Page 328 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

310
ประเทศไทย เป็ นการผสมผสานที่ผ่ านระบบคิดจากนักนาฏยประดิษฐ์ คือ ผู ้ ช่ วยศาสตราจารย์ ดร.
เครือจิต ศรี บุญนาค ซึ่ งเป็ นครู สอนนาฏศิลป์ ในมหาวิทยาลัยราชภัฏสุ รินทร์ สร้างขึ้ น เมื่ อปี
พ.ศ.2535 แสดงครั้ งแรกในงาน 100 ปี การฝึ กหัดครูไทย ที่เวที กลางแจ้งศาลากลางจังหวัดสุริ นทร์
ขยายลงสู่ชุ มชน มีการนําไปปรับประยุกต์ให้เข้ากับพื้นที่ของตน ทําให้เกิดความรู ้ ความเข้าใจและ
รักในท้องถิ ่นเพิ ่มความสัมพันธ์ที่ดี ในชุมชน และมีผลต่อด้านวัฒนธรรม เศรษฐกิจ การปกครอง ที่
เชื่อมโยงเข้าสู่ ระบบการศึกษา มีการพลิกฟื้ นวัฒนธรรมความเชื่อจากศิลปะขอมขยายลงสู่ ท้องถิ ่น
เช่น จัดแสดงตามโรงเรียน และตามปราสาท เป็ นต้น ด้านท่ ารํ า มีการผสมผสานท่ารํา 3 ส่วน คือ
1) ท่ารําที่เป็ นแบบแผนจากราชสํานักไทยซึ่ งรั บอิทธิ พลจากอินเดี ย เพราะชาวฮินดูเชื่อว่าพระอิ ศวร
ทรงฟ้ อนรํามี พระภรตฤาษีทรงจดบันทึกท่ ารํา 108 ท่า ปรากฏตามตํานานการฟ้ อนรําของอินเดี ยที่
พัฒนาจนเป็ นรูปแบบของตนเอง ความเชื่อเรื่ องเทพทรงสอนท่ารํา ปรากฏในตํานานการฟ้ อนรํา
พื้นบ้านของโนราภาคใต้ นอกจากนี้ ย ังมีหลักฐานการขุดค้นพบรูปปั้ นดินเผาหรื อรู ปศิลาจําหลัก ใน
สมัยทวารวดี (ราวพุทธศตวรรษที่ 11–16) เป็ นรู ปนักดนตรี และรู ปท่าร่ ายรํา หลักฐานเหล่านี้ แสดง
ถึงการฟ้ อนรําในยุคนครรัฐต่างๆ ซึ่ งสันนิ ษฐานว่าได้รับอิ ทธิพลมาจากอินเดีย นอกจากนี้ ย ังมี
ข้อความที่กล่าวถึงการฟ้ อนรํา ในศิลาจารึ กหลักที่ 21 พบที่ศาลเจ้าเมืองลพบุ รี (สันนิ ษฐานว่าจารึ ก
ขึ้นใน พุทธศตวรรษที่ 16) ความว่ า “บรรดาเทพเจ้าในเมืองละโว้ ซึ่ งมีนางระบํากับนักร้องเพลง
ข้าพเจ้ากัลปนานางระบํา 1 คน นักร้อง1 คน นักดี ด 1คน นักสี 1 คน ทําการรับใช้ของพระกัมรเตง
อัญศรี บรมวาสุ เทพ ทุกวัน…” (ยอร์ช เซเดส์ . 2504) ซึ่ งเป็ นข้อมูลที่ ชี้ ให้ เห็นว่ากําเนิ ดท่ารํา ดนตรี
มีพื้นฐานจากความเชื่ อในศาสนาพราหมณ์ นํามาพัฒนาเป็ นระบําต่างๆ และบรรจุ ไว้ในหลักสูตร
นาฏศิลป์ 2) ท่ารําพื้นบ้าน มีการเชื่ อมโยงกับการบูชาผีในอดีต การเล่นแถนของล้านช้างหรือลาวที่
สื บทอดกันมา ซึ่ งเชาวนะ หนุนชู (2553, ตุลาคม 25) เล่าว่า “... พญาแถนเป็ นมนุ ษย์ที่ประกอบ
คุณงามความดี จึงเกิดเป็ นเทวดาบนสวรรค์ วันหนึ่ งอยากสนุกเหมื อนอยู่บนสวรรค์ จึงมาสิงร่ าง
มนุษย์ให้เกิดเจ็บป่ วย ผู ้ ป่ วยจะต้องร่ายรําหาความสุ ขสําราญ ที่เรี ยกว่า เล่นแถน เพื่อให้ร่ างพญาแถน
ได้รับความสนุ กสนานแล้วอาการเจ็ บป่ วยก็จะหายไป...” ถ้าพิจารณาพิ ธีกรรมของกลุ่มชาติพันธุ์
ต่างๆ ในภาคอี สาน เช่น พิธีกรรมมม็วต พิธีกรรมแกลมอ แกลออของกลุ ่มวัฒนธรรมเขมร-ส่วย
พิ ธีกรรมเสี่ยงข้อง พิ ธีกรรมผีฟ้ าผีแถนของกลุ ่มวัฒนธรรมไทย-ลาว พิธีเหยาผีนํ้ าของกลุ ่มภูไท พิธี
กรรมโส้ ทั ่งบั้ ง ของกลุ ่มชนเผ่าโซ่ เหล่ านี้ ล้วนจัดขึ้นเพื่อเซ่นบูชาผี เทวดา และสิ่งศักดิ์ สิ ทธิ์ ซึ่ งมี
ความเชื่ อมโยงกัน และเป็ นอีกสภาวะหนึ่ งที่เอื้อให้เกิดรู ปแบบการสร้ างสรรค์งานศิ ลปะการแสดง
ขึ้น เพราะในพิ ธีกรรมต่างๆ ต้องอาศัยองค์ประกอบการแสดงซึ่ งมีท่ารํา ดนตรี การแต่งกาย และ
บทสวดคาถาเพื่อสื่ อสารกับสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ทั้งหลาย บางครั้ งการทําพิธีเข้าทรงหรื อพิธีที่เชื่อว่าจะ
สามารถมีอํานาจฤทธิ์ เดชเหนือผู ้ อื่น ล้วนต้องอาศัยการแสดงทั้งสิ้น ถึ งแม้จะมีจุดมุ่งหมายหลักเพื่ อ