Page 330 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

312
ออกเสี ยงว่า เนียก) ดังนั้ น ในระบําอัปสรา จะมีท่ วงท่า และลักษณะการเคลื่ อนไหวคล้ายกับการ
เคลื่อนไหวของนาคมาเป็ นท่วงท่าการรํ าของตัวระบําที่มีความอ่อนโยน ลีลาการใช้ มือ แขน ขา
และเท้า เอว สะโพก ลําคอ ใบหน้า สายตา และศีรษะทุ กส่วนของร่างกายกระชับ และกลมกลืนกัน
มีการเคลื่อนไหวทั้ งท่วงท่าช้า ท่วงท่าเร็ ว ให้ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ของภาษาท่า บนพื้นฐาน
ความงาม และดุลยภาพระหว่างธรรมชาติของบุคคล สังคม ระหว่างกายจิ ตใจและปัญญา นอกจากนี้
การใช้ท่ารําในระบําอัปสรา เป็ นท่ารําตีบทประกอบบทร้ อง ที่มีเนื้ อหาเกี่ยวกับการชมสวนดอกไม้
โดยมีเทพธิ ดาองค์หนึ่ งได้พาพี่เลี้ยงเหาะลงมาชมสวน และพูดถึงความรู ้สึ กเบิกบาน สบายอกสบาย
ใจ แสดงอารมณ์สนุ กสนานเมื่อเห็นดอกไม้ที่สวยงาม (เป็ กเชียง. 2553) ดนตรี ใช้วงปี่ พาทย์ ตาม
แบบราชสํานัก แต่งกายเลี ยนแบบจากภาพนางอัปสราในปราสาทนครวัด
ปัจจัยที่ทําให้ เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรม ด้านสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ พบว่า
กลุ่มชนต่างๆ ที่เข้ามาในภูมิภาคนี้ มีความเชื่อมโยงกันพร้อมกับวัฒนธรรมและอารยธรรมอิ นเดียเข้า
สู ่อารยธรรมขอม ชาวกัมพูชามองว่านางอัปสรา คือ นางเทพอัปสรหรื อนางฟ้ า และใช้นางอัปสรา
คุ ้ มครองเพื่อให้กษัตริย์มีบารมีสู งขึ้ น ของไทย พบว่า นางอัปสราถื อเป็ นแม่พระธรณี เป็ นสัญลักษณ์
ของความอุดมสมบูรณ์สอดคล้องกับวิถี ชีวิตชาวบ้าน มี การปรับตัวอย่างเหนียวแน่นโดยใช้ความเชื่ อ
เกี่ยวกับผี พราหมณ์ พุทธ ควบคุ มมนุษย์ และธรรมชาติ ทําให้เกิดความดี ความงามอยู่ร่วมกันได้
นอกจากนี้ ปัจจัยด้านความคิด ความเชื่ อ พบว่ า มีระบบคิดโดยใช้ผีหรื อเทวดามาทําให้เกิดดนตรี
ท่าทาง สอดคล้องกับอิ นเดียที่ นับถื อเทพ มีการนําเอาภาพสลักปราสาทขอมมาเชื่ อมโยงกับสังคม
ตอบสนองทางกายและใจ เห็นได้จากสิ่ งที่อยู่ในปราสาทกับสิ ่งที่อยู่กับมนุษย์มันคล้ายคลึงกันหรือ
เหมือนกัน เช่น มีการนําท่ารํานางอัปสรา มาพัฒนาเป็ นระบําให้มีชีวิตสะท้อนความงามให้เกิด
สุ นทรี ยภาพ เกิดความอ่อนน้อม อ่อนหวาน ส่วนปั จจัยภายนอก ด้านเทคโนโลยี พบว่ามี 3 ช่ วง คือ
เทคโนโลยีพื ้นบ้าน มี การใช้รู ปแบบธรรมชาติมาเชื่อมโยงกับวิถี ชีวิตเพื่อความอยู่รอด เกิดระบบคิ ด
นําเหล็ กมาทําเป็ นเครื่ องมือเพื่อมาสร้างที่อยู่อาศัย และสร้ างอุปกรณ์ต่ างๆ ตามประโยชน์ใช้สอย
เช่น เครื่ องมือล่าสัตว์ เครื่ องนุ ่งห่ ม ยารักษาโรค เครื่ องบันเทิ งใจ และเครื่องประดับต่างๆ ช่วงที่ 2
ศาสนาเข้ามา เกิดระบบคิ ดนําเทคโนโลยีมาสร้างสัญลักษณ์แทนรู ปเคารพในศาสนาพราหมณ์และ
พุทธ หรือสร้างปราสาทบูชาเทพ มีการนําความเชื่อในธรรมชาติ และศาสนามาสะท้อนเรื่ องราวใน
ลายผ้า หรื อวัสดุสิ ่ งของเครื่ องใช้อื่ นๆ เช่น นําความเชื่อเรื่ องนาค มาสร้างเป็ นลวดลายในผ้าทอมือ
หรื อเครื่ องประดับตกแต่งร่ างกาย ช่วงที่ 3 เทคโนโลยีใหม่นําแสง สี เสี ยงและไอที เข้ามามีบทบาท
ในเชิ งจิตวิทยา สร้ างความน่าสนใจให้เกิดมีสี สัน เห็นได้จากการแต่ งกายของคนในชุ มชนดั้งเดิ มสี
เสื้ อผ้าจะเน้นดํา ขาว เมื่อวัฒนธรรมจากเมืองหลวงเข้ามาทําให้มีการปรับตัวเป็ นสีที่ สว่าง และมี
ลวดลายทันสมัยขึ้ น เน้นทอผ้าเพื่อการค้า หวังผลทางด้านเศรษฐกิจ เด่นชัดในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5