยเหลือมนุ ษย์ เมื่อยามประสบความเดือดร้อน ดังนั้ น เมื่อชาว
บานเกิดเจ็บป่ วยจึงต้องประกอบพิธีกรรมลําผีฟ้ า มีองค์ประกอบต่าง ๆ และพิธีรั กษาอยู่ 3 ขั้ นตอน
คือ การจัดเตรี ยม ชั้ นประกอบพิธีกรรม และพิธีกรรมการอบรมสั่งสอนคนป่ วยให้ปฏิบัติตาม
ธรรมเนี ยมของผีฟ้ า และจัดทําสิ่งของเครื่ องใช้เครื่ องเซ่นให้ผีตามต้องการ
สุ เมธ เมธาวิทยากุล (2532 : 1-3) ได้กล่าวถึ งพิธีกรรมว่า บรรพบุรุ ษเป็ นผู้ริเริ่ มพิธีกรรม
ต่าง ๆ ขึ้ นมา แล้วถือปฏิบัติสื บต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน มีลักษณะสําคัญคือเป็ นเครื่ องหมายของกลุ่ม
ชนหนึ่ง ๆ ซึ่ งมีสัญลักษณ์ร่วมกัน และเน้นในเรื่ องจิตใจอันเป็ นจุดมุ่งหมายใหญ่เพื่ อทําให้เกิดความ
สบายใจและกําลังใจ สาเหตุที่ทําเพราะเกิ ดความเชื่อในอํานาจเหนือธรรมชาติ ในการประกอบ
พิธีกรรม ผู ้ ประกอบพิธี กรรมมีความเชื่ อและหวังว่าสิ่ งเหล่านี้ จะทําให้สมหวัง และช่วยให้ปลอดภัย
จากความกลัวอํานาจลึ กลับได้ โครงสร้างของพิธีกรรมแบ่ งออกเป็ นพิธีกรรมตามปฏิทิน พิธีกรรม
หัวเลี้ ยวหัวต่อแห่งชี วิต และพิธีกรรมพิเศษ ซึ่ งรวมถึงพิธีกรรมรั กษาโรคด้วย
ชอบ ดีสวนโคก (2534 : 56-57) ได้ศึกษาเกี่ยวกับความเชื่ อของชาวอีสาน พบว่า การนับ
ถือศาสนา ซึ่ งทําให้เกิดความเชื่อของชาวอีสาน ได้มีวิวัฒนาการตามประวัติ ศาสตร์ โดยได้กําหนด
ลําดับแห่ งการนับถือและศรัทธาเป็ นขั้ นตอนตามวิวัฒนาการแห่งความคิดของมนุษย์คือ
1. การนับถือธรรมชาติ เมื่อมนุ ษย์เกิดมาก็มีธรรมชาติต่ าง ๆ ให้เห็นและได้สัมผัส ซึ่ ง
มนุษย์อาจได้รับความสุ ขบ้าง ทุ กข์บ้าง จากการสัมผัสธรรมชาติ ทําให้มนุษย์คิดว่า ธรรมชาติมี
อํานาจสามารถบันดาลความสุ ข ความทุกข์แก่ตนได้ จึ งเชื่อว่าธรรมชาติมีชีวิต มีอํานาจ แล้วทําให้
มนุษย์เกรงกลัวกราบไหว้
2. การนับถือผีสางเทวดา มนุษย์สงสัยต่อไปว่า ธรรมชาติสามารถบันดาลให้เกิดภาวะผัน
แปรได้ต่ าง ๆ หรือบันดาลให้เกิดความสุ ข ความทุกข์แก่ตนนั้ นจะต้องมีการทําพิธีบวงสรวง บูชา
กราบไหว้เพื่อขอให้ผี เทวดาช่วยแก้ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้ น