Page 329 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

311
การรักษาสุ ขภาพตามแบบฉบับของชาวบ้านก็ตาม 3) ท่ารําจากภาพศิลาจําหลักปราสาทศีขรภู มิ
และปราสาทนครวัดในยุคพระนครซึ่ งรั บอารยธรรมอินเดียโบราณ ที่ เชื่อในเทพเจ้าต่างๆ ระบํา
อัปสรสราญเลียนแบบท่ ารําจากภาพศิลาจําหลักปราสาทศีขรภู มิ และปราสาทนครวัด เนื้อหาการรํ า
แสดงถึงความสง่างามของเหล่านางเทพอัปสรออกมาร่ ายรําอวยพรแสดงอารมณ์ สนุกสนาน ด้าน
ดนตรี ใช้วงกันตรึ มพื้นบ้านที่เล่นในพิธีกรรมความเชื่ อ ที่ชาวบ้านเชื่อว่า แถนสั ่งให้ทําเพื่อให้
เหมาะสมกับการฟ้ อนรํา เช่น ในพงศาวดารล้านช้าง (ตํานานขุนบรม) ได้กล่าวถึ งการฟ้ อนรํา
ความว่า “พระยาแถนหลวง” ได้ส่ ง “ศรี คันธพระเทวดาลงมาบอกสอนคนทั้ งหลายให้เฮ็ดฆ้องกลอง
กรับ เจแวง ปี่ พาทย์ พิณเพี้ ยะ เพลงกลอนได้สอนให้ดนตรี ทั้ งมวลและเล่าบอก ส่ วนครูอันขับ
ฟ้ อนฮ่ อนนะสิ ่ งสว่าง ระเมงละมางทั้งมวลถ้วนแล้ว” เพื่อว่าประชาชนจะได้มี “เครื่ องอันจักเล่น จัก
หัว แลเสพรําคําขับทั้งมวล” (หอสมุดแห่ งชาติ . 2506 : 8) จากหลักฐานดังกล่าวแสดงให้เห็ นว่า
ชาวบ้านมีความเชื่อว่าพระยาแถนหลวงผู ้ เป็ นใหญ่ในหมู่เทวดา สั่งเทวดามาฝึ กสอนมนุษย์ให้รู ้จัก
ทําเครื่ องดนตรี การขับร้อง และการฟ้ อนรํา ดังนั้น การฟ้ อนรํา การเล่ นดนตรี ได้เกิดขึ้ นและพัฒนา
มาในชุมชนต่างๆ ที่ก่อตั้ งเป็ นอาณาจักรมานานแล้วนับแต่สมัยทวาราวดี ศรี วิชัย ละโว้ เชี ยงแสน
ก่อนที่จะถึงยุคสุ โขทัย เช่นเดียวกับในพิธีกรรมของอินเดียที่เชื่อว่าเทพหรื อเทวดาทรงฟ้ อนรํา เล่น
ดนตรี ด้านดนตรี ในระบําอัปสรสราญ ใช้วงกันตรึ ม ที่ เล่นในพิ ธีกรรมมม็วต เพื่อบูชาผี มาในอดีต
ด้ านการแต่งกาย มีการผสมผสานการแต่ งกายจากภาพนางอัปสรในปราสาทศีขรภูมิ ปราสาทนคร
วัด เชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ท้องถิ่น คื อ ผ้าไหม และประเกือมสุริ นทร์ เพื่ อสะท้อนวัฒนธรรมและ
สุ นทรี ยภาพ
ระบําอัปสราของกัมพูชา สร้างขึ้ นในปี ค.ศ.1962 โดย สมเด็จพระนางเจ้าศรี สวัสดิ์ กุสุ มา
นารี รัตน์ พระมหาชนนี ของพระบาทนโรดม สีหนุ ร่วมกับครู ระบํานาฏศิ ลป์ อี กหลายท่าน ระบํา
อัปสรา แต่ งกายตามแบบภาพนางอัปสราปราสาทนครวัด ท่ารําเป็ นท่ารําพื้นฐานของระบําท่วงท่า
โบราณเขมร ตัวเอกระบําอัปสราคนแรก คือ เจ้าหญิ งบุปผาเทวี ธิดาของพระบาทนโรดม สีหนุ
แสดงเผยแพร่ ครั้ งแรกในปี ที่สร้ างระบํานี้ ขึ้ น ต่อมามี คนนิยมจนมีชื่อเสี ยงโด่ งดังทั่ วโลก การ
ผสมผสานของระบําอัปสรา เป็ นแบบแนวตั้ง คือ จากราชสํานัก โดยกรมศิลปากรเป็ นผู้กําหนด
แบบแผนท่ ารํา ดนตรี การแต่งกาย ก่อนที่จะเผยแพร่ สู่ ประชาชน ด้านท่ารํามีการผสมผสานท่ารํา
จากระบําท่วงท่าโบราณหรื อระบําเทวะขอม เป็ นท่ ารําดั้ งเดิมที่ใช้ในการรําถวายเทพเจ้าในศาสนา
พราหมณ์ซึ่งเป็ นท่ าแม่บท (เพชร ตุ มกระวิล. 2548) ที่เชื่อมโยงกับนาฏศิลป์ ไทยในอดีต โดยไม่มี
การปรับเปลี่ ยนใดๆ ลีลาท่ารําระบําอัปสรา น่าจะนําแบบอย่างมาจากลักษณะการการเคลื่อนไหว
ของพญานาค (ภุชงคลี ลา) เพราะเขมรนับตัวเองว่า เป็ นผู ้ สื บทอดเผ่าพันธุ์มาจากนาค หรื อมีบรรพ
บุรุ ษเป็ นนาค ซึ่ งชาวเขมรเรี ยกตัวเองว่า นาค เขมรสองคน เรี ยกว่า เขมรสองนาค (ในภาษาเขมร