Page 331 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

313
ซึ่ งจังหวัดสุริ นทร์มีทางรถไฟมาถึงในปี พ.ศ. 2469 (สิงหะ ชโยจ. 2531 : 19-26) ได้มีการนํา
เทคโนโลยีทันสมัย เช่น เข็มเย็บผ้า สี ผ้าจากโรงงานเข้ามา ผ้าที่เคยใช้ในชีวิตประจําวันของชาว
ไทยเขมร ไทยกูย ที่มีสี ดํา ขาว หรื อแดง แบบดั้ งเดิมก็นํามาใช้ในพิธีกรรมประเภท เกิ ด แก่ เจ็บ ตาย
แทน และชาวบ้านหันมานุ่ งผ้าตลาดไปวัดแทนผ้าไหมจึงทําให้ผ้าไหมที่ มีสี สันและลวดลายดั้ งเดิม
ลดความสําคัญลง ส่ วนในกัมพูชา ช่วงแรกนับถือนาค และอารักษ์ (ผีป่ า ผีนํ้ า ผีธรรมชาติ ) ช่วงที่ 2
ศาสนาเข้ามามีการผสมผสานระหว่างผีธรรมชาติ กับเทวดา (พระอิศวร พระนารายณ์ พระพรหม)
ในศาสนาพราหมณ์ เช่น การเอาผีธรรมชาติ คื อ นางอัปสราซึ่ งเป็ นเทพแห่งความอุดมสมบูรณ์
และเต่าสัญลักษณ์แห่ งอายุยืน กับเทวดา คือ พระอิศวรมาเชื่อมโยงกับผีพื้ นบ้าน มี การนําช้างมา
เชื่อมโยงกับพิธีทางศาสนาและถือเป็ นสั ตว์ชั้นสู ง ให้พระอิศวรขี่คอช้าง เอาคนมาทําเป็ นพระแม่
ธรณี เช่น อัปสรา เป็ นวัฒนธรรมพื้นบ้านของสังคมลุ ่ มนํ้ าโขง ที่ยกย่องผู ้ หญิงเป็ นใหญ่ ซึ่ งแตกต่ าง
จากวัฒนธรรมอินเดี ยที่ยกย่องเพศชายเป็ นใหญ่ เช่น พระอิศวร พระนารายณ์ พระพรหม และ
พระพุทธเจ้า เป็ นต้น ใช้นํ้ า และเหล้าเชื่ อมผีกับความเชื่อทางศาสนา เช่ น ใช้เหล้าเซ่นผีดิ น คือ แม่
พระธรณี มีการกรวดนํ้ า ประพรมนํ้ าในพิ ธีกรรมทางศาสนาทั้งพราหมณ์ และพุทธ เป็ นการพัฒนา
ระบบคิดขนานกับเทคโนโลยีเชื่อมโยงกับพิธีกรรมความเชื่ อ เพราะพิธีกรรมมีความสําคัญกับสังคม
ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ พบว่า มนุษย์ได้ใช้ธรรมชาติสร้ างเศรษฐกิจ สร้ างสังคม เกิ ดระบบคิด
ในการสร้างปราสาทขอมที่มีภาพนางอัปสรา และนํามาสร้ างความจรรโลงใจ ส่วนกัมพูชาอัปสรา
เป็ นสัญลักษณ์แห่งการรักษาปราสาท รักษาเทพ เป็ นคนกลางของราชสํานัก นางอัปสราในปราสาท
อาจเป็ นลูกหลานของเจ้าเมืองต่างๆ นํามาถวายแสดงถึงความมั่ นคงของสถาบันกษัตริย์ ส่ วนอัปสรา
ของไทยเป็ นสัญลักษณ์ความมั่นคงของการทํามาหากิน เพราะนางอัปสรา คือ แม่พระธรณี ซึ่ งเป็ น
ฐานของปั จจัยสี่ คื อ ที่อยู่อาศัย อาหาร เครื่ องนุ ่งห่ ม และยารักษาโรค นอกจากนี้ ชาวกัมพูชามีความ
ภาคภูมิใจในมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ ที่เป็ นสัญลักษณ์ของวัตถุ คื อ นครวัด– นครธม ความ
ใหญ่โตและวิจิตรพิสดารในระดับโลก ภายหลังสูญเสียเอกราชแก่ฝรั ่งเศสชาวกัมพู ชาได้รับอิทธิ พล
วิชาการสมัยใหม่จากฝรั ่ งเศส และคิดรื้ อฟื้ นความยิ ่ งใหญ่ของกัมพู ชาโดยการนํามรดกที่เกิดจากภูมิ
ปัญญา คือ นครวัด – นครธม และอาณาบริ เวณใกล้เคียง ซึ่ งเป็ นที่ศักดิ์ สิ ทธิ์ มาสร้างคุณค่าให้เกิด
ประโยชน์ต่ อท้องถิ่น และต่อสั งคมโลก
อภิปรายผลการวิจัย
ผลการวิจัย ลักษณะรู ปแบบการผสมผสานทางวัฒนธรรม ในระบําอัปสรสราญ และระบํา
อัปสราได้รั บอิทธิ พลจากวัฒนธรรมพื้ นบ้าน วัฒนธรรมอินเดี ยเข้าสู่ วัฒนธรรมขอม การผสมผสาน
ทางวัฒนธรรมในระบําอัปสรสราญของไทย เป็ นการผสมผสานแบบแนวราบ คือ ผ่านระบบคิด