Page 302 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

284
โดยสรุ ป การผสมผสานทางวัฒนธรรมของระบําอัปสรสราญ และระบําอัปสรา ในด้านท่า
รํา ดนตรี การแต่งกาย เป็ นการผสมผสานวัฒนธรรมท้องถิ่น วัฒนธรรมที่เป็ นแบบแผนจากราช
สํานัก และวัฒนธรรมอินเดียโบราณในรู ปของศิลปะสถาปัตยกรรมขอมโบราณ
ด้านดนตรี ใช้วงกันตรึ ม ที่ เป็ นวงดนตรี เก่าแก่แบบพื้นบ้านก่อนอารยธรรมอิ นเดียจะแผ่
ขยายเข้ามาในอาณาบริเวณพนมดงรั ก ซึ่ งชาวกัมพูชาเรี ยกว่า วงอารักษ์ ใช้บรรเลงในพิธีกรรมเพื่อ
สื่ อสารถึงผี และเทพมาก่อน ด้านการแต่งกาย เลียนแบบการต่างกายจากภาพนางอัปสรในปราสาท
ศีขรภูมิและปราสาทนครวัดส่วนระบําอัปสรากัมพู ชาเป็ นการผสมผสานแบบแนวตั้งโดยกรม
ศิลปากรกําหนดแบบแผนท่ารํา ดนตรี และการแต่งกาย ก่อนเผยแพร่ สู ่ประชาชน ด้านท่ ารํา เป็ น
ท่าจากระบําท่วงท่าโบราณที่ใช้รําถวายเทพเจ้าในศานาพราหมณ์ ดนตรี ใช้วงปี่ พาทย์ ท่ารํา และ
การแต่งกายที่เลียนแบบภาพนางอัปสรปราสาทนครวัด นครธม หรื อปราสาทศี ขรภูมิ ซึ่ งนางอัปสร
เกิดจากตํานานการกวนนํ้ าอมฤต หรื อ การเกษียรสมุทรถือเป็ นการสรรเสริ ญเทพเจ้าในตํานาน
พราหมณ์-ฮินดู ในพิธีกรรมดังกล่าวได้ปรากฏเหล่าเทพธิดาที่คอยดูแลศาสนสถานหรื อผู้ รั บใช้เทพ
เจ้าแห่งศาสนสถานและเป็ นเทพแห่งความดี งาม มีความงดงามอ่ อนช้อย บริ สุ ทธิ์ ผุดผ่อง เป็ นสิ่งที่
สะท้อนรู ปแบบวัฒนธรรมการแต่งกายของสตรี ในราชสํานักขอม และของไทย ซึ่ งชาวกัมพู ชา
เรี ยกว่า “อัปสรา” ที่มาของคําว่า “อัปสร” ในความหมายของกลุ่มชาติ พันธุ์ไทย–ลาว มองว่ าภาพ
จําหลักนางอัปสรที่ปราสาทศี ขรภูมิ จังหวัดสุ รินทร์ และปราสาทวัดภู ว่า นางอัปสรา คื อ เจ้าแม่ดิ น
หรื อ แม่ธรณี ผู ้ บันดาลความอุดมสมบูรณ์แก่แผ่ นดิน ตามความคิ ดของผู้ คนในพื้นที่ เดิมและมี การ
จัดกิ จกรรมพิธีกรรมและการแสดงเพื่อตอบสนองความต้องการของคนในชุมชน โดยใช้ระบบ
สัญลักษณ์ต่ างๆ ในการสื่ อสารถึงผีและเทพ ซึ่ งสอดคล้องกับแนวคิดทฤษฎี ระบบสัญลักษณ์และ
การตีความของ เทิร์ นเนอร์ (Turner. 1969) ที่กล่าวถึ งสัญลักษณ์ของพิธีกรรมว่าสามารถบอก
ความหมายได้หลายอย่างในเวลาเดียวกัน สัญลักษณ์ทุกอย่ างมีหน้าที่ตอบสนองค่านิยม บรรทัดฐาน
ความเชื่อ ความรู ้สึ ก บทบาทสังคม และความสั มพันธ์ทางสังคมในระบบวัฒนธรรมของชุมชนที่ทํา
พิธีกรรม
อภิปรายผลการศึ กษาตามวั ตถุประสงค์ข้ อที่ 2 (ให้ขยายตามผลการศึกษาและยกแนวดิ ด
ทฤษฎีมาจับ หรื ออ้างอิงบุ คคล ที่สัมภาษณ์ หรื อเปรี ยบเทียบทางประวัติ ศาสตร์) พบว่า ปัจจัยที่ทํา
ให้เกิ ดการผสมผสานทางวัฒนธรรม มี ปัจจัยภายใน และปั จจัยภายนอก ปั จจัยด้ านสภาพแวดล้อม
ทางธรรมชาติ พบว่า ในอดี ตกลุ่มชนต่ างๆ ที่เข้ามาในภู มิภาคนี้ มาพร้อมกับอารยธรรมอินเดี ย
เชื่อมโยงเข้าสู่ วัฒนธรรมพื้นบ้าน และวัฒนธรรมขอม ชาวกัมพูชาใช้นางอัปสราคุ ้มครองให้กษัตริ ย์
มีบารมีสู งขึ้ น ในไทยนางอัปสรา คือ พระแม่ธรณี สัญลักษณ์ความอุดมสมบูรณ์ที่ สอดคล้องกับวิถี
ชีวิตชาวบ้าน มีการปรั บตัวโดยใช้สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติเชื่ อมความเชื่อ ควบคุมสังคม ปัจจัย